v2.0.9818.20647
Fizyka dla każdego
Piezoelektryczność: siła, upływ ładunku i kalibracja · 1 min czytania

Upływ ładunku: dlaczego czujnik nie mierzy siły statycznej bez końca?

Po nagłym nacisku czujnik daje sygnał, który wolno znika. Jeśli obciążenie jest nadal takie samo, skąd ten zanik? Odpowiedź leży w elektrycznej drodze upływu i stałej czasowej toru pomiarowego.

Opublikowano: 17.11.2026
Wyślij link e-mailem Własna poczta Komentarze: 0

Oceń ten artykuł: od 1 do 5 gwiazdek
(0 głosów) . Jeszcze nie oddano głosów.

Kliknij gwiazdkę, aby od razu oddać ocenę. Klawiaturą wybierz gwiazdkę klawiszem Tab i naciśnij Enter lub spację. Jeden głos na materiał z danej przeglądarki.

Po nagłym nacisku czujnik daje sygnał, który wolno znika. Jeśli obciążenie jest nadal takie samo, skąd ten zanik? Odpowiedź leży w elektrycznej drodze upływu i stałej czasowej toru pomiarowego.

Potrzebne wiadomości: Układ RC, wykładnik e, pojemność w faradach i rezystancja w omach.

Jaki obwód zastępczy odpowiada czujnikowi?

Zmiana siły dostarcza porcję ładunku Q₀. Uproszczony tor pomiarowy modelujemy pojemnością C równolegle z bardzo dużą, lecz skończoną rezystancją R. R zawiera w praktyce upływ izolacji czujnika, przewodu, zanieczyszczenia i wpływ miernika. Po krótkim impulsie mechanicznym U₀=Q₀/C.

Po ustaniu zmiany siły prąd upływu spełnia C\frac{dU}{dt}=-\frac{U}{R}, dlatego U(t)=U_0e^{-t/(RC)}. Stała czasowa τ=RC ma jednostkę sekund. Po jednej τ pozostaje e−1≈36,8% początkowego napięcia, a po dwóch tylko 13,5%. Zanik nie oznacza zaniku siły.

Dla R=100 MΩ i C=10 nF stała czasowa wynosi 1 s. Przy U₀=0,5 V po 2 s miernik pokaże około 0,0677 V. Do oceny długiego pomiaru trzeba podać czas od przyłożenia siły, a nie tylko szczytową wartość napięcia.

Wykres napięcia: 100 procent na początku, 36,8 procent po jednej stałej czasowej i 13,5 procent po dwóch; obciążenie mechaniczne pozostaje stałe.
Przy stałej sile napięcie może zaniknąć wskutek rozładowywania pojemności przez izolację. Powiększ rysunek.

Po co stosować wzmacniacz ładunkowy?

W idealnym wzmacniaczu odwracającym porcja ładunku odkłada się na kondensatorze sprzężenia zwrotnego Cf. Otrzymujemy U_{\rm out}=-Q/C_f. W idealnym zakresie roboczym czułość nie zależy wtedy od pojemności przewodu tak jak w bezpośrednim pomiarze napięcia. Nie znaczy to, że przewód jest obojętny: pojemności, upływ, zakłócenia i stabilność elektroniki nadal wpływają na rzeczywistą dokładność.

Rezystor sprzężenia zwrotnego Rf rozładowuje Cf i nadaje układowi stałą czasową τ≈RfCf. Przykładowo Cf=2 nF, Rf=1 GΩ daje τ=2 s. Krótkie podanie Q=4 nC wywołałoby początkowe −2 V i po 2 s około −0,736 V, o ile wzmacniacz jest liniowy i w innych częściach toru nie występują istotne straty.

Jak wybrać metodę pomiaru?

Dla szybkozmiennej siły istotne są pasmo, szumy i sztywność mocowania. Dla quasi-statycznej trzeba wybrać odpowiednio długą stałą czasową, a do prawdziwie statycznej często lepiej użyć innej technologii pomiarowej. Nawet bardzo duża rezystancja nie oznacza idealnego izolatora. Odczyty bez warunków czasowych mogą prowadzić do błędnej interpretacji.

Czy po czasie τ zostaje połowa sygnału?

Nie. Po τ pozostaje 1/e≈36,8%. Połowa pozostaje już po τ·ln 2≈0,693τ. Te dwa czasy bywają mylone.

Zadania do tego tematu

Dalsza lektura

Materiał referencyjny

Ostatnie materiały autora

Wszystkie materiały autora »

Komentarze (0)

Nie ma jeszcze opublikowanych komentarzy. Rozpocznij rozmowę o tym materiale.

Dodaj komentarz

Możesz komentować jako gość lub zalogować się, aby użyć danych konta. Utwórz konto

Emotikony

Zaznacz tekst i wybierz formatowanie lub użyj Ctrl/Cmd+B, I, U w polu komentarza. Znaczniki HTML nie są wykonywane.

Wybór wszystkich komentarzy obejmuje odpowiedzi. Powiadomienia wymagają potwierdzenia adresu; zrezygnujesz z nich przez link w wiadomości.

← Wróć do działu: Teoria Do góry ↑
Nie znalazłeś szukanego materiału? Napisz do nas — pomóż nam rozwijać Fizykę dla każdego.