v2.0.9817.33678
Fizyka dla każdego
Prąd trójfazowy: gwiazda, trójkąt, moc i bilans prądów · 2 min czytania

Trzy fazy i połączenie w gwiazdę: dlaczego 400 V nie trafia na jedną gałąź?

W instalacji trójfazowej spotkasz dwie liczby: około 230 V między przewodem fazowym i neutralnym oraz 400 V między dwoma przewodami fazowymi. Nie oznacza to dwóch różnych generatorów. Sprawdzimy skąd bierze się pierwiastek z trzech i co mierzy amperomierz w połączeniu gwiazdowym.

Opublikowano: 17.11.2026
Wyślij link e-mailem Własna poczta Komentarze: 0

Oceń ten artykuł: od 1 do 5 gwiazdek
(0 głosów) . Jeszcze nie oddano głosów.

Kliknij gwiazdkę, aby od razu oddać ocenę. Klawiaturą wybierz gwiazdkę klawiszem Tab i naciśnij Enter lub spację. Jeden głos na materiał z danej przeglądarki.

W instalacji trójfazowej spotkasz dwie liczby: około 230 V między przewodem fazowym i neutralnym oraz 400 V między dwoma przewodami fazowymi. Nie oznacza to dwóch różnych generatorów. Sprawdzimy skąd bierze się pierwiastek z trzech i co mierzy amperomierz w połączeniu gwiazdowym.

Potrzebne wiadomości: Napięcie i natężenie skuteczne, prawo Ohma, przesunięcie fazowe, wektory na płaszczyźnie.

Trzy przebiegi, nie trzy niezależne rachunki

W symetrycznym źródle napięcia fazowe mają tę samą amplitudę i częstotliwość, a ich fazy różnią się o 120°. Możemy zapisać wartości chwilowe jako u₁(t)=√2 Uf sin(ωt), u₂(t)=√2 Uf sin(ωt−120°), u₃(t)=√2 Uf sin(ωt+120°). Symbol Uf oznacza wartość skuteczną napięcia jednej fazy, nie amplitudę. Gdy pierwsza fala osiąga szczyt, pozostałe nie osiągają swoich szczytów jednocześnie. Na diagramie porównaj wartości przebiegów dla tej samej chwili.

Trzy sinusoidy o tej samej amplitudzie przesunięte w fazie o 120 stopni oraz wspólna oś czasu.
Napięć chwilowych nie dodajemy jak trzech dodatnich liczb; każda faza ma własny znak i chwilę maksimum. Powiększ schemat.

Co jest fazą w gwieździe?

Trzy jednakowe odbiorniki łączymy jednym końcem w punkt N. Pozostałe końce trafiają do L1, L2 i L3. Napięcie fazowe Uf mierzymy na jednym odbiorniku, między L i N. Napięcie międzyfazowe UL dotyczy dowolnych dwóch przewodów liniowych, np. L1 i L2. Prąd liniowy IL płynie przewodem L1, a prąd fazowy If przez jego odbiornik. Ponieważ w tym przewodzie i tej gałęzi nie ma rozgałęzienia, są równe.

Po lewej trzy rezystory połączone w punkt N, po prawej trzy rezystory tworzą trójkąt między L1 L2 L3.
W gwieździe element leży między L i N, a w trójkącie między dwiema liniami. To dlatego napięcia gałęzi się różnią. Powiększ schemat.

Dlaczego pojawia się √3?

Napięcie L1–L2 jest różnicą napięć L1–N i L2–N, a nie ich sumą arytmetyczną. Dwa wskazy napięcia mają równe długości Uf, ale tworzą kąt 120°. Z twierdzenia cosinusów długość różnicy wynosi √(Uf²+Uf²−2Uf²cos120°)=√3 Uf. Ta zależność wymaga symetrii napięć źródła. Nie jest definicją, która zawsze obowiązuje przy dowolnej awarii zasilania.

U_L=\sqrt{3}\,U_f,\qquad I_L=I_f\quad\text{(gwiazda, układ symetryczny)}.

Prąd w punkcie neutralnym

Dla trzech jednakowych liniowych odbiorników prądy mają równe amplitudy i są przesunięte między sobą o 120°. Ich suma wektorowa wynosi zero, więc idealny przewód neutralny nie przenosi wtedy prądu. Nie znaczy to, że neutralny jest zawsze zbędny: asymetria odbiorników i wyższe harmoniczne zmieniają sytuację. W tych zadaniach rozważamy wyłącznie model matematyczny na danych skutecznych, a nie instrukcję wykonywania połączeń sieciowych.

Jak rozpoznać złą odpowiedź?

Gdy trójfazowy symetryczny opornik w gwieździe pracuje przy napięciu liniowym 400 V, każdy opornik ma około 231 V, nie 400 V. Wstawienie 400 V do prawa Ohma dla jednej gałęzi zawyży jej prąd √3 razy i moc całego układu trzykrotnie. Zawsze podpisuj, czy mówisz o wartości liniowej, czy fazowej.

Zadania do tego tematu

Dalsza lektura

Materiał referencyjny

Ostatnie materiały autora

Wszystkie materiały autora »

Komentarze (0)

Nie ma jeszcze opublikowanych komentarzy. Rozpocznij rozmowę o tym materiale.

Dodaj komentarz

Możesz komentować jako gość lub zalogować się, aby użyć danych konta. Utwórz konto

Emotikony

Zaznacz tekst i wybierz formatowanie lub użyj Ctrl/Cmd+B, I, U w polu komentarza. Znaczniki HTML nie są wykonywane.

Wybór wszystkich komentarzy obejmuje odpowiedzi. Powiadomienia wymagają potwierdzenia adresu; zrezygnujesz z nich przez link w wiadomości.

← Wróć do działu: Teoria Do góry ↑
Nie znalazłeś szukanego materiału? Napisz do nas — pomóż nam rozwijać Fizykę dla każdego.