Zmienny prąd i wydajność prądowa: ile produktu naprawdę powstaje?
Prąd może się zmieniać, a część przepływu może odpowiadać innym reakcjom niż ta, której produkt ważymy. Najpierw zliczymy cały ładunek, a dopiero potem wyznaczymy część przypadającą na wybrany produkt.
W tym materiale
Prąd może się zmieniać, a część przepływu może odpowiadać innym reakcjom niż ta, której produkt ważymy. Najpierw zliczymy cały ładunek, a dopiero potem wyznaczymy część przypadającą na wybrany produkt.
Potrzebne wiadomości: Prawo Faradaya, pola prostokąta i trapezu, procenty oraz odczytywanie wykresu I(t).
Q=It wymaga stałego I
Jeżeli natężenie jest stałe tylko w kolejnych przedziałach, ładunki tych przedziałów dodajemy. Gdy I zmienia się liniowo, pole trapezu daje średnią wartości końcowych razy czas. Dla dowolnego przebiegu pole pod wykresem zapisujemy całką:
Q=\int_0^t I(\tau)\,d\tau,\qquad I_{\mathrm{sr}}=\frac{Q}{t}.
W tym cyklu prąd nie zmienia kierunku, I≥0. Odwrócenie polaryzacji może zmienić reakcję albo rozpuszczać wcześniejszy osad i wymaga osobnego bilansu. Czas w całce oznaczyliśmy τ, aby odróżnić go od końca przedziału t.
Dla pokazanego przebiegu: pierwszy trapez daje (1+3) A·120 s/2=240 C, prostokąt 3 A·180 s=540 C, a trójkąt 3 A·60 s/2=90 C. Razem Q=870 C przez 360 s. Średnie natężenie to około 2,42 A, mimo że pierwszy i ostatni odczyt wynoszą 1 A oraz 0 A. Sama średnia tych dwóch odczytów zgubiłaby długi odcinek z I=3 A.
Wydajność dotyczy wskazanej reakcji
Wydajność prądową ηF definiujemy w naszym modelu jako stosunek ładunku przypisanego powstawaniu wybranego produktu Qp do całego zarejestrowanego ładunku Q. Zakładamy, że wszystkie rozpatrywane reakcje katodowe przenoszą ładunek w tym samym kierunku. Pomijamy gromadzenie ładunku na granicy elektroda–elektrolit oraz dodatkową chemiczną produkcję, rozpuszczanie i odpadanie osadu.
\eta_F=\frac{Q_p}{Q},\qquad m=\frac{M Q_p}{zF}=\eta_F\frac{MQ}{zF}.
Przy tych założeniach 0≤ηF≤1. Wydajność 85% oznacza, że dla danego produktu rozliczamy 0,85 całkowitego ładunku; nie oznacza to, że 15% ładunku zniknęło. Może on odpowiadać innym przemianom. Jeżeli mniejsza masa wynika z odpadania osadu, iloraz mas nie mierzy już samego udziału prądu w reakcji.
Kiedy ogólna definicja dopuszcza wynik ponad 100%?
Granica 100% nie jest twierdzeniem o każdej definicji wydajności w dowolnym układzie. Przy jednoczesnych przeciwnie skierowanych prądach cząstkowych ich suma może być mniejsza od jednego składnika; IUPAC opisuje wtedy także wartości większe od jedności. Ten bardziej ogólny przypadek nie jest modelem naszych zadań.
Jak uśrednić zmienną wydajność?
W kolejnych etapach mogą zmieniać się zarówno prąd, jak i udział pożądanej reakcji. Dodajemy wtedy ładunki produktu:
Q_p=\sum_j\eta_jQ_j,\qquad \overline{\eta}_F=\frac{\sum_j\eta_jQ_j}{\sum_jQ_j}.
Dla zmian ciągłych licznik ma postać ∫ηF(τ)I(τ)dτ. Wydajność ważymy ładunkiem. Dwa etapy o równym czasie nie muszą wnosić takich samych wag, jeżeli natężenia są różne.
W przedstawionym przykładzie Q₁=300 C przy η₁=90% i Q₂=600 C przy η₂=60%. Produktowi przypada 270+360=630 C. Wspólna wydajność to 630/900=70%, a nie średnia arytmetyczna 75%. Dłuższy pasek drugiego etapu ma większy wpływ na wynik.
Co można wywnioskować z ważenia?
Dla znanych Q, M i z graniczną masę w modelu pełnej wydajności oznaczmy m100=MQ/(zF). Jeśli cały czysty produkt zachowano, ηF=m/m100. Wynik przekraczający jedność nie pasuje do przyjętych założeń. Może wskazywać na dodatkową masę, błąd ważenia lub pomiaru ładunku, inną reakcję bądź niepełny model. Nie wolno automatycznie zmieniać wyniku na 100%.
Ocenę należy odnieść do niepewności pomiarów. W zadaniach liczby są danymi modelowymi; w rzeczywistym pomiarze niewielkie przekroczenie nie wystarcza do rozstrzygnięcia przyczyny. Rachunek ładunku jest dobrym testem spójności, lecz nie zastępuje rozpoznania produktu.
Zadania do tego tematu
- Ładunek pod wykresem i masa przy wydajności 85 procent
- Czy zważony osad pasuje do zarejestrowanego ładunku?
- Dwie wydajności: dlaczego średnia wynosi 70, a nie 75 procent?
Komentarze (0)
Nie ma jeszcze opublikowanych komentarzy. Rozpocznij rozmowę o tym materiale.
RSS komentarzy · Powiadomienia e-mail
Dodaj komentarz
Możesz komentować jako gość lub zalogować się, aby użyć danych konta. Utwórz konto