Cykl Diesla: praca podczas ogrzewania i koniec dopływu ciepła
Jeżeli gaz ogrzewamy przy stałym ciśnieniu, tłok porusza się już podczas dopływu ciepła. Część energii podnosi temperaturę, a część od razu przechodzi do otoczenia jako praca. Ta różnica zmienia bilans całego obiegu.
W tym materiale
Jeżeli gaz ogrzewamy przy stałym ciśnieniu, tłok porusza się już podczas dopływu ciepła. Część energii podnosi temperaturę, a część od razu przechodzi do otoczenia jako praca. Ta różnica zmienia bilans całego obiegu.
Potrzebne wiadomości: Cykl Otta, praca gazu, molowe pojemności cieplne oraz odwracalna przemiana adiabatyczna.
Co zmieniamy względem Otta?
Zachowujemy model zamkniętej porcji gazu doskonałego oraz odwracalne adiabaty 1→2 i 3→4. W obiegu Diesla etap 2→3 odbywa się jednak przy stałym ciśnieniu. Po nim gaz rozpręża się adiabatycznie do V₄ = V₁, a następnie stygnie przy stałej objętości. To idealizacja innego przebiegu dostarczania energii; model nie śledzi reakcji chemicznych ani wtrysku.
Tak jak poprzednio r = V₁/V₂ i γ = Cp,m/CV,m. Potrzebujemy jeszcze stosunku objętości na końcu i na początku grzania:
\rho=\frac{V_3}{V_2}=\frac{T_3}{T_2}.
Drugą równość daje równanie stanu przy stałym p i n. Symbol ρ jest tu stosunkiem objętości, nie gęstością. Można nazywać go stopniem rozprężania w czasie dopływu ciepła. Koniec tego dopływu oznacza „odcięcie”; nie chodzi o odcięcie gazu od cylindra. Dla czterech odrębnych etapów z rozprężaniem 3→4 przyjmujemy 1 < ρ < r.
Dlaczego podczas grzania pojawia się Cp,m?
Gaz rozszerza się z V₂ do V₃ pod ciśnieniem p₂. Wykonuje pracę W₂₃ = p₂(V₃ − V₂). Z równania stanu p₂V = nRT wynika W₂₃ = nR(T₃ − T₂). Energia wewnętrzna nadal zależy od CV,m, więc:
\Delta U_{23}=nC_{V,m}(T_3-T_2),\qquad W_{23}=nR(T_3-T_2).
Przestawiamy pierwszą zasadę do postaci Q = ΔU + W:
Q_{\mathrm{pobrane}}=n(C_{V,m}+R)(T_3-T_2)=nC_{p,m}(T_3-T_2).
Nie zastępujemy CV,m przez Cp,m we wzorze na ΔU. Większe ciepło przy tym samym przyroście temperatury obejmuje także pracę przesunięcia tłoka. Na przykład dla γ = 1,5 mamy Cp,m = 3R i CV,m = 2R. Jedna trzecia ciepła dostarczonego w tym etapie staje się od razu pracą, a dwie trzecie zwiększają U.
Temperatura po rozprężaniu
Sprężanie daje T₂ = T₁rγ−1. Grzanie izobaryczne daje T₃ = ρT₂, ale późniejsze rozprężanie ma stosunek objętości V₁/V₃ = r/ρ. Nie wolno automatycznie użyć całego r, jak w cyklu Otta:
T_4=T_3\left(\frac{V_3}{V_1}\right)^{\gamma-1}=\rho T_1r^{\gamma-1}\left(\frac{\rho}{r}\right)^{\gamma-1}=T_1\rho^\gamma.
Przy ustalonych T₁ i ρ końcowa T₄ nie zawiera r. Jeżeli jednak utrzymujemy stałe ciepło, zmiana r zmienia również ρ. Wtedy nie można wyciągać z ostatniego wzoru wniosku o stałym T₄.
Ciepła i sprawność całego obiegu
Chłodzenie 4→1 jest izochoryczne. Wartość oddanego ciepła wynosi nCV,m(T₄ − T₁). Podstawiamy temperatury, oznaczając a = rγ−1:
Q_{\mathrm{pobrane}}=nC_{p,m}T_1a(\rho-1),\qquad Q_{\mathrm{oddane}}=nC_{V,m}T_1(\rho^\gamma-1).
\eta_D=1-\frac{1}{r^{\gamma-1}}\frac{\rho^\gamma-1}{\gamma(\rho-1)}.
To sprawność dla dodatniego dopływu ciepła. Przy ρ zbliżającym się do 1 iloraz (ργ − 1)/(γ(ρ − 1)) zbliża się do 1. Sprawność dąży wtedy do wartości Otta przy tym samym r, lecz oba ciepła i praca maleją do zera. Przy dokładnym ρ = 1 sprawność jako iloraz 0/0 pozostaje nieokreślona.
Dla r = 4, ρ = 2 i γ = 1,5 otrzymujemy około 39,05%. Obieg Otta przy tym samym r i γ ma 50%. Porównanie dotyczy takiego samego stopnia sprężania, a nie dowolnych dwóch silników rzeczywistych. Zmiana r może zmienić kolejność sprawności.
Sprawdź, czy ogrzewanie mieści się w skoku tłoka
Jeżeli znamy ciepło i T₂, z bilansu izobary wyliczamy ρ = 1 + Qpobrane/(nCp,mT₂). Dla cylindra o największej objętości V₁ potrzeba ρ ≤ r, a dla dalszego odrębnego rozprężania ρ < r. Graniczny dopływ wynosi:
Q_{\mathrm{graniczne}}=nC_{p,m}T_2(r-1).
Po przekroczeniu tej wartości punkt 3 wypadłby poza dozwoloną objętość. Nie korygujemy go po cichu do brzegu, bo zmienilibyśmy bilans ciepła. Musimy zmienić dane albo przebieg procesu. Samo zamknięcie innej krzywej w przestrzeni p(V) nie sprawia, że mieści się ona w zadanym cylindrze.
Próby, które rozdzielają zależności
W pracowni cykli wybierz Diesel i zmień tylko ciepło na mol. Rosną ρ i praca, ale sprawność przy stałym r maleje. Sprawdź także prace odcinkowe: W₂₃ jest dodatnie. Potem wróć do Otto bez zmiany danych i porównaj temperaturę stanu 3.
Model ma stałe CV,m i Cp,m, pomija opory ruchu, wymianę masy, straty ciepła i kinetykę spalania. Nazwa obiegu nie oznacza, że obliczenia przewidują zużycie paliwa czy moc dowolnego urządzenia.
Zadania do tego tematu
- Dlaczego w Dieslu ciepło izobary nie jest samym przyrostem energii?
- Jak odczyt końcowego ciśnienia wyznacza koniec grzania?
- Czy zadane ciepło mieści się w skoku tłoka?
Komentarze (0)
Nie ma jeszcze opublikowanych komentarzy. Rozpocznij rozmowę o tym materiale.
RSS komentarzy · Powiadomienia e-mail
Dodaj komentarz
Możesz komentować jako gość lub zalogować się, aby użyć danych konta. Utwórz konto