v2.0.9817.20094
Fizyka dla każdego
Optyka falowa: odbicie, transmisja i polaryzacja na granicy · 3 min czytania

Padanie ukośne: dwie polaryzacje i właściwy bilans mocy

Ta sama szklana powierzchnia może odbijać mocno jedną polaryzację, a bardzo słabo drugą. Przy padaniu ukośnym trzeba rozdzielić kierunki drgań pola i uwzględnić, że wiązki przecinają granicę pod różnymi kątami.

Opublikowano: 17.11.2026
Wyślij link e-mailem Własna poczta Komentarze: 0

Oceń ten artykuł: od 1 do 5 gwiazdek
(0 głosów) . Jeszcze nie oddano głosów.

Kliknij gwiazdkę, aby od razu oddać ocenę. Klawiaturą wybierz gwiazdkę klawiszem Tab i naciśnij Enter lub spację. Jeden głos na materiał z danej przeglądarki.

Ta sama szklana powierzchnia może odbijać mocno jedną polaryzację, a bardzo słabo drugą. Przy padaniu ukośnym trzeba rozdzielić kierunki drgań pola i uwzględnić, że wiązki przecinają granicę pod różnymi kątami.

Potrzebne wiadomości: Prawo załamania, składowe wektora, amplituda i natężenie fali oraz odbicie przy padaniu prostopadłym.

Płaszczyzna padania porządkuje kierunki

Przyjmujemy te same bezstratne, izotropowe i niemagnetyczne ośrodki co w modelu padania prostopadłego. Granica to z = 0, ośrodek 2 zajmuje z > 0, a normalna wskazuje +z. Wektor falowy padający leży w płaszczyźnie xz i ma dodatnią składową x. Kąty θᵢ i θₜ mierzymy od normalnej; kąt odbicia jest równy θᵢ. Prawo załamania daje n₁ sin θᵢ = n₂ sin θₜ.

Polaryzacja s oznacza E prostopadłe do płaszczyzny padania, wzdłuż osi y. Polaryzacja p oznacza E leżące w płaszczyźnie padania, ale nadal prostopadłe do kierunku biegu własnej fali. „Równoległa” i „prostopadła” odnoszą się tutaj do płaszczyzny padania, nie do normalnej ani do promienia.

Dodatnie osie p wybieramy tak, aby ich składowe x dla wszystkich trzech fal były dodatnie. Dla fali padającej oś p ma składowe (cos θᵢ, 0, −sin θᵢ), dla odbitej (cos θᵢ, 0, +sin θᵢ), a dla przechodzącej (cos θₜ, 0, −sin θₜ). Ten wybór zapewnia rₚ = rₛ przy padaniu prostopadłym. W literaturze spotyka się przeciwnie skierowaną oś p fali odbitej: wtedy znak samego rₚ jest odwrotny, lecz rzeczywisty wektor Eᵣ i moc się nie zmieniają.

Przekrój xz granicy: promień pada pod 60 stopni, odbity pod 60 stopni, a przechodzący pod 35,26 stopnia. Dodatnie osie p mają dodatnią składową x; s jest prostopadłe do rysunku.
Przykład n₁ = 1,00, n₂ = 1,50. Cienkie niebieskie strzałki określają dodatnie osie p, nie chwilowe zwroty rzeczywistych pól. Grube strzałki wskazują kierunki propagacji. Powiększ rysunek.

Dwa warunki dla s i dwa dla p

Dla s ciągłość stycznego E daje Eᵢ + Eᵣ = Eₜ. Styczna składowa H zawiera dodatkowo cos kąta, dlatego n₁ cos θᵢ(Eᵢ − Eᵣ) = n₂ cos θₜEₜ. Rozwiązanie tego układu daje:

r_s=\frac{n_1\cos\theta_i-n_2\cos\theta_t}{n_1\cos\theta_i+n_2\cos\theta_t},\qquad t_s=\frac{2n_1\cos\theta_i}{n_1\cos\theta_i+n_2\cos\theta_t}.

Dla p to pole E wymaga rzutu na granicę: cos θᵢ(Eᵢ + Eᵣ) = cos θₜEₜ. Pole H jest teraz równoległe do y, więc drugi warunek brzmi n₁(Eᵢ − Eᵣ) = n₂Eₜ. W naszej konwencji:

r_p=\frac{n_1\cos\theta_t-n_2\cos\theta_i}{n_1\cos\theta_t+n_2\cos\theta_i},\qquad t_p=\frac{2n_1\cos\theta_i}{n_1\cos\theta_t+n_2\cos\theta_i}.

Współczynniki t opisują pełną amplitudę E w kierunku własnej polaryzacji, nie samą składową x. W szczególności dla p przy padaniu ukośnym na ogół tₚ ≠ 1 + rₚ: poprawna relacja zawiera cos θᵢ i cos θₜ. Do rachunków poniżej wymagamy rzeczywistego θₜ, czyli propagującej fali przechodzącej.

Skąd dodatkowy cos w transmisji mocy?

Wybierzmy ten sam fragment granicy o polu A₀, obejmujący ślad wiązki. Przekrój wiązki prostopadły do jej biegu ma pole Aᵢ = A₀ cos θᵢ lub Aₜ = A₀ cos θₜ. Moc padająca wynosi więc IᵢA₀ cos θᵢ, a przechodząca IₜA₀ cos θₜ. Ponieważ natężenie I = nE₀²/(2Z₀), dla każdej polaryzacji osobno:

R=|r|^2,\qquad T=\frac{n_2\cos\theta_t}{n_1\cos\theta_i}|t|^2,\qquad R+T=1.

Pomiar Iₜ/Iᵢ w płaszczyznach prostopadłych do wiązek nie jest automatycznie pomiarem Pₜ/Pᵢ. Jeśli kąty są różne, pola przekrojów także się różnią. Współczynnik cos nie jest poprawką na pochłanianie: wynika z geometrii przepływu energii.

Przykład: powietrze–szkło pod 45°

Dla n₁ = 1, n₂ = 1,5 mamy θₜ ≈ 28,13°. Podstawienie do wzorów daje rₛ ≈ −0,303337 i rₚ ≈ −0,092013. Zatem Rₛ ≈ 0,092013, a Rₚ ≈ 0,008466: różnica w odbitej mocy przekracza czynnik dziesięć. Wspólny czynnik transmisji n₂ cos θₜ/(n₁ cos θᵢ) wynosi około 1,870829. Po jego uwzględnieniu Tₛ ≈ 0,907987 i Tₚ ≈ 0,991534.

Dla niespolaryzowanej wiązki o jednakowych średnich mocach s i p otrzymamy R = (Rₛ + Rₚ)/2 ≈ 0,050240, czyli około 5,02%. Nie uśredniamy amplitud rₛ i rₚ przed podniesieniem do kwadratu. To różne prostopadłe składowe pola, a detektor sumuje ich moce.

Sprawdź: czy kąt załamania zależy tutaj od s albo p?

Nie. W przyjętych izotropowych ośrodkach n jest wspólne, więc kierunek propagacji daje to samo prawo załamania. Różnią się amplitudy. Ośrodek dwójłomny wymaga innego opisu; nie należy dopisywać jego własności do tego modelu.

Zadania do tego tematu

Dalsza lektura

Materiał referencyjny

Ostatnie materiały autora

Wszystkie materiały autora »

Komentarze (0)

Nie ma jeszcze opublikowanych komentarzy. Rozpocznij rozmowę o tym materiale.

Dodaj komentarz

Możesz komentować jako gość lub zalogować się, aby użyć danych konta. Utwórz konto

Emotikony

Zaznacz tekst i wybierz formatowanie lub użyj Ctrl/Cmd+B, I, U w polu komentarza. Znaczniki HTML nie są wykonywane.

Wybór wszystkich komentarzy obejmuje odpowiedzi. Powiadomienia wymagają potwierdzenia adresu; zrezygnujesz z nich przez link w wiadomości.

← Wróć do działu: Teoria Do góry ↑
Nie znalazłeś szukanego materiału? Napisz do nas — pomóż nam rozwijać Fizykę dla każdego.