v2.0.9817.33678
Fizyka dla każdego
Aerodynamika: ciśnienie dynamiczne, siła nośna i szybowanie · 2 min czytania

Rurka Pitota: jak zmierzyć szybkość powietrza z dwóch ciśnień?

Prędkościomierz lotniczy nie mierzy tego samego co GPS. Sprawdzimy, jak sonda rozpoznaje szybkość względem powietrza i dlaczego trzeba znać jego gęstość.

Opublikowano: 17.11.2026
Wyślij link e-mailem Własna poczta Komentarze: 0

Oceń ten artykuł: od 1 do 5 gwiazdek
(0 głosów) . Jeszcze nie oddano głosów.

Kliknij gwiazdkę, aby od razu oddać ocenę. Klawiaturą wybierz gwiazdkę klawiszem Tab i naciśnij Enter lub spację. Jeden głos na materiał z danej przeglądarki.

Prędkościomierz lotniczy nie mierzy tego samego co GPS. Sprawdzimy, jak sonda rozpoznaje szybkość względem powietrza i dlaczego trzeba znać jego gęstość.

Potrzebne wiadomości: Jednostki ciśnienia, równanie Bernoulliego, pierwiastkowanie, gęstość.

Dwa otwory, dwa różne ciśnienia

Wyobraź sobie nieruchomą sondę w strumieniu powietrza. Otwór z przodu jest ustawiony dokładnie pod wiatr. Powietrze docierające do tego otworu miejscowo zwalnia do zera: tam mierzymy ciśnienie całkowite pₜ. Otwory boczne w odpowiednio dobranym miejscu mierzą ciśnienie statyczne pₛ. Nie są to dwa odczyty „tego samego” ciśnienia. Różnica zawiera informację o ruchu.

Strzałki pokazują napływ powietrza w stronę sondy; otwór czołowy mierzy ciśnienie całkowite, boczny statyczne. Obie rurki dochodzą do czujnika różnicowego.
Otwór skierowany na strumień zatrzymuje go miejscowo, boczny odbiera ciśnienie statyczne. Dwie wartości porównuje jeden czujnik Powiększ rysunek.

Skąd bierze się kwadrat szybkości?

Zakładamy przepływ ustalony, małą ściśliwość, pomijalne straty, tę samą wysokość obu rozpatrywanych miejsc i sondę skierowaną wzdłuż strumienia. Równanie Bernoulliego wzdłuż właściwej linii prądu porównuje ruch powietrza z jego zatrzymaniem przy sondzie:

p_s+\frac12\rho v^2=p_t,\qquad \Delta p=p_t-p_s=\frac12\rho v^2.

ρ (grecka litera „ro”) to gęstość powietrza w kg/m³, a v — jego szybkość względem sondy w m/s. Różnicę Δp mierzymy w paskalach (Pa). Przy stałej gęstości dwukrotnie większe v oznacza czterokrotnie większe Δp. To użyteczna kontrola sensu wyniku.

Rozwiązujemy wzór, nie zgadujemy

Od razu odejmujemy pₛ od pₜ. Następnie mnożymy przez dwa, dzielimy przez ρ i pierwiastkujemy obie strony:

2\Delta p=\rho v^2\quad\Rightarrow\quad v^2=\frac{2\Delta p}{\rho}\quad\Rightarrow\quad v=\sqrt{\frac{2\Delta p}{\rho}}.

Wybieramy dodatni pierwiastek, bo chodzi o szybkość, a nie o prędkość ze znakiem. Przykład: dla pₜ = 101 865 Pa, pₛ = 101 325 Pa i ρ = 1,20 kg/m³ otrzymujemy Δp = 540 Pa oraz v = √(1080/1,20) = 30,0 m/s = 108 km/h.

Jak sprawdzić jednostki?

1 Pa = 1 kg/(m·s²). Po podzieleniu przez kg/m³ zostaje m²/s². Pierwiastek daje m/s, tak jak powinien. Wstawienie pₜ zamiast Δp prowadziłoby do zdecydowanie innej wartości: sonda bada przyrost ciśnienia podczas zatrzymania, a nie całe ciśnienie atmosferyczne.

Kiedy odczyt może wprowadzić w błąd?

Nieznana gęstość sprawia, że jednakowe Δp nie oznacza jednakowych szybkości. Stały błąd zera czujnika przesuwa wszystkie odczyty; uśrednianie go nie usuwa. Przy dużej ściśliwości, nieprawidłowym ustawieniu sondy, zatkanych otworach albo stratach przepływu prosty wzór przestaje wystarczać. To model dydaktyczny, nie procedura kalibracji przyrządów samolotu. Zobacz też Bernoulliego w zwężce: tam porównujemy dwie niezerowe szybkości, tutaj jedną z nich jest zero.

Czy Δp = 0 zawsze dowodzi, że nie ma przepływu?

Tylko w idealnym modelu poprawnego pomiaru. W praktyce różnica może być mniejsza od rozdzielczości przyrządu albo sonda może być niesprawna. Odczyt i jego wiarygodność to osobne pytania.

Zadania do tego tematu

Dalsza lektura

Materiał referencyjny

Ostatnie materiały autora

Wszystkie materiały autora »

Komentarze (0)

Nie ma jeszcze opublikowanych komentarzy. Rozpocznij rozmowę o tym materiale.

Dodaj komentarz

Możesz komentować jako gość lub zalogować się, aby użyć danych konta. Utwórz konto

Emotikony

Zaznacz tekst i wybierz formatowanie lub użyj Ctrl/Cmd+B, I, U w polu komentarza. Znaczniki HTML nie są wykonywane.

Wybór wszystkich komentarzy obejmuje odpowiedzi. Powiadomienia wymagają potwierdzenia adresu; zrezygnujesz z nich przez link w wiadomości.

← Wróć do działu: Teoria Do góry ↑
Nie znalazłeś szukanego materiału? Napisz do nas — pomóż nam rozwijać Fizykę dla każdego.