Fale grawitacyjne: jak mierzyć zmianę odległości bez linijki?
Gdy grawitacja zmienia odległości pomiędzy swobodnie unoszącymi się punktami, nie musimy widzieć żadnej poruszającej się materii. Fala grawitacyjna to zmiana geometrii czasoprzestrzeni. Jak ją opisać liczbą i na czym polega polaryzacja?
W tym materiale
Gdy grawitacja zmienia odległości pomiędzy swobodnie unoszącymi się punktami, nie musimy widzieć żadnej poruszającej się materii. Fala grawitacyjna to zmiana geometrii czasoprzestrzeni. Jak ją opisać liczbą i na czym polega polaryzacja?
Potrzebne wiadomości: Podstawy fal, prędkość światła, zmiana względna i jednostki długości.
Od układu podwójnego do zaburzenia czasoprzestrzeni
W ogólnej teorii względności zwarty układ obracających się wokół siebie mas może wypromieniowywać fale grawitacyjne. W dalekim polu takie zaburzenia rozchodzą się w próżni z prędkością światła. Nie jest to dźwięk: fala nie potrzebuje powietrza, a prędkość propagacji nie zależy od tego, czy źródłem są gwiazdy neutronowe czy czarne dziury.
Odkształcenie jest stosunkiem długości
Dla przyjętej w zadaniu, idealnej pary punktów definiujemy odkształcenie efektywne h_{\mathrm{eff}}=\frac{\Delta L}{L}. L jest długością odniesienia, ΔL — zmianą odległości, a h_eff nie ma jednostki. Wartość 10⁻²¹ oznacza, że 4 km w takim modelu zmienia się o 4·10⁻¹⁸ m. Nie jest to jednak przepis na przemieszczenie każdego lustra LIGO: wynik zależy od kierunku nadejścia i polaryzacji fali oraz całej odpowiedzi detektora.
Plus i krzyż — dwa ustawienia deformacji
Dla fali biegnącej prostopadle do kartki w polaryzacji «plus» odległość między punktami na osi poziomej rośnie wtedy, gdy na osi pionowej maleje, a potem role się zamieniają. Polaryzacja «krzyż» ma ten układ kierunków obrócony o 45°. Rysujemy tylko względne położenia cząstek próbnych; nie należy wyobrażać sobie czasoprzestrzeni jako gumowej płachty rozciąganej przez ręce.
Częstotliwość źródła i długość fali
Jeśli lokalnie można przybliżyć zaburzenie sinusoidą o częstotliwości f, to T=1/f i λ=c/f. Przy f=50 Hz okres wynosi 20 ms, a długość fali około 6000 km. Długość fali nie jest długością ramienia detektora; interferometr mierzy zmiany różnicy dróg światła na znacznie krótszych odcinkach.
Kontrola: czy w polaryzacji plus obie prostopadłe odległości zwiększają się w tej samej chwili? Co zmieni się w wyniku ΔL po dwukrotnym zwiększeniu długości odniesienia przy tym samym h_eff?
Co mierzy porównanie dwóch osi?
Niech dwa początkowo równe odcinki mają długość L. W schemacie plus jeden wydłuża się o a, a drugi skraca o a. Ich różnica zmienia się o 2a, chociaż każdy osobno zmienił się tylko o a. Wspólny wzrost obu odcinków, np. o b w innym doświadczeniu, nie zmieniłby ich różnicy. Taki rachunek pokazuje, dlaczego podpis osi i definicja odkształcenia są ważniejsze od samego symbolu h.
Parametry polaryzacji stosowane w opisie metryki oraz efektywna zmiana długości konkretnego detektora są ze sobą powiązane przez jego geometrię. W zadaniach używamy jawnie zdefiniowanego ΔL/L, aby nie ukrywać w symbolu współczynników zależnych od kierunku.
Zadania do tego tematu
- Skala odkształcenia ramienia
- Przeciwne zmiany w dwóch osiach
- Długość fali nie równa się rozmiarowi detektora
Komentarze (0)
Nie ma jeszcze opublikowanych komentarzy. Rozpocznij rozmowę o tym materiale.
RSS komentarzy · Powiadomienia e-mail
Dodaj komentarz
Możesz komentować jako gość lub zalogować się, aby użyć danych konta. Utwórz konto