v2.0.9817.33678
Fizyka dla każdego
Sejsmologia: fale, epicentrum i geometria źródła · 1 min czytania

Trzy stacje sejsmiczne: obliczanie epicentrum z odległości

Po pojedynczym sejsmogramie wiemy, jak daleko mógł znajdować się wstrząs. Dopiero kilka stacji pozwala znaleźć wspólny punkt. Rysujemy nie kierunki fal, lecz okręgi o promieniach równych oszacowanym odległościom.

Opublikowano: 17.11.2026
Wyślij link e-mailem Własna poczta Komentarze: 0

Oceń ten artykuł: od 1 do 5 gwiazdek
(0 głosów) . Jeszcze nie oddano głosów.

Kliknij gwiazdkę, aby od razu oddać ocenę. Klawiaturą wybierz gwiazdkę klawiszem Tab i naciśnij Enter lub spację. Jeden głos na materiał z danej przeglądarki.

Po pojedynczym sejsmogramie wiemy, jak daleko mógł znajdować się wstrząs. Dopiero kilka stacji pozwala znaleźć wspólny punkt. Rysujemy nie kierunki fal, lecz okręgi o promieniach równych oszacowanym odległościom.

Potrzebne wiadomości: Płaski układ współrzędnych, Pitagoras, różnica kwadratów, pojęcie epicentrum.

Jeden odczyt — cały okrąg możliwości

Przyjmujemy płaską mapę kilometrową, prostoliniowe tory i zaniedbywalną głębokość ogniska. Na tej podstawie odległość z czasu przyjścia traktujemy jako promień okręgu wokół stacji. Pojedyncza stacja nie wskazuje azymutu. Dwie stacje zwykle dają dwa możliwe przecięcia; trzecia położona poza wspólną prostą pozwala wybrać właściwe.

Niech A=(0,0), B=(80,0), C=(0,60) km. Odległości są równe dA=50 km, dB=√4100 km, dC=√1300 km. Dla nieznanego E=(x,y) zapisujemy:

x^2+y^2=2500,\quad (x-80)^2+y^2=4100,\quad x^2+(y-60)^2=1300.

Odejmij równania, zanim zaczniesz pierwiastkować

Odejmując drugie równanie od pierwszego, usuwamy x² i y². Dostajemy 160x−6400=−1600, więc x=30 km. Podobnie z pierwszego i trzeciego: 120y−3600=1200, czyli y=40 km. Punkt E=(30,40) km ma odległość 50 km od A, √4100 km od B i √1300 km od C. W ten sposób sprawdzamy wszystkie odczyty, a nie tylko jeden.

Trzy okręgi o środkach A w (0,0), B w (80,0), C w (0,60) i promieniach 50, 64,03, 36,06 km; wspólne przecięcie E w (30,40) km.
Skala rysunku jest jednolita: trzy jednostki obrazu odpowiadają jednemu kilometrowi. Powiększ rysunek.

Dlaczego układ czujników ma znaczenie?

Dla A=(0,0), B=(100,0), dA=50 km i dB=√6500 km dostajemy dwa rozwiązania (30,40) i (30,−40). Są one odbiciami lustrzanymi względem linii AB. Trzecia stacja również położona na tej linii nie rozróżni ich: odległości do obu punktów będą równe. Stacja poza linią może usunąć tę niejednoznaczność. Nazwa trilateracja podkreśla, że używamy odległości, a nie znanych kątów; słowo „triangulacja” jest często używane szerzej.

Co zrobić, gdy okręgi nie mają wspólnego punktu?

Rzeczywiste odczyty zawierają błędy, a głębokość źródła i budowa Ziemi deformują prostą geometrię. Nie należy przesuwać okręgów dowolnie ani udawać, że pomiary są dokładne. W praktyce oblicza się położenie najlepiej zgodne z obserwacjami i modelem prędkości, często metodą najmniejszych kwadratów, uwzględniając różną jakość odczytów. Dla dużego obszaru mapa płaska dodatkowo przestaje być dobrym przybliżeniem.

Czy trzy okręgi muszą przecinać się dokładnie?

W idealnym zadaniu tak. Przy danych pomiarowych prawie nigdy nie ma jednego dokładnego punktu. Otrzymuje się obszar lub rozkład niepewności położenia, nie pewną kropkę bez błędu.

Zadania do tego tematu

Dalsza lektura

Materiał referencyjny

Ostatnie materiały autora

Wszystkie materiały autora »

Komentarze (0)

Nie ma jeszcze opublikowanych komentarzy. Rozpocznij rozmowę o tym materiale.

Dodaj komentarz

Możesz komentować jako gość lub zalogować się, aby użyć danych konta. Utwórz konto

Emotikony

Zaznacz tekst i wybierz formatowanie lub użyj Ctrl/Cmd+B, I, U w polu komentarza. Znaczniki HTML nie są wykonywane.

Wybór wszystkich komentarzy obejmuje odpowiedzi. Powiadomienia wymagają potwierdzenia adresu; zrezygnujesz z nich przez link w wiadomości.

← Wróć do działu: Teoria Do góry ↑
Nie znalazłeś szukanego materiału? Napisz do nas — pomóż nam rozwijać Fizykę dla każdego.