v2.0.9783.3270
Fizyka dla każdego
Atomy, jądra i szczególna teoria względności · 1 min czytania

Stałość c, czas własny i względność jednoczesności

Zegar poruszający się względem obserwatora nie przestaje działać poprawnie. Różnica wskazań wynika z porównania zdarzeń i układów odniesienia. Przed użyciem wzoru trzeba ustalić, które zdarzenia zaszły w jednym miejscu dla którego zegara.

Opublikowano: 13.10.2026 · Ostatnio zmieniany: 14.10.2026
Wyślij link e-mailem Własna poczta Komentarze: 0

Zegar poruszający się względem obserwatora nie przestaje działać poprawnie. Różnica wskazań wynika z porównania zdarzeń i układów odniesienia. Przed użyciem wzoru trzeba ustalić, które zdarzenia zaszły w jednym miejscu dla którego zegara.

Potrzebne wiadomości: Układ inercjalny, prędkość, pierwiastek kwadratowy.

Dwa postulaty

Prawa fizyki mają taką samą postać w układach inercjalnych, a szybkość światła w próżni jest c dla każdego takiego obserwatora. Dlatego klasyczne dodawanie prędkości nie może obowiązywać przy dowolnie dużych szybkościach. Dla współliniowych ruchów u'=(u-V)/(1-uV/c^2); podstawienie u=c ponownie daje c.

Współczynnik \gamma=1/\sqrt{1-v^2/c^2} opisuje zależności czasowe i przestrzenne. Czas własny Δτ mierzy jeden zegar między zdarzeniami na swojej trajektorii. Dla jego jednostajnego ruchu \Delta t=\gamma\Delta\tau. Nie wolno wybierać czasu własnego jedynie dlatego, że któryś czas jest liczbowo mniejszy.

Długość i jednoczesność

Długość poruszającego się pręta wymaga jednoczesnego wyznaczenia położeń obu końców w układzie mierzącego. Wzdłuż ruchu wynosi L=L_0/\gamma, gdzie L₀ jest długością spoczynkową. Jednoczesność odległych zdarzeń zależy od układu. Obraz z fotografii dodatkowo zawiera różne czasy przelotu światła i nie jest prostym pomiarem L.

Dla v=0,60c otrzymujemy γ=1,25. Dwie sekundy czasu własnego odpowiadają 2,5 s w układzie, w którym zegar tak się porusza. Żaden materialny sygnał niosący informację nie wyprzedza lokalnie światła w próżni w tym opisie. Pozorny ruch plamki czy zmiana obrazu nie jest automatycznie nadświetlnym przesłaniem wiadomości.

Zadania do tego tematu

Dalsza lektura

Materiał referencyjny

Ostatnie materiały autora

Wszystkie materiały autora »

Komentarze (0)

Nie ma jeszcze opublikowanych komentarzy. Rozpocznij rozmowę o tym materiale.

Dodaj komentarz

Możesz komentować jako gość lub zalogować się, aby użyć danych konta. Utwórz konto

Emotikony

Zaznacz tekst i wybierz formatowanie lub użyj Ctrl/Cmd+B, I, U w polu komentarza. Znaczniki HTML nie są wykonywane.

Wybór wszystkich komentarzy obejmuje odpowiedzi. Powiadomienia wymagają potwierdzenia adresu; zrezygnujesz z nich przez link w wiadomości.

← Wróć do działu: Teoria Do góry ↑
Nie znalazłeś szukanego materiału? Napisz do nas — pomóż nam rozwijać Fizykę dla każdego.