v2.0.9817.33678
Fizyka dla każdego
Optyka falowa: odbicie, transmisja i polaryzacja na granicy · 3 min czytania

Kąt Brewstera: znika jedno odbicie, a nie całe światło

Obracając szklaną płytkę w spolaryzowanym świetle, można znaleźć kąt, pod którym odbita wiązka niemal znika. Nie jest to kąt całkowitego wewnętrznego odbicia. Warunek dotyczy jednej polaryzacji i wyjaśnia zarówno polaryzację odblasków, jak i działanie okien Brewstera.

Opublikowano: 17.11.2026
Wyślij link e-mailem Własna poczta Komentarze: 0

Oceń ten artykuł: od 1 do 5 gwiazdek
(0 głosów) . Jeszcze nie oddano głosów.

Kliknij gwiazdkę, aby od razu oddać ocenę. Klawiaturą wybierz gwiazdkę klawiszem Tab i naciśnij Enter lub spację. Jeden głos na materiał z danej przeglądarki.

Obracając szklaną płytkę w spolaryzowanym świetle, można znaleźć kąt, pod którym odbita wiązka niemal znika. Nie jest to kąt całkowitego wewnętrznego odbicia. Warunek dotyczy jednej polaryzacji i wyjaśnia zarówno polaryzację odblasków, jak i działanie okien Brewstera.

Potrzebne wiadomości: Polaryzacje s i p, prawo załamania, współczynniki odbicia Fresnela i prawo Malusa.

Najpierw sprawdź, która amplituda znika

Rozważamy jedną płaską granicę dwóch niepochłaniających, izotropowych dielektryków o μ = μ₀ i różnych dodatnich n₁, n₂. Dla p licznik rₚ znika, gdy n₁ cos θₜ = n₂ cos θᵢ. Równocześnie obowiązuje prawo załamania n₁ sin θᵢ = n₂ sin θₜ. Warunek odbicia nie jest więc dowolną dodatkową regułą: musi być zgodny z tą samą geometrią promieni.

Podstawmy cos² θₜ = 1 − (n₁/n₂)²sin² θᵢ do kwadratu pierwszego warunku. Po zebraniu wyrazów i skróceniu przez n₂² − n₁² otrzymujemy sin² θᵢ = n₂²/(n₁² + n₂²). W zakresie 0° < θᵢ < 90° jest to równoważne:

\tan\theta_B=\frac{n_2}{n_1},\qquad \theta_t=90^\circ-\theta_B.

θB to kąt Brewstera. Promienie odbity i przechodzący są wtedy prostopadłe do siebie. Jeśli n₁ = n₂, wszystkie kąty dają brak odbicia i nie ma jednego wyróżnionego kąta Brewstera; dlatego wcześniejsze skrócenie wymagało różnych n.

Składowa s pozostaje w odbiciu

Dla s warunek zerowego licznika wraz z prawem załamania wymagałby n₁ = n₂. Na rzeczywistej granicy różnych dielektryków pod kątem Brewstera zatem Rₚ = 0, lecz Rₛ > 0. Przy n₁ = 1 i n₂ = 1,5 otrzymujemy θB ≈ 56,3099° oraz θₜ ≈ 33,6901°. Wartość odbicia s można zapisać bez funkcji trygonometrycznych:

R_s(\theta_B)=\left(\frac{n_1^2-n_2^2}{n_1^2+n_2^2}\right)^2=\frac{25}{169}\approx0{,}147929.

Niespolaryzowana wiązka ma średnio połowę mocy w s i połowę w p. Odbiciu ulega więc Rₛ/2 ≈ 7,396% całej mocy i ta odbita wiązka jest liniowo spolaryzowana w s. Nie oznacza to, że połowa całego światła musi się odbić. Połowa jest jedynie udziałem s przed granicą; z tej połowy odbija się około 14,79%.

Reflektancja s rośnie z kątem, a reflektancja p spada do zera przy 56,31 stopnia i następnie rośnie. Dla padania prostopadłego obie wynoszą 0,04.
Model jednej granicy powietrze–szkło: n₁ = 1, n₂ = 1,5. Oś pionowa przedstawia ułamek mocy, a nie amplitudę. Krzywe obliczono ze wzorów Fresnela. Powiększ rysunek.

Wiązka przechodząca nie musi być czysto p

Dla poprzedniego przykładu Tₚ = 1, lecz Tₛ = 144/169 ≈ 0,852071. Z niespolaryzowanej wiązki 100 mW przechodzi 50 mW w p i około 42,604 mW w s. Całość daje 92,604 mW, a oba kierunki polaryzacji nadal są obecne. Czysta polaryzacja odbicia nie oznacza czystej polaryzacji transmisji.

Idealny analizator liniowy ustawiony poprzecznie do odbitej wiązki i pod kątem φ do s przepuści P = Pᵣ cos²φ. Nie wprowadzamy kolejnego czynnika 1/2: światło po odbiciu przy θB jest już liniowo spolaryzowane. Rzeczywista powierzchnia może być chropowata, zabrudzona albo wielowarstwowa, a n zależeć od długości fali. Wówczas minimum nie musi osiągać zera i różne barwy mogą mieć nieco inne θB.

Brewster a kąt graniczny

Kąt Brewstera istnieje w tym modelu w obu kierunkach przejścia. Po zamianie ośrodków θB zmienia się na 90° − θB. Dla szkło → powietrze wynosi około 33,6901°. Natomiast kąt graniczny wymaga n₁ > n₂ i spełnia sin θg = n₂/n₁; tutaj θg ≈ 41,8103°. Ponad nim obie polaryzacje odbijają całą moc. Zero Rₚ przy θB i Rₚ = 1 ponad θg opisują zupełnie różne sytuacje.

Co właściwie mierzymy, szukając minimum?

Aby z θB wyznaczyć stosunek n₂/n₁, potrzebujemy polaryzacji p, znanej normalnej i kontroli światła tła. Zwykły spadek jasności przy obrocie nie wystarcza: plamka może częściowo wyjść poza detektor. Trzeba zbierać całą odbitą wiązkę przy każdym kącie. Druga powierzchnia płytki może dawać dodatkowy refleks; należy go rozdzielić lub uwzględnić. Dane liczbowe w zadaniach są przykładowe, a nie raportem z wykonanego pomiaru.

Sprawdź: czy brak odbicia p oznacza tₚ = 1?

Nie. Dla powietrze → szkło o n₂ = 1,5 przy θB mamy tₚ = 2/3. Dopiero czynnik n₂ cos θₜ/(n₁ cos θB) = 2,25 daje Tₚ = 2,25·(2/3)² = 1. Cała moc przechodzi, mimo że amplituda E jest mniejsza.

Zadania do tego tematu

Dalsza lektura

Materiał referencyjny

Ostatnie materiały autora

Wszystkie materiały autora »

Komentarze (0)

Nie ma jeszcze opublikowanych komentarzy. Rozpocznij rozmowę o tym materiale.

Dodaj komentarz

Możesz komentować jako gość lub zalogować się, aby użyć danych konta. Utwórz konto

Emotikony

Zaznacz tekst i wybierz formatowanie lub użyj Ctrl/Cmd+B, I, U w polu komentarza. Znaczniki HTML nie są wykonywane.

Wybór wszystkich komentarzy obejmuje odpowiedzi. Powiadomienia wymagają potwierdzenia adresu; zrezygnujesz z nich przez link w wiadomości.

← Wróć do działu: Teoria Do góry ↑
Nie znalazłeś szukanego materiału? Napisz do nas — pomóż nam rozwijać Fizykę dla każdego.