Apertura numeryczna: dlaczego większy obraz nie zawsze pokazuje więcej?
Dwie blisko położone świecące drobiny mogą dawać na obrazie jedną rozmytą plamkę, nawet gdy zwiększamy powiększenie okularu. O tym, jakie szczegóły rozróżnimy, decyduje m.in. światło docierające do obiektywu i jego apertura, a nie liczba wydrukowana na okularze.
W tym materiale
Dwie blisko położone świecące drobiny mogą dawać na obrazie jedną rozmytą plamkę, nawet gdy zwiększamy powiększenie okularu. O tym, jakie szczegóły rozróżnimy, decyduje m.in. światło docierające do obiektywu i jego apertura, a nie liczba wydrukowana na okularze.
Potrzebne wiadomości: Falowy opis światła, dyfrakcja na otworze, sinus kąta, rozmiary nanometrowe.
Dlaczego obraz punktu nie jest punktem?
Fala świetlna ulega dyfrakcji na ograniczonym otworze obiektywu. Idealnie mały jasny punkt w preparacie daje w obrazie centralną plamkę i słabsze pierścienie, zamiast matematycznie ostrego punktu. Dwie bliskie plamki nakładają się. To podstawowe ograniczenie obserwacji, zanim uwzględnimy niedokładne ustawienie ostrości, aberracje i szum kamery.
Kąt zbierania światła i apertura numeryczna
Apertura numeryczna to \mathrm{NA}=n\sin\alpha, gdzie n jest współczynnikiem załamania ośrodka między preparatem a czołem obiektywu, a α — połową kąta stożka zbieranego światła. Dla powietrza n≈1. Większy stożek oznacza możliwość zebrania promieni pod większymi kątami. Sam kąt w stopniach trzeba najpierw wstawić do sinusa, a nie dzielić go przez 180.
Kryterium Rayleigha — i jego warunki
Dla dwóch niespójnych punktowych źródeł światła, kołowego idealnego otworu i obserwacji ograniczonej dyfrakcją przyjmujemy przybliżenie d_{\mathrm{R}}\approx\frac{0{,}61\lambda}{\mathrm{NA}}. λ to długość fali w próżni (albo bardzo blisko w powietrzu w uproszczeniu), a d_R — charakterystyczna odległość w płaszczyźnie próbki. Ten wzór dotyczy konkretnego kryterium rozróżnialności punktów; inne modele obrazowania, np. okresowe struktury oświetlane spójnie, prowadzą do innych czynników liczbowych. Nie podmieniamy ich bez komentarza.
Przykład: dla λ=550 nm i NA=0,65 otrzymujemy 0,61·550/0,65≈516 nm. Dwie identyczne, niespójne drobiny oddalone o 400 nm nie spełniają w tym modelu kryterium Rayleigha. Dla tej samej długości fali NA=0,25 dawałaby już około 1342 nm. Ta zmiana wynika z apertury, nie z powiększenia okularu.
Co daje immersja i gdzie kończy się model?
Gdy między obiektywem a preparatem jest ciecz o n>1, można osiągnąć NA>1, o ile konstrukcja obiektywu zbiera odpowiednio szeroki stożek promieni. Nie wystarczy jednak wlać cieczy pod zwykły suchy obiektyw: obiektyw musi być do niej zaprojektowany. Zwiększenie NA zwykle zmniejsza głębię ostrości. Rzeczywisty kontrast, aberracje, charakter oświetlenia i próbka mogą dać gorszy wynik niż prosta granica dyfrakcyjna.
Sprawdź się: czy o rozdzielczości można wnioskować wyłącznie z rozmiaru obrazu na monitorze? Dlaczego dwukrotne skrócenie fali poprawia granicę d_R, jeżeli NA jest stała?
Zadania do tego tematu
- Czy dwie drobiny można odróżnić?
- Skracamy falę czy otwieramy aperturę?
- Olej immersyjny i stożek promieni
Komentarze (0)
Nie ma jeszcze opublikowanych komentarzy. Rozpocznij rozmowę o tym materiale.
RSS komentarzy · Powiadomienia e-mail
Dodaj komentarz
Możesz komentować jako gość lub zalogować się, aby użyć danych konta. Utwórz konto