Brak wyjścia i graniczny kąt padania
Pryzmat w powietrzu ma A=60° i n=1,5. Światło pada pod i=20°. Uczeń wpisał do kalkulatora arcsin i uznał komunikat błędu za awarię. Sprawdź jego sytuację. Wyznacz dolną granicę i, przy której pojawia się graniczny kierunek wyjścia przez drugą ścianę. Czy ustawienie dokładnie na tej granicy daje zwykłą wiązkę wychodzącą?
Pokaż rozwiązanieUkryj rozwiązanie
W tym zadaniu
Wskazówka
Porównaj r₂ z arcsin(1/n). Dla dolnej granicy r₂=r_gr. Cofnij rachunek przez r₁=A−r_gr i sin i=n sin r₁.
Rozwiązanie
Najpierw ustal przyczynę błędu
Dla n₀=1 współczynnik względny to 1,5. Obliczamy r₁=arcsin(sin20°/1,5)≈13,18014°. Wewnątrz przy drugiej ścianie r₂=60°−13,18014°≈46,81986°. Wymagany sinus kąta wyjścia wyniósłby:
\sin e=1{,}5\sin46{,}81986^\circ\approx1{,}09381.
Sinus rzeczywistego kąta nie może być większy od 1. Kalkulator prawidłowo odrzuca żądanie. Fizyczną odpowiedzią jest całkowite wewnętrzne odbicie, nie „kąt większy niż 90°” ani zerowe odchylenie.
Znajdź granicę od strony pryzmatu
Kąt graniczny wynosi r_gr=arcsin(1/1,5)≈41,81031°. Żeby na drugiej ścianie właśnie go osiągnąć, pierwszy kąt wewnętrzny musi wzrosnąć do 60°−41,81031°=18,18969°. Z prawa załamania na wejściu:
i_{\mathrm{gr}}=\arcsin\!\left[1{,}5\sin(60^\circ-r_{\mathrm{gr}})\right]\approx27{,}92049^\circ.
Zwiększanie i zwiększa r₁ i zmniejsza r₂. Dla i nieco większego od 27,92049° pojawi się więc e mniejsze od 90°, a przy mniejszym i nadal wystąpi odbicie całkowite. Jest to granica dolna w tej konfiguracji; górnym końcem przedziału padania jest graniczne i=90°.
Co znaczy sama równość?
Przy i=i_gr obliczony kąt e wynosi dokładnie 90°. To kierunek styczny do drugiej ściany, granica między wyjściem a odbiciem całkowitym. Nie utożsamiamy go ze zwykłą wiązką biegnącą od ściany w głąb powietrza. W rzeczywistym doświadczeniu trzeba odejść od tej granicy i uwzględnić szerokość wiązki oraz udział mocy; sam model toru tych wielkości nie oblicza.
Powiązana teoria
Promień w pryzmacie: dwie normalne i warunek wyjścia
Dalsza lektura
Najpierw spróbuj samodzielnie. Zapisz dane, wybierz prawa fizyczne i sprawdź jednostki. Przejdź do zadań ze sprawdzaniem odpowiedzi »
← Wróć do działu: Zadania Do góry ↑
Komentarze (0)
Nie ma jeszcze opublikowanych komentarzy. Rozpocznij rozmowę o tym materiale.
RSS komentarzy · Powiadomienia e-mail
Dodaj komentarz
Możesz komentować jako gość lub zalogować się, aby użyć danych konta. Utwórz konto