Hipocentrum i epicentrum: głębokość zmienia drogę fal
Trzęsienie może znajdować się na mapie 24 km od stacji, a fala pokonać 25 km. To nie sprzeczność: fala startuje w głębi Ziemi, a nie w punkcie narysowanym na mapie.
W tym materiale
Trzęsienie może znajdować się na mapie 24 km od stacji, a fala pokonać 25 km. To nie sprzeczność: fala startuje w głębi Ziemi, a nie w punkcie narysowanym na mapie.
Potrzebne wiadomości: Twierdzenie Pitagorasa, prędkość fal, funkcja sinus, kąt między promieniem i normalną.
Hipocentrum leży pod powierzchnią
Hipocentrum (ognisko) jest punktem zainicjowania pęknięcia skał, a epicentrum — punktem powierzchni pionowo nad nim. Oznaczmy głębokość h, odległość poziomą od epicentrum do stacji r i długość prostego toru falowego L. W lokalnym, jednorodnym modelu geometrycznym powstaje trójkąt prostokątny:
L^2=r^2+h^2,\qquad r=\sqrt{L^2-h^2}.
Jeśli h=7 km i r=24 km, to L=25 km. Nie można podać L jako odległości powierzchniowej. Warunek L≥h jest prostym sprawdzianem danych — gdy L<h, pierwiastek nie daje rzeczywistego położenia na mapie w tym modelu.
Czas podróży i zmiana prędkości skał
W prostym modelu tP−t₀=L/vP. Dla drogi 25 km i vP=5 km/s czas wynosi 5 s. W rzeczywistości skały mają różne sprężystości i gęstości, więc prędkości fal zmieniają się przestrzennie, a promienie mogą zakrzywiać się i załamywać. Przy granicy dwóch jednorodnych warstw w aproksymacji promieniowej jedna wybrana gałąź fali spełnia:
\frac{\sin\theta_1}{v_1}=\frac{\sin\theta_2}{v_2}.
θ to kąt względem normalnej do granicy, nie względem samej powierzchni warstw. Dla v₁=4 km/s, v₂=6 km/s i θ₁=30° dostajemy sinθ₂=0,75, więc θ₂≈48,6°. W szybszej warstwie promień odchyla się od normalnej.
Kiedy uproszczenie przestaje działać?
Uproszczone prawo promieniowe nie opisuje wszystkich zjawisk na granicy skał. Fale P i S mogą odbijać się, przekształcać jedna w drugą i tworzyć inne fazy rejestrowane na sejsmogramie. Model nie mówi także, jak szybko powstało pęknięcie czy jak wielkie były lokalne drgania. W rzeczywistej lokalizacji dopasowuje się razem pozycję, głębokość i chwilę wstrząsu na podstawie wielu pomiarów, nie wyznacza głębokości ze zwykłej różnicy P−S na jednej stacji.
Ważna kontrola: jedna znana droga L nie wyznacza osobno r i h. Równanie Pitagorasa dopuszcza wiele par. Brak jednoznaczności to brak informacji pomiarowej, nie trudność algebraiczna, którą można usunąć arbitralnym zaokrągleniem.
Zadania do tego tematu
- Droga ukośna i różnica czasów P–S
- Głębokość 7 km i odległość falowa 25 km
- Załamanie wybranej fali na granicy warstw
Komentarze (0)
Nie ma jeszcze opublikowanych komentarzy. Rozpocznij rozmowę o tym materiale.
RSS komentarzy · Powiadomienia e-mail
Dodaj komentarz
Możesz komentować jako gość lub zalogować się, aby użyć danych konta. Utwórz konto