Ścinanie: zmiana kąta, moduł G i energia odkształcenia
Dwa materiały mogą podobnie zmieniać objętość, a zupełnie inaczej opierać się zmianie kształtu. Narysujemy odkształcenie postaciowe, wyprowadzimy energię ścinania i sprawdzimy, dlaczego porównanie „sztywniejszy magazynuje więcej” wymaga podania warunków obciążenia.
W tym materiale
Dwa materiały mogą podobnie zmieniać objętość, a zupełnie inaczej opierać się zmianie kształtu. Narysujemy odkształcenie postaciowe, wyprowadzimy energię ścinania i sprawdzimy, dlaczego porównanie „sztywniejszy magazynuje więcej” wymaga podania warunków obciążenia.
Potrzebne wiadomości: Siła, praca i naprężenie; pole trójkąta pod wykresem; podstawy modułów E, G i K. Małe kąty w radianach.
Przesunięcie warstw i zmiana kąta
Dolna krawędź idealizowanej próbki pozostaje na miejscu, a górna przesuwa się poziomo o Δ. Odległość między nimi wynosi h. Punkty przemieszczają się liniowo z wysokością: uₓ(y) = γy. Kwadrat staje się równoległobokiem. Definiujemy odkształcenie postaciowe:
\gamma=\frac{\Delta}{h}=\tan\theta\approx\theta.
θ jest zmianą kąta prostego, mierzoną w radianach. Równość γ ≈ θ wymaga małego kąta. γ samo nie ma jednostki. Taki prosty model opisuje jednorodne ścinanie; okolice uchwytów i krawędzi rzeczywistej próbki mogą mieć inny rozkład odkształcenia.
Nie należy mylić γ ze składową tensora odkształcenia εₓᵧ. W tym ruchu uᵧ = 0, więc εₓᵧ = (∂uₓ/∂y + ∂uᵧ/∂x)/2 = γ/2. To dwa sposoby opisu tej samej małej deformacji, różniące się umownym czynnikiem 2. Nie wolno podstawić εₓᵧ zamiast γ do wzoru τ = Gγ.
Naprężenie styczne a moduł ścinania
Siła styczna F rozłożona równomiernie na polu A daje naprężenie τ = F/A. W modelu liniowo sprężystym:
\tau=G\gamma,\qquad F=\frac{GA}{h}\Delta.
G ma jednostkę Pa. Współczynnik GA/h ma jednostkę N/m i opisuje sztywność całej próbki, więc podwojenie h przy tych samych G i A zmniejsza tę sztywność dwukrotnie. Na mały element materiału działają także naprężenia styczne na prostopadłych ścianach. Ich zgodne wartości zapewniają równowagę momentów; dwie równoległe, przeciwnie skierowane siły na różnych wysokościach same nie wystarczą do statycznej równowagi elementu.
Związek G z E i ν można odczytać po obrocie osi o 45°. Czyste naprężenie styczne τ odpowiada w tych osiach naprężeniom głównym +τ i −τ. Prawo Hooke’a daje odkształcenia +(1 + ν)τ/E i −(1 + ν)τ/E. Ich różnica jest γ, stąd γ = 2(1 + ν)τ/E i G = E/[2(1 + ν)]. Ten argument wymaga izotropii.
Skąd bierze się jedna druga w energii?
Obciążamy próbkę powoli od stanu nieodkształconego. W czasie zwiększania Δ siła rośnie liniowo od zera do F. Praca jest polem trójkąta pod wykresem F(Δ), a nie polem prostokąta FΔ:
W=\frac12F\Delta.\qquad u=\frac{W}{Ah}=\frac12\frac FA\frac\Delta h=\frac12\tau\gamma=\frac12G\gamma^2=\frac{\tau^2}{2G}.
u jest gęstością energii w J/m³. Jednostka Pa jest równoważna J/m³, lecz naprężenie i energia na jednostkę objętości opisują różne rzeczy. Dla G = 2 MPa i γ = 0,020 dostajemy τ = 40 kPa oraz u = 400 J/m³. Po odciążeniu idealny materiał sprężysty oddaje tę energię. Histereza i lepkość oznaczałyby dodatkowe straty, których ten model nie obejmuje.
Porównuj przy tym samym naprężeniu albo przy tym samym odkształceniu
Przy ustalonym γ zachodzi u = Gγ²/2: większe G oznacza większą energię. Przy ustalonym τ używamy u = τ²/(2G): większe G oznacza mniejszą energię, ponieważ próbka mniej się odkształca. To nie sprzeczność, lecz dwa różne warunki doświadczenia.
Ściskanie hydrostatyczne magazynuje energię innym sposobem. Dla przyrostu ciśnienia p i εᵥ = −p/K praca nad jednostką objętości daje uobj = −pεᵥ/2 = p²/(2K). W obu przypadkach energia jest dodatnia dla dodatnich modułów. Znak εᵥ jest ujemny, ponieważ ciśnienie zmniejsza objętość.
Zmiana kształtu nie jest tym samym co zmiana objętości
W małym prostym ścinaniu odkształcenia normalne są zerowe, a zmiana objętości pierwszego rzędu także wynosi zero. W idealnym ruchu uₓ = γy objętość geometrycznie pozostaje stała nawet dla skończonego γ, ale liniowego prawa materiałowego nie wolno z tego powodu rozszerzać na dowolnie duże deformacje.
Sprawdź rozumienie: niemal nieściśliwy materiał ma duże K. Czy musi mieć duże G? Nie: może bardzo słabo zmieniać objętość, a łatwo zmieniać kształt. Zastąpienie G przez K w zadaniu o ścinaniu opisywałoby inny sposób obciążenia.
Zadania do tego tematu
- Od przesunięcia górnej warstwy do pracy
- Który materiał magazynuje więcej: zależy od sterowania
- Ta sama energia: ciśnienie i ścinanie dają różne deformacje
Komentarze (0)
Nie ma jeszcze opublikowanych komentarzy. Rozpocznij rozmowę o tym materiale.
RSS komentarzy · Powiadomienia e-mail
Dodaj komentarz
Możesz komentować jako gość lub zalogować się, aby użyć danych konta. Utwórz konto