Światłowód nie jest rurką z lustrami: jak prowadzi światło?
W szklanym włóknie światło może dotrzeć do drugiego końca mimo wielu odbić. Dlaczego nie ucieka przez boczną ściankę? Odpowiedź wymaga odróżnienia osi włókna od normalnej do jego granicy.
W tym materiale
W szklanym włóknie światło może dotrzeć do drugiego końca mimo wielu odbić. Dlaczego nie ucieka przez boczną ściankę? Odpowiedź wymaga odróżnienia osi włókna od normalnej do jego granicy.
Potrzebne wiadomości: Prawo załamania i odbicia, kąt mierzony od normalnej oraz współczynnik załamania.
Co znajduje się wewnątrz kabla?
W modelu światłowodu skokowego mamy rdzeń o współczynniku załamania n₁ i otaczający go płaszcz optyczny o nieco mniejszym n₂. Dopiero dalej znajduje się powłoka mechaniczna. Płaszcz nie jest metalowym zwierciadłem: za utrzymanie światła odpowiadają prawa załamania na granicy dielektryków. Model promieniowy służy do analizy wielu prowadzonych torów; w rzeczywistym światłowodzie pole opisują mody elektromagnetyczne.
Warunek całkowitego wewnętrznego odbicia
Światło biegnące z rdzenia do płaszcza przechodzi z większego n do mniejszego. Dla kąta padania θ mierzonego od prostopadłej do granicy prawo Snelliusa mówi: n₁ sin θ = n₂ sin θ₂. Wraz ze wzrostem θ promień załamany zbliża się do kierunku wzdłuż granicy. Przy kącie granicznym θc wynosi on 90°. Stąd:
\sin\theta_c=\frac{n_2}{n_1}\qquad (n_1>n_2).
Przy θ większym od θc nie ma promienia załamanego przenoszącego energię w głąb płaszcza w tym modelu: zachodzi całkowite wewnętrzne odbicie. Dla θ mniejszego światło może częściowo przejść do płaszcza. Gdy n₁ nie jest większe od n₂, tego mechanizmu w kierunku rdzeń → płaszcz nie otrzymamy.
Dlaczego nie wolno pomylić dwóch kątów?
W prostym odcinku włókna promień tworzy z osią kąt α. Gdy trafia na poziomą granicę rdzenia, kąt do normalnej wynosi θ = 90° − α. Prowadzenie wymaga więc α mniejszego od 90° − θc. Im bardziej ukośny tor względem osi, tym mniejszy jest kąt do normalnej i tym łatwiej utracić całkowite odbicie — odwrotnie niż sugeruje potoczne „uderzenie pod większym kątem”.
Dla n₁ = 1,50 i n₂ = 1,48 mamy θc ≈ 80,6°, a maksymalny kąt promienia do osi wewnątrz rdzenia ≈ 9,4°. Promień pod kątem 8° do osi spełnia warunek, a promień pod 12° nie. To graniczny rachunek geometryczny, nie pełny opis wszystkich modów, wygięć i strat.
Co sprawdzić w doświadczeniu?
Światło widoczne na bocznej powierzchni włókna może pochodzić z rozpraszania na niejednorodnościach lub strat przy zgięciu. Nie dowodzi, że całkowite odbicie „nie działa”. Zmieniaj jeden warunek naraz: ten sam odcinek, to samo źródło, ale dwa promienie wygięcia; porównaj światło na końcu. Bez miernika mocy możesz jedynie porównywać jakościowo, nie wyznaczysz rzetelnie strat w dB. Nie patrz do końcówki włókna podłączonej do nieznanego nadajnika: część źródeł pracuje w niewidzialnej podczerwieni.
Zapamiętaj
Warunki są trzy: rdzeń ma większy współczynnik załamania, kąt do normalnej jest większy od granicznego, a tor i geometria nie naruszają przyjętego modelu. „Światło odbija się w szkle” to początek wyjaśnienia, nie jego koniec.
Zadania do tego tematu
- Kąt graniczny: które z dwóch promieni pozostaną w rdzeniu?
- Co się stanie po zamianie materiałów rdzenia i płaszcza?
- Kąt do osi czy do normalnej? Dwa promienie w tym samym włóknie
Komentarze (0)
Nie ma jeszcze opublikowanych komentarzy. Rozpocznij rozmowę o tym materiale.
RSS komentarzy · Powiadomienia e-mail
Dodaj komentarz
Możesz komentować jako gość lub zalogować się, aby użyć danych konta. Utwórz konto