v2.0.9817.33678
Fizyka dla każdego
Elektroliza: ładunek, masa, wydajność i energia · 2 min czytania

Elektroliza: od ładunku do ilości substancji

Amperomierz mierzy przepływ ładunku, a waga zmianę masy. Aby powiązać te odczyty, trzeba wiedzieć, ile elektronów uczestniczy w powstaniu jednej cząstki produktu. Samo natężenie prądu nie mówi jeszcze, jaki produkt powstanie.

Opublikowano: 17.11.2026
Wyślij link e-mailem Własna poczta Komentarze: 0

Oceń ten artykuł: od 1 do 5 gwiazdek
(0 głosów) . Jeszcze nie oddano głosów.

Kliknij gwiazdkę, aby od razu oddać ocenę. Klawiaturą wybierz gwiazdkę klawiszem Tab i naciśnij Enter lub spację. Jeden głos na materiał z danej przeglądarki.

Amperomierz mierzy przepływ ładunku, a waga zmianę masy. Aby powiązać te odczyty, trzeba wiedzieć, ile elektronów uczestniczy w powstaniu jednej cząstki produktu. Samo natężenie prądu nie mówi jeszcze, jaki produkt powstanie.

Potrzebne wiadomości: Natężenie prądu, kulomb, mol, masa molowa i bilans ładunku w równaniu reakcji.

Najpierw reakcja, potem masa

Elektroliza to wymuszanie przemiany chemicznej za pomocą dostarczanej energii elektrycznej. Redukcja zachodzi na katodzie, a utlenianie na anodzie. W ogniwie elektrolitycznym zasilanym prądem stałym katoda jest połączona z ujemnym biegunem źródła. W przewodach ładunek przenoszą elektrony; w elektrolicie uczestniczą w tym jony. Nie należy rysować elektronów płynących przez cały roztwór tak jak przez metalowy przewód.

Rozpatrzmy podaną reakcję katodową:

\mathrm{Cu}^{2+}+2e^-\longrightarrow\mathrm{Cu}.

Jeden jon miedzi przyjmuje dwa elektrony. Na jeden mol miedzi potrzeba więc dwóch moli elektronów. Równanie opisuje przemianę na jednej elektrodzie; do całego ogniwa potrzebna jest jeszcze reakcja anodowa. W zadaniach zakładamy, że podane reakcje rzeczywiście zachodzą. Nie wybieramy produktu wyłącznie na podstawie nazwy rozpuszczonej soli: w roztworze możliwe są także reakcje rozpuszczalnika.

Na jeden mol elektronów przypada jeden mol srebra, pół mola miedzi albo jeden mol jonów żelaza dwa plus; ostatnia reakcja nie daje metalicznego żelaza.
Porównanie dotyczy wyłącznie podanych reakcji. Wspólna ilość elektronów nie oznacza wspólnej ilości ani masy produktu. Powiększ rysunek.

Stała Faradaya przelicza mole elektronów na kulomby

Oznaczmy przez e dodatnią wartość ładunku elementarnego, a przez NA stałą Avogadra. Jeden mol elektronów ma ładunek o wartości:

F=N_Ae\approx 96\,485{,}33212\ \mathrm{C/mol}.

F jest stałą Faradaya. Jej wartość wynika z dokładnych definicji e i NA w SI; zapis dziesiętny powyżej jest zaokrąglony. W obliczeniach tego cyklu przyjmujemy F=96 485 C/mol. Nie jest to jednostka pojemności „farad”, choć jej symbol również zapisujemy literą F.

Niech Q oznacza dodatnią wartość ładunku przepływającego w wybranym kierunku, ne ilość elektronów w molach, z liczbę moli elektronów na mol rozpatrywanego produktu, a M jego masę molową. Dla jednej reakcji o pełnej wydajności:

n_e=\frac{Q}{F},\qquad n_{\mathrm{prod}}=\frac{n_e}{z}=\frac{Q}{zF},\qquad m=Mn_{\mathrm{prod}}=\frac{MQ}{zF}.

Każdy krok ma osobny sens: dzielenie przez F daje mole elektronów, przez z — mole produktu, a mnożenie przez M — jego masę. Jeśli M podamy w g/mol, wynik będzie w gramach. Sprawdzenie jednostek daje (g/mol)·C/(C/mol)=g. Nie dopisujemy czynnika 1000, dopóki nie zmieniamy gramów na kilogramy.

Stały prąd i pierwsze prawo Faradaya

Przy stałym natężeniu I przez czas t płynie ładunek Q=It. Stąd:

m=\frac{MIt}{zF}=kIt,\qquad k=\frac{M}{zF}.

Współczynnik k to równoważnik elektrochemiczny dla wskazanej reakcji, w g/C lub kg/C. Przy niezmienionej reakcji i wydajności masa jest proporcjonalna do ładunku. Dwukrotnie dłuższy czas przy tym samym prądzie daje dwukrotnie większy produkt, jeżeli nie wyczerpią się reagenty i nie zmienią się warunki.

Przykład: dla srebra Ag++e−→Ag, M=107,87 g/mol i Q=964,85 C otrzymujemy ne=0,01000 mol, tyle samo moli Ag oraz m=1,0787 g. Dla Cu2+ przy tym samym Q otrzymamy połowę tej liczby moli metalu, a nie połowę masy srebra: różne są również masy molowe.

z wynika z przemiany, a nie zawsze z ładunku jonu

Reakcja Fe3++e−→Fe2+ ma z=1 na mol powstających jonów Fe2+. Nie ma tu osadzania metalicznego żelaza. Wpisanie z=3 i masy molowej Fe do wzoru na osad byłoby obliczeniem innej reakcji. Jeśli równanie zawiera kilka moli produktu, z oznacza iloraz współczynnika przy elektronach i współczynnika przy tym produkcie.

Prawo Faradaya rozlicza ilość przemiany, gdy znana jest reakcja. Nie podaje samodzielnie wymaganego napięcia, szybkości przy ustalonym napięciu ani rozkładu grubości powłoki. Do tych pytań potrzebne są dalsze dane.

Wartość F: NIST/CODATA, zalecane stałe 2022, tabela XXXII. Przykłady liczbowe w tej lekcji i zadaniach są autorskimi danymi dydaktycznymi.

Zadania do tego tematu

Dalsza lektura

Materiał referencyjny

Ostatnie materiały autora

Wszystkie materiały autora »

Komentarze (0)

Nie ma jeszcze opublikowanych komentarzy. Rozpocznij rozmowę o tym materiale.

Dodaj komentarz

Możesz komentować jako gość lub zalogować się, aby użyć danych konta. Utwórz konto

Emotikony

Zaznacz tekst i wybierz formatowanie lub użyj Ctrl/Cmd+B, I, U w polu komentarza. Znaczniki HTML nie są wykonywane.

Wybór wszystkich komentarzy obejmuje odpowiedzi. Powiadomienia wymagają potwierdzenia adresu; zrezygnujesz z nich przez link w wiadomości.

← Wróć do działu: Teoria Do góry ↑
Nie znalazłeś szukanego materiału? Napisz do nas — pomóż nam rozwijać Fizykę dla każdego.