Elektroliza: od ładunku do ilości substancji
Amperomierz mierzy przepływ ładunku, a waga zmianę masy. Aby powiązać te odczyty, trzeba wiedzieć, ile elektronów uczestniczy w powstaniu jednej cząstki produktu. Samo natężenie prądu nie mówi jeszcze, jaki produkt powstanie.
W tym materiale
Amperomierz mierzy przepływ ładunku, a waga zmianę masy. Aby powiązać te odczyty, trzeba wiedzieć, ile elektronów uczestniczy w powstaniu jednej cząstki produktu. Samo natężenie prądu nie mówi jeszcze, jaki produkt powstanie.
Potrzebne wiadomości: Natężenie prądu, kulomb, mol, masa molowa i bilans ładunku w równaniu reakcji.
Najpierw reakcja, potem masa
Elektroliza to wymuszanie przemiany chemicznej za pomocą dostarczanej energii elektrycznej. Redukcja zachodzi na katodzie, a utlenianie na anodzie. W ogniwie elektrolitycznym zasilanym prądem stałym katoda jest połączona z ujemnym biegunem źródła. W przewodach ładunek przenoszą elektrony; w elektrolicie uczestniczą w tym jony. Nie należy rysować elektronów płynących przez cały roztwór tak jak przez metalowy przewód.
Rozpatrzmy podaną reakcję katodową:
\mathrm{Cu}^{2+}+2e^-\longrightarrow\mathrm{Cu}.
Jeden jon miedzi przyjmuje dwa elektrony. Na jeden mol miedzi potrzeba więc dwóch moli elektronów. Równanie opisuje przemianę na jednej elektrodzie; do całego ogniwa potrzebna jest jeszcze reakcja anodowa. W zadaniach zakładamy, że podane reakcje rzeczywiście zachodzą. Nie wybieramy produktu wyłącznie na podstawie nazwy rozpuszczonej soli: w roztworze możliwe są także reakcje rozpuszczalnika.
Stała Faradaya przelicza mole elektronów na kulomby
Oznaczmy przez e dodatnią wartość ładunku elementarnego, a przez NA stałą Avogadra. Jeden mol elektronów ma ładunek o wartości:
F=N_Ae\approx 96\,485{,}33212\ \mathrm{C/mol}.
F jest stałą Faradaya. Jej wartość wynika z dokładnych definicji e i NA w SI; zapis dziesiętny powyżej jest zaokrąglony. W obliczeniach tego cyklu przyjmujemy F=96 485 C/mol. Nie jest to jednostka pojemności „farad”, choć jej symbol również zapisujemy literą F.
Niech Q oznacza dodatnią wartość ładunku przepływającego w wybranym kierunku, ne ilość elektronów w molach, z liczbę moli elektronów na mol rozpatrywanego produktu, a M jego masę molową. Dla jednej reakcji o pełnej wydajności:
n_e=\frac{Q}{F},\qquad n_{\mathrm{prod}}=\frac{n_e}{z}=\frac{Q}{zF},\qquad m=Mn_{\mathrm{prod}}=\frac{MQ}{zF}.
Każdy krok ma osobny sens: dzielenie przez F daje mole elektronów, przez z — mole produktu, a mnożenie przez M — jego masę. Jeśli M podamy w g/mol, wynik będzie w gramach. Sprawdzenie jednostek daje (g/mol)·C/(C/mol)=g. Nie dopisujemy czynnika 1000, dopóki nie zmieniamy gramów na kilogramy.
Stały prąd i pierwsze prawo Faradaya
Przy stałym natężeniu I przez czas t płynie ładunek Q=It. Stąd:
m=\frac{MIt}{zF}=kIt,\qquad k=\frac{M}{zF}.
Współczynnik k to równoważnik elektrochemiczny dla wskazanej reakcji, w g/C lub kg/C. Przy niezmienionej reakcji i wydajności masa jest proporcjonalna do ładunku. Dwukrotnie dłuższy czas przy tym samym prądzie daje dwukrotnie większy produkt, jeżeli nie wyczerpią się reagenty i nie zmienią się warunki.
Przykład: dla srebra Ag++e−→Ag, M=107,87 g/mol i Q=964,85 C otrzymujemy ne=0,01000 mol, tyle samo moli Ag oraz m=1,0787 g. Dla Cu2+ przy tym samym Q otrzymamy połowę tej liczby moli metalu, a nie połowę masy srebra: różne są również masy molowe.
z wynika z przemiany, a nie zawsze z ładunku jonu
Reakcja Fe3++e−→Fe2+ ma z=1 na mol powstających jonów Fe2+. Nie ma tu osadzania metalicznego żelaza. Wpisanie z=3 i masy molowej Fe do wzoru na osad byłoby obliczeniem innej reakcji. Jeśli równanie zawiera kilka moli produktu, z oznacza iloraz współczynnika przy elektronach i współczynnika przy tym produkcie.
Prawo Faradaya rozlicza ilość przemiany, gdy znana jest reakcja. Nie podaje samodzielnie wymaganego napięcia, szybkości przy ustalonym napięciu ani rozkładu grubości powłoki. Do tych pytań potrzebne są dalsze dane.
Wartość F: NIST/CODATA, zalecane stałe 2022, tabela XXXII. Przykłady liczbowe w tej lekcji i zadaniach są autorskimi danymi dydaktycznymi.
Zadania do tego tematu
- Miedź po dwudziestu minutach: od amperów do gramów
- Ile czasu wymaga zadana masa srebra?
- Ten sam ładunek, trzy różne produkty elektrodowe
Komentarze (0)
Nie ma jeszcze opublikowanych komentarzy. Rozpocznij rozmowę o tym materiale.
RSS komentarzy · Powiadomienia e-mail
Dodaj komentarz
Możesz komentować jako gość lub zalogować się, aby użyć danych konta. Utwórz konto