Energia dwóch cewek: składnik wzajemny, granica sprzężenia i zwarte uzwojenie
Pola dwóch cewek nakładają się, więc ich całkowita energia zawiera składnik zależny od obu prądów. Wyprowadzimy go z mocy na zaciskach i wykorzystamy do sprawdzenia, czy podane L₁, L₂ i M w ogóle mogą opisywać pasywny układ. Na końcu zbadamy, jak idealne zwarcie drugiego uzwojenia zmienia odpowiedź pierwszego.
W tym materiale
Pola dwóch cewek nakładają się, więc ich całkowita energia zawiera składnik zależny od obu prądów. Wyprowadzimy go z mocy na zaciskach i wykorzystamy do sprawdzenia, czy podane L₁, L₂ i M w ogóle mogą opisywać pasywny układ. Na końcu zbadamy, jak idealne zwarcie drugiego uzwojenia zmienia odpowiedź pierwszego.
Potrzebne wiadomości: Równania dwóch liniowych cewek, pasywna konwencja znaków, całka mocy po czasie, pochodna iloczynu oraz dopełnianie kwadratu.
Sumujemy moc obu portów
Rozważamy nieruchome liniowe uzwojenia bez strat, bez trwałego namagnesowania i bez innych źródeł pola. Stan i₁ = i₂ = 0 wyznacza zero energii. Oba prądy są dodatnie do kropek, u₁ i u₂ są napięciami od kropki do drugiego końca, a M ≥ 0. Przy stałych parametrach moc doprowadzana do wspólnego pola wynosi:
p=u_1i_1+u_2i_2=L_1i_1\frac{di_1}{dt}+L_2i_2\frac{di_2}{dt}+M\left(i_1\frac{di_2}{dt}+i_2\frac{di_1}{dt}\right).
Pierwsze dwa wyrazy są pochodnymi L₁i₁²/2 i L₂i₂²/2. Nawias jest pochodną iloczynu i₁i₂. Całkowanie od stanu zerowego daje:
E_B=\frac12L_1i_1^2+\frac12L_2i_2^2+Mi_1i_2.
Składnik Mi₁i₂ nie jest dodatkową, niezależną porcją energii przypisaną do trzeciego elementu. Wynika z nakładania pól. Dla jednakowych znaków prądów zwiększa energię, a dla przeciwnych ją zmniejsza. Sumowanie wyłącznie dwóch wyrażeń Li²/2 pomija wpływ sprzężenia.
Źródło utrzymujące stały prąd także może wymieniać energię
Niech L₁ = 80 mH, L₂ = 20 mH i M = 30 mH. Najpierw zwiększamy i₁ od 0 do 2 A przy i₂ = 0. Dostarczamy 0,160 J. Następnie utrzymujemy i₁ = 2 A i zmieniamy i₂ od 0 do −3 A. Drugi port pobiera energię L₂i₂²/2 = 0,090 J. Pierwszy ma jednak napięcie Mdi₂/dt, mimo że jego własny prąd jest stały. Praca dostarczona przez pierwszy port w drugim etapie wynosi M · 2 A · (−3 A) = −0,180 J.
Pierwszy zewnętrzny obwód odbiera zatem energię od pola. Bilans drugiego etapu to 0,090 − 0,180 = −0,090 J, a końcowa energia całej pary 0,160 − 0,090 = 0,070 J. Zgadza się to ze wzorem zawierającym składnik wzajemny. Warunek „stały prąd” nie oznacza ani zerowego napięcia na sprzężonej cewce, ani zerowej mocy portu.
Skąd ograniczenie M² ≤ L₁L₂?
Pole pasywnej pary nie może mieć ujemnej energii względem stanu zerowego dla żadnej pary prądów. Dla L₁ > 0 przekształcamy wzór przez dopełnienie kwadratu:
E_B=\frac{L_1}{2}\left(i_1+\frac{M}{L_1}i_2\right)^2+\frac12\left(L_2-\frac{M^2}{L_1}\right)i_2^2.
Możemy dobrać i₁ = −Mi₂/L₁, zerując pierwszy kwadrat. Aby drugi składnik nie stał się ujemny, konieczne jest L₂ − M²/L₁ ≥ 0. Ten sam warunek wraz z L₁, L₂ > 0 wystarcza do nieujemności całego wyrażenia:
M^2\leq L_1L_2,\qquad k=\frac{M}{\sqrt{L_1L_2}},\qquad 0\leq k\leq1.
Współczynnik k określa siłę sprzężenia w tym modelu. Nie jest sprawnością transformatora ani ułamkiem mocy oddawanej odbiornikowi. Wartość k = 0,8 nie oznacza automatycznie 20% strat energii: opisywana para pozostaje bezstratna.
Granica pełnego sprzężenia
Dla M = √(L₁L₂) energia przyjmuje postać jednego kwadratu:
E_B=\frac12\left(\sqrt{L_1}i_1+\sqrt{L_2}i_2\right)^2.
Może być zerowa dla niezerowych prądów o przeciwnych znakach, gdy √L₁i₁ + √L₂i₂ = 0. W idealnym modelu wytworzone pola znoszą się całkowicie. Nie wynika stąd możliwość uzyskania pracy z niczego. Napięcia obu portów są wtedy związane i nie można zadawać dowolnych dwóch niezależnych przebiegów napięcia. Pominięte w modelu indukcyjności rozproszenia, rezystancje i pojemności wpływają na odpowiedź rzeczywistego układu w tej granicy.
Drugie idealne uzwojenie zwarte przewodem
Przyjmijmy zerowe prądy początkowe oraz idealne zwarcie drugiego uzwojenia: u₂ = 0. Z równania u₂ = dΨ₂/dt wynika stałość Ψ₂. Początkowo Ψ₂ = 0, więc przez cały proces:
Mi_1+L_2i_2=0,\qquad i_2=-\frac{M}{L_2}i_1.
Prąd drugiej cewki wytwarza przeciwny strumień, zachowując zerową sumę strumieni skojarzonych z tym uzwojeniem. Podstawiamy jego pochodną do równania u₁:
u_1=\left(L_1-\frac{M^2}{L_2}\right)\frac{di_1}{dt},\qquad L_{\mathrm{zwarcie}}=L_1(1-k^2).
Po wstawieniu tej samej relacji między prądami do energii dostajemy EB = Lzwarciei₁²/2. Drugi port nie dostarcza ani nie odbiera mocy, bo u₂ = 0. Energia nadal dociera przez pierwszy port; zwarcie zmienia rozkład prądów i mniejsza energia odpowiada tej samej wartości i₁.
Jest to model idealnego zwarcia i uzwojenia bez oporu. Przy R₂ > 0 w pętli pojawia się R₂i₂ i Ψ₂ nie pozostaje stałe. Przy niezerowym początkowym Ψ₂ relacja między prądami zawierałaby stały wyraz. Nie przenosimy prostego wyniku bez tych założeń na dowolny obwód.
Przypadek graniczny: dla k = 1 mamy Lzwarcie = 0. Wymuszenie niezerowego u₁ przy idealnym u₂ = 0 jest wtedy sprzeczne z równaniami modelu. Dzieląc napięcie przez znikającą indukcyjność, nie otrzymujemy wiarygodnej prognozy rzeczywistego prądu; trzeba przywrócić pominięte elementy układu. Dla k < 1 równania są niesprzeczne, a indukcyjność widziana z pierwszego portu pozostaje dodatnia.
Zadania do tego tematu
- Parametry, które dawałyby ujemną energię pola
- Ta sama energia końcowa przy dwóch kolejnościach zasilania
- Idealnie zwarte drugie uzwojenie i granica pełnego sprzężenia
Komentarze (0)
Nie ma jeszcze opublikowanych komentarzy. Rozpocznij rozmowę o tym materiale.
RSS komentarzy · Powiadomienia e-mail
Dodaj komentarz
Możesz komentować jako gość lub zalogować się, aby użyć danych konta. Utwórz konto