v2.0.9818.20647
Fizyka dla każdego
Pryzmat: geometria, minimalne odchylenie i pomiar współczynnika · 1 min czytania

Brak wyjścia i graniczny kąt padania

Opublikowano: 17.11.2026
Wyślij link e-mailem Własna poczta Komentarze: 0

Oceń ten artykuł: od 1 do 5 gwiazdek
(0 głosów) . Jeszcze nie oddano głosów.

Kliknij gwiazdkę, aby od razu oddać ocenę. Klawiaturą wybierz gwiazdkę klawiszem Tab i naciśnij Enter lub spację. Jeden głos na materiał z danej przeglądarki.

Pryzmat w powietrzu ma A=60° i n=1,5. Światło pada pod i=20°. Uczeń wpisał do kalkulatora arcsin i uznał komunikat błędu za awarię. Sprawdź jego sytuację. Wyznacz dolną granicę i, przy której pojawia się graniczny kierunek wyjścia przez drugą ścianę. Czy ustawienie dokładnie na tej granicy daje zwykłą wiązkę wychodzącą?

Pokaż rozwiązanieUkryj rozwiązanie
Wskazówka

Porównaj r₂ z arcsin(1/n). Dla dolnej granicy r₂=r_gr. Cofnij rachunek przez r₁=A−r_gr i sin i=n sin r₁.

Rozwiązanie

Najpierw ustal przyczynę błędu

Dla n₀=1 współczynnik względny to 1,5. Obliczamy r₁=arcsin(sin20°/1,5)≈13,18014°. Wewnątrz przy drugiej ścianie r₂=60°−13,18014°≈46,81986°. Wymagany sinus kąta wyjścia wyniósłby:

\sin e=1{,}5\sin46{,}81986^\circ\approx1{,}09381.

Sinus rzeczywistego kąta nie może być większy od 1. Kalkulator prawidłowo odrzuca żądanie. Fizyczną odpowiedzią jest całkowite wewnętrzne odbicie, nie „kąt większy niż 90°” ani zerowe odchylenie.

Znajdź granicę od strony pryzmatu

Kąt graniczny wynosi r_gr=arcsin(1/1,5)≈41,81031°. Żeby na drugiej ścianie właśnie go osiągnąć, pierwszy kąt wewnętrzny musi wzrosnąć do 60°−41,81031°=18,18969°. Z prawa załamania na wejściu:

i_{\mathrm{gr}}=\arcsin\!\left[1{,}5\sin(60^\circ-r_{\mathrm{gr}})\right]\approx27{,}92049^\circ.

Zwiększanie i zwiększa r₁ i zmniejsza r₂. Dla i nieco większego od 27,92049° pojawi się więc e mniejsze od 90°, a przy mniejszym i nadal wystąpi odbicie całkowite. Jest to granica dolna w tej konfiguracji; górnym końcem przedziału padania jest graniczne i=90°.

Co znaczy sama równość?

Przy i=i_gr obliczony kąt e wynosi dokładnie 90°. To kierunek styczny do drugiej ściany, granica między wyjściem a odbiciem całkowitym. Nie utożsamiamy go ze zwykłą wiązką biegnącą od ściany w głąb powietrza. W rzeczywistym doświadczeniu trzeba odejść od tej granicy i uwzględnić szerokość wiązki oraz udział mocy; sam model toru tych wielkości nie oblicza.

Powiązana teoria

Promień w pryzmacie: dwie normalne i warunek wyjścia

Dalsza lektura

Materiał referencyjny

Najpierw spróbuj samodzielnie. Zapisz dane, wybierz prawa fizyczne i sprawdź jednostki. Przejdź do zadań ze sprawdzaniem odpowiedzi »

Ostatnie materiały autora

Wszystkie materiały autora »

Komentarze (0)

Nie ma jeszcze opublikowanych komentarzy. Rozpocznij rozmowę o tym materiale.

Dodaj komentarz

Możesz komentować jako gość lub zalogować się, aby użyć danych konta. Utwórz konto

Emotikony

Zaznacz tekst i wybierz formatowanie lub użyj Ctrl/Cmd+B, I, U w polu komentarza. Znaczniki HTML nie są wykonywane.

Wybór wszystkich komentarzy obejmuje odpowiedzi. Powiadomienia wymagają potwierdzenia adresu; zrezygnujesz z nich przez link w wiadomości.

← Wróć do działu: Zadania Do góry ↑
Nie znalazłeś szukanego materiału? Napisz do nas — pomóż nam rozwijać Fizykę dla każdego.