v2.0.9818.20647
Fizyka dla każdego
Akustyka pomiarowa: logarytmy, poziom równoważny i pogłos · 2 min czytania

Pogłos w pomieszczeniu: od współczynnika pochłaniania do czasu T60

W jednej sali klaśnięcie urywa się niemal od razu, w innej słychać długi ogon dźwięku. Czas pogłosu zależy nie tylko od wielkości pomieszczenia, ale od pochłaniania przez ściany, podłogę i wyposażenie. Policzymy prosty model i nauczymy się rozpoznawać, kiedy nie należy mu ufać.

Opublikowano: 17.11.2026
Wyślij link e-mailem Własna poczta Komentarze: 0

Oceń ten artykuł: od 1 do 5 gwiazdek
(0 głosów) . Jeszcze nie oddano głosów.

Kliknij gwiazdkę, aby od razu oddać ocenę. Klawiaturą wybierz gwiazdkę klawiszem Tab i naciśnij Enter lub spację. Jeden głos na materiał z danej przeglądarki.

W jednej sali klaśnięcie urywa się niemal od razu, w innej słychać długi ogon dźwięku. Czas pogłosu zależy nie tylko od wielkości pomieszczenia, ale od pochłaniania przez ściany, podłogę i wyposażenie. Policzymy prosty model i nauczymy się rozpoznawać, kiedy nie należy mu ufać.

Potrzebne wiadomości: Fale dźwiękowe, natężenie i decybele, objętość i powierzchnia, proporcjonalność odwrotna.

Odbicie czy pochłonięcie?

Dźwięk wielokrotnie odbija się od powierzchni pokoju. Dla pasma częstotliwości opisujemy ułamek pochłoniętej energii przy odbiciu współczynnikiem α: od 0 przy idealnym braku pochłaniania do 1 dla idealnego pochłaniania. Wartość α zależy od materiału, sposobu montażu i częstotliwości. Powierzchnia S o współczynniku α wnosi równoważną powierzchnię pochłaniania Sα. Dla wielu powierzchni sumujemy A=Σ Sᵢαᵢ w jednostkach m² pochłaniania (często: m² sabin).

A=\sum_i S_i\alpha_i,\qquad T_{60}\approx0{,}161\,\frac{V}{A}.

Co znaczy T60?

T60 jest czasem spadku poziomu dźwięku o 60 dB po wyłączeniu źródła, w przyjętym paśmie. Gdy energia pola zanika w przybliżeniu wykładniczo, jej poziom w decybelach maleje w przybliżeniu liniowo z czasem. Współczynnik 0,161 w układzie SI ma jednostkę s/m: iloraz V/A ma jednostkę metr, a cały iloczyn daje sekundy. Przy stałym pochłanianiu podwojenie objętości pomieszczenia wydłuża przewidywany czas dwukrotnie; podwojenie A skraca go o połowę.

Prostokątna sala z oznaczoną objętością V, ścianami o współczynnikach alfa i przykładowym zanikiem poziomu dźwięku w czasie.
Większa równoważna powierzchnia pochłaniania A skraca przewidywany czas pogłosu w modelu Sabine’a. Powiększ rysunek.

Zmiana okładziny to różnica, a nie nowe pochłanianie od zera

Jeżeli na 15 m² ściany materiał o α=0,20 zastąpimy materiałem o α=0,60 w tym samym paśmie, wkład w A zwiększa się o 15·(0,60−0,20)=6,0 m². Nie wolno dodać po prostu 15·0,60=9,0 m² do istniejącego A, bo stary materiał już pochłaniał część energii. Dla sali V=180 m³ i początkowego A=30 m² model daje T60≈0,966 s; po wymianie A=36 m², T60≈0,805 s.

Jak mierzymy zanik bez sięgania do −60 dB?

W praktyce poziom tła może uniemożliwić bezpośredni pomiar całego spadku o 60 dB. Często szacuje się nachylenie fragmentu zaniku, np. między −5 i −25 dB: jeśli spadek 20 dB trwa 0,40 s i zanik jest liniowy w dB, ekstrapolacja daje T60≈3·0,40=1,20 s. To estymacja z założeniem o kształcie zaniku, nie obserwacja −60 dB. Powtórzenia, kontrola hałasu tła i osobne pasma częstotliwości są niezbędne dla jakości pomiaru.

Kiedy wzór Sabine’a jest tylko orientacją?

Model wymaga w przybliżeniu rozproszonego pola, rozłożonego pochłaniania i niezbyt silnego pochłaniania średniego. Małe pokoje z modami własnymi, duże przeszklenia, skoncentrowane panele, silne pochłanianie lub rezonanse mogą powodować znaczące odstępstwa. Wzór nie uwzględnia osobno przecieków, propagacji na zewnątrz ani złożonych zjawisk falowych. Nie wybieramy jednej liczby α dla wszystkich częstotliwości i nie mylimy czasu pogłosu z izolacyjnością akustyczną ściany.

Zadania do tego tematu

Dalsza lektura

Materiał referencyjny

Ostatnie materiały autora

Wszystkie materiały autora »

Komentarze (0)

Nie ma jeszcze opublikowanych komentarzy. Rozpocznij rozmowę o tym materiale.

Dodaj komentarz

Możesz komentować jako gość lub zalogować się, aby użyć danych konta. Utwórz konto

Emotikony

Zaznacz tekst i wybierz formatowanie lub użyj Ctrl/Cmd+B, I, U w polu komentarza. Znaczniki HTML nie są wykonywane.

Wybór wszystkich komentarzy obejmuje odpowiedzi. Powiadomienia wymagają potwierdzenia adresu; zrezygnujesz z nich przez link w wiadomości.

← Wróć do działu: Teoria Do góry ↑
Nie znalazłeś szukanego materiału? Napisz do nas — pomóż nam rozwijać Fizykę dla każdego.