Polaryzacja eliptyczna: faza, kształt i zwrot obrotu pola
Dwa pola o tych samych amplitudach mogą dawać linię, koło albo elipsę. Decyduje także to, kiedy każda składowa osiąga maksimum. Wyprowadzimy tor końca wektora pola i odróżnimy go od toru promienia oraz od ruchu cząstki.
W tym materiale
Dwa pola o tych samych amplitudach mogą dawać linię, koło albo elipsę. Decyduje także to, kiedy każda składowa osiąga maksimum. Wyprowadzimy tor końca wektora pola i odróżnimy go od toru promienia oraz od ruchu cząstki.
Potrzebne wiadomości: Sinus i cosinus, okres i faza drgań, rozkład wektora na składowe, średnia z cos² po okresie; podstawy polaryzacji liniowej.
Patrzymy na pole w jednym miejscu
Jednobarwna płaska fala biegnie w próżni w kierunku +z. Jej pole elektryczne leży w płaszczyźnie xy. Wybieramy stały przekrój z = 0; na rysunku +x jest w prawo, +y w górę, a +z ku czytelnikowi. Oglądamy więc falę nadbiegającą od strony źródła. To ustalenie pozwala jednoznacznie opisać obrót bez polegania na różnych konwencjach słów „prawo-” i „lewoskrętna”.
Niech a i b będą nieujemnymi amplitudami w V/m, ω = 2πf częstością kołową w rad/s, a δ stałą różnicą faz. Przyjmujemy:
E_x(t)=a\cos\omega t,\qquad E_y(t)=b\cos(\omega t-\delta).
Cała fala ma postać E(z,t) = Re{(a, b exp(iδ)) exp[i(kz − ωt)]}. Dwuskładnikowy wektor amplitud zespolonych nazywa się wektorem Jonesa. Wspólny czynnik exp(iφ) przesuwa fazę obu składowych jednakowo i nie zmienia kształtu ani orientacji elipsy. Stała różnica faz jest istotnym założeniem: jednego takiego wektora nie przypisujemy światłu niespolaryzowanemu.
Usuwamy czas, ale zachowujemy jego sens
Dla a, b > 0 wprowadzamy X = Eₓ/a oraz Y = Eᵧ/b. Wzór na cosinus różnicy daje Y = X cosδ + sin(ωt) sinδ. Przenosimy pierwszy składnik, podnosimy do kwadratu i korzystamy z sin²ωt = 1 − X²:
(Y-X\cos\delta)^2=(1-X^2)\sin^2\delta.
Po rozwinięciu i połączeniu składników otrzymujemy:
\frac{E_x^2}{a^2}+\frac{E_y^2}{b^2}-\frac{2E_xE_y}{ab}\cos\delta=\sin^2\delta.
To równanie toru końca wektora pola w ustalonym punkcie przestrzeni. Nie opisuje orbity fotonu ani bocznego ruchu wiązki. Samo równanie kwadratowe nie rozstrzyga zwrotu obiegu; utraciliśmy go przy usuwaniu czasu i musimy wrócić do obu funkcji E(t).
Kiedy wychodzi linia, a kiedy koło?
Dla δ = 0 obie składowe mają zgodne fazy i Eᵧ = (b/a)Eₓ. Dla δ = π zwroty są przeciwne: Eᵧ = −(b/a)Eₓ. Są to polaryzacje liniowe. Gdy któraś amplituda jest zerowa, pole również jest liniowe; nie używamy wtedy wzoru zawierającego dzielenie przez tę amplitudę.
Dla δ = ±π/2 znika wyraz mieszany, a osie elipsy pokrywają się z x i y. Półosie mają długości a i b. Koło powstaje dopiero przy a = b > 0. Równe amplitudy bez właściwej fazy nie wystarczają: przy δ = 0 tworzą linię pod 45°. Ogólna faza może obrócić osie elipsy względem x i y.
Sprawdzamy zwrot w dwóch chwilach
Dla δ = +π/2 mamy Eᵧ = b sinωt. W chwili t = 0 pole jest skierowane w +x, a w chwili T/4 w +y. Na zadeklarowanym rysunku obraca się przeciwnie do wskazówek zegara. Dla δ = −π/2 przechodzi z +x ku −y i obrót jest przeciwny. Patrzenie z drugiej strony odwraca wrażenie obrotu, lecz nie zmienia fali. Dlatego przy porównaniu książek trzeba sprawdzić kierunek patrzenia oraz znak fazy czasowej.
Natężenie nie jest największą chwilową wartością pola
W próżni średnie natężenie wiązki wynosi I = ⟨E²⟩/Z₀, gdzie Z₀ ≈ 377 Ω jest impedancją falową próżni. Ponieważ składowe są prostopadłe, E² = Eₓ² + Eᵧ². Każdy kwadrat cosinusa ma średnią 1/2:
I=\frac{a^2+b^2}{2Z_0}.
Jednostką I jest W/m². Zmiana samej δ nie zmienia tej średniej, choć zmienia kształt toru. Przy a = 3 V/m i b = 4 V/m otrzymujemy I = 25/(2 · 377) W/m² ≈ 0,03316 W/m² dla każdej stałej δ. W innej izotropowej bezstratnej substancji należy użyć jej właściwej impedancji, zamiast bez sprawdzenia wstawiać Z₀.
Jak odróżnić kształt od chwilowych współrzędnych?
Przy a = b = A i 0 < δ < π obróćmy osie: u = (Eₓ + Eᵧ)/√2, v = (Eᵧ − Eₓ)/√2. To obrót układu współrzędnych o 45°, nie fizyczna zmiana światła. Ze wzorów na sumę i różnicę cosinusów:
u=\sqrt2 A\cos\frac\delta2\cos\left(\omega t-\frac\delta2\right),\qquad v=\sqrt2 A\sin\frac\delta2\sin\left(\omega t-\frac\delta2\right).
Odczytujemy więc półosie √2A|cos(δ/2)| i √2A|sin(δ/2)|. Dla δ = π/3 i A = 2 V/m są to √6 i √2 V/m; większa leży pod +45°. Maksymalna wartość Eₓ nadal wynosi 2 V/m: maksimum współrzędnej nie musi być długością półosi obróconej elipsy.
Sprawdź rozumienie: czy samo zmierzenie mocy w x i y wyznacza elipsę?
Nie. Wyznacza a² i b², lecz pozostawia δ nieznane. W szczególności a = b może oznaczać linię, koło lub wiele elips. Potrzebny jest pomiar zależny od względnej fazy, opisany w lekcji o analizatorze.
Zadania do tego tematu
- Dwa maksima amplitudy i zwrot obiegu elipsy
- Równe amplitudy, lecz elipsa zamiast koła
- Ta sama moc: pole liniowe i kołowe mają różne amplitudy
Komentarze (0)
Nie ma jeszcze opublikowanych komentarzy. Rozpocznij rozmowę o tym materiale.
RSS komentarzy · Powiadomienia e-mail
Dodaj komentarz
Możesz komentować jako gość lub zalogować się, aby użyć danych konta. Utwórz konto