v2.0.9817.33678
Fizyka dla każdego
Prąd stały i pomiary oporu · 3 min czytania

Odwracanie zasilania mostka: przesunięcie zera, nierówne napięcia i dryf

Odczyt 1 mV nie musi w całości pochodzić od czujnika. Zmieńmy znak zasilania i sprawdźmy, które składniki odczytu zmieniają się razem z nim, a które pozostają.

Opublikowano: 17.11.2026
Wyślij link e-mailem Własna poczta Komentarze: 0

Oceń ten artykuł: od 1 do 5 gwiazdek
(0 głosów) . Jeszcze nie oddano głosów.

Kliknij gwiazdkę, aby od razu oddać ocenę. Klawiaturą wybierz gwiazdkę klawiszem Tab i naciśnij Enter lub spację. Jeden głos na materiał z danej przeglądarki.

Odczyt 1 mV nie musi w całości pochodzić od czujnika. Zmieńmy znak zasilania i sprawdźmy, które składniki odczytu zmieniają się razem z nim, a które pozostają.

Potrzebne wiadomości: Charakterystyka niezrównoważonego mostka, funkcja liniowa, średnia i różnica liczb ze znakiem.

Sygnał i przesunięcie zera

Załóżmy, że mostek i detektor są liniowe względem zasilania, a opory podczas pomiaru nie zmieniają się. Dla ustalonego czujnika fizyczne napięcie na detektorze jest równe vU_z, gdzie v jest bezwymiarową charakterystyką wyliczoną w poprzedniej lekcji. Miernik dodaje stałe przesunięcie zera b. Jego odczyt ma postać:

y=vU_z+b.

Przesunięcie b może opisywać niezmienny w czasie błąd zera toru odczytu. To uproszczony model: nie traktujemy b jako dodatkowej baterii wymuszającej prąd w detektorze. Gdy rzeczywiste źródło napięcia zakłócającego znajduje się wewnątrz obwodu i zmienia jego prądy, trzeba uwzględnić jego połączenie.

Dwa odczyty przy jednakowym module zasilania

Zmieniając U_z z +U na −U, zachowujemy podłączenie wejść detektora. Nie zamieniamy równocześnie jego przewodów. Otrzymujemy y₊ = vU + b i y₋ = −vU + b. Odejmowanie usuwa stałe b, a dodawanie usuwa sygnał:

A=\frac{y_+-y_-}{2}=vU,\qquad b=\frac{y_++y_-}{2}.

A jest sygnałem odpowiadającym dodatniemu zasilaniu, nie modułem każdego odczytu. Ujemne wartości trzeba zachować. Para 2,6 mV i −1,4 mV daje A = 2,0 mV oraz b = 0,6 mV. Średnia modułów także wynosi tu 2,0 mV, ale to przypadkowe: gdy b przewyższy sygnał, oba odczyty mogą być dodatnie i metoda modułów zawiedzie.

W pracowni można ustawić b = 10 mV oraz małe niezrównoważenie. Zapisz oba znaki zasilania i sprawdź różnicę odczytów. Nawet gdy oba są dodatnie, ich różnica nadal zawiera sygnał. Odtworzone v = A/U podstawiamy do dokładnej charakterystyki obciążonego mostka. Odwrócenie usuwa założone b, ale nie obciążenie detektorem ani nieliniowość względem zmiany oporu.

Co zrobić, gdy plus i minus mają różne wartości?

Niech dodatnie zasilanie wynosi +U_a, a ujemne −U_b, gdzie U_a i U_b są dodatnimi modułami, osobno zmierzonymi. Wtedy:

y_+=vU_a+b,\qquad y_-=-vU_b+b.

Po odjęciu mamy y₊ − y₋ = v(U_a+U_b). Wstawienie otrzymanego v z powrotem daje:

v=\frac{y_+-y_-}{U_a+U_b},\qquad b=\frac{U_b y_+ +U_a y_-}{U_a+U_b}.

Odczyty 50,6 i minus 48,4 mV przy zasilaniu plus 5 i minus 4,9 V leżą na prostej y równe 0,01 razy Uz plus 0,6 mV.
Nierówne wartości dodatniego i ujemnego zasilania. Nachylenie jest sygnałem podzielonym przez zasilanie, a przecięcie osi — stałym przesunięciem zera. Punkty są danymi dydaktycznymi. Powiększ rysunek.

Zwykła półróżnica odpowiada teraz zasilaniu (U_a+U_b)/2, a nie koniecznie U_a. Zwykła półsuma zawiera składnik v(U_a−U_b)/2 i nie jest samym b. Należy zapisać rzeczywiste napięcia wzbudzenia, a nie wyłącznie położenie przełącznika.

Gdy odczyt i zasilanie mierzy ten sam tor z jednym wspólnym mnożnikiem skali, ich iloraz może usunąć ten mnożnik. Jest to sens pomiaru ilorazowego, nazywanego też ratiometrycznym. Nie wynika z tego usunięcie osobnych błędów obu kanałów, przesunięcia zera, oporów przewodów ani różnych zmian w czasie.

Przesunięcie zera zmienia się podczas pomiaru

Dla równych modułów zasilania, ale b₊ ≠ b₋, półróżnica wynosi A + (b₊−b₋)/2. Wolny dryf nie znika tylko dlatego, że przełącznik ma dwa położenia. Użyteczny jest cykl trzech pomiarów +, −, + w równych odstępach czasu. Przy stałym A i liniowym dryfie b(t) = b₀ + at:

y_0=A+b_0,\quad y_1=-A+b_0+a\Delta t,\quad y_2=A+b_0+2a\Delta t.

Średnia pierwszego i trzeciego odczytu odpowiada chwili środkowej. Odejmujemy od niej środkowy odczyt, a następnie dzielimy przez dwa:

A=\frac{y_0-2y_1+y_2}{4},\qquad b(\Delta t)=\frac{y_0+2y_1+y_2}{4}.

Trzy równo odległe pomiary dodatni, ujemny, dodatni mają odczyty 2,4, minus 1,5 i 2,6 mV. Przesunięcie zera rośnie liniowo od 0,4 do 0,6 mV; sygnał dla dodatniego zasilania wynosi 2 mV.
Odwracamy polaryzację, zachowując moduł zasilania. Przerywana linia przedstawia założony dryf zera. Między punktami nie odtwarzamy przejściowego przebiegu przełączania. Powiększ rysunek.

Nie jest to uniwersalny filtr wszystkich zmian. Krzywizna dryfu daje pozostały błąd [b₀−2b₁+b₂]/4, a zmiana samego czujnika łamie założenie stałego A. Jeśli odstępy czasu nie są równe, średnia arytmetyczna skrajnych odczytów nie odpowiada chwili środkowej; trzeba interpolować z rzeczywistych czasów.

Jak zaplanować serię

  1. Ustal i zapisz połączenia, opory wzorcowe, opór wejściowy detektora oraz znak U_d.
  2. Po każdym przełączeniu zaczekaj na ustalenie odczytu. Zbyt krótki czas może wprowadzić stany przejściowe, których model stałoprądowy nie opisuje.
  3. Zachowaj możliwie niezmienne warunki czujnika. Powtórz pełny cykl, aby sprawdzić stabilność, zamiast uznawać pojedynczą parę za kontrolę dryfu.
  4. Oblicz v z zapisanych odczytów i zasilania, a dopiero potem wyznacz zmianę oporu. Zachowaj odczyty surowe, aby korektę można było odtworzyć.

Model interaktywny oblicza parę przy jednakowym module zasilania i stałym b. Nie generuje szumu ani dryfu. Zadania poniżej pokazują przypadki, w których te założenia wymagają rozszerzenia.

Czy odwracanie zasilania usuwa każdy błąd cieplny?

Nie. Usuwa tylko składnik zgodny z przyjętym modelem, pozostający taki sam po zmianie znaku w czasie danej pary. Zmiana temperatury może wpływać na opór czujnika, napięcia zakłócające i skalę odczytu. Wtedy potrzebne są dodatkowe obserwacje lub dokładniejszy model.

Zadania do tego tematu

Dalsza lektura

Materiał referencyjny

Ostatnie materiały autora

Wszystkie materiały autora »

Komentarze (0)

Nie ma jeszcze opublikowanych komentarzy. Rozpocznij rozmowę o tym materiale.

Dodaj komentarz

Możesz komentować jako gość lub zalogować się, aby użyć danych konta. Utwórz konto

Emotikony

Zaznacz tekst i wybierz formatowanie lub użyj Ctrl/Cmd+B, I, U w polu komentarza. Znaczniki HTML nie są wykonywane.

Wybór wszystkich komentarzy obejmuje odpowiedzi. Powiadomienia wymagają potwierdzenia adresu; zrezygnujesz z nich przez link w wiadomości.

← Wróć do działu: Teoria Do góry ↑
Nie znalazłeś szukanego materiału? Napisz do nas — pomóż nam rozwijać Fizykę dla każdego.