Wspólny odczyt położenia soczewki w budżecie niepewności
Zmierzono b = 0,6000 m, d = 0,4500 m oraz z = 0,7500 m. Każdy odczyt ma niezależną niepewność standardową 0,0005 m; inne składniki pomijamy. Oblicz f₂ oraz u(Φ₂) i u(f₂) w liniowym przybliżeniu. Wyjaśnij, dlaczego nie można bez dodatkowego członu korelacji potraktować r = b − d i q = z − d jako niezależnych.
Pokaż rozwiązanieUkryj rozwiązanie
W tym zadaniu
Wskazówka
Różniczkuj Φ₂ = 1/(z − d) − 1/(b − d) względem trzech niezależnych odczytów. Wspólny d daje różnicę odwrotności kwadratów.
Rozwiązanie
Wartość centralna
r = 0,1500 m i q = 0,3000 m, więc Φ₂ = 1/0,3 − 1/0,15 = −10/3 m⁻¹. Ogniskowa wynosi f₂ = −0,3000 m.
Wrażliwość na niezależne odczyty
\frac{\partial\Phi_2}{\partial b}=\frac1{r^2}=\frac{400}{9}\ \mathrm{m}^{-2},\quad \frac{\partial\Phi_2}{\partial z}=-\frac1{q^2}=-\frac{100}{9}\ \mathrm{m}^{-2},\quad \frac{\partial\Phi_2}{\partial d}=\frac1{q^2}-\frac1{r^2}=-\frac{100}{3}\ \mathrm{m}^{-2}.
Po pomnożeniu każdej pochodnej przez 0,0005 m i zsumowaniu kwadratów:
u(\Phi_2)=0{,}0283279\ \mathrm{m}^{-1},\qquad u(f_2)\approx\frac{u(\Phi_2)}{\Phi_2^2}=0{,}0025495\ \mathrm m.
Rozsądny zapis to f₂ = −0,3000 m z u(f₂) ≈ 0,0025 m, czyli około 2,5 mm. Względna niepewność wynosi około 0,85%, więc zastosowane lokalne przybliżenie jest tu spójne. Nie traktujemy tego u jako ścisłej granicy błędu.
Skąd zależność r i q?
Wzrost samego d zmniejsza jednocześnie r i q. Ich kowariancja od tego odczytu wynosi +u²(d). Dwie osobno obliczone niepewności u(r) i u(q) nie opisują tej zależności. Liczenie od razu z b, d i z uwzględnia ją bez podwójnego liczenia wspólnego odczytu.
Suma trzech pochodnych wynosi zero. Jednakowe przesunięcie wszystkich współrzędnych nie zmienia więc Φ₂, co jest kontrolą niezależną od rachunku liczbowego. Gdyby odczyty miały wspólny błąd skali, nie spełniałyby przyjętej tu niezależności; należałoby dodać odpowiedni składnik budżetu.
Powiązana teoria
Pomiar soczewki rozpraszającej: przesunięcie obrazu i niepewność
Dalsza lektura
Najpierw spróbuj samodzielnie. Zapisz dane, wybierz prawa fizyczne i sprawdź jednostki. Przejdź do zadań ze sprawdzaniem odpowiedzi »
← Wróć do działu: Zadania Do góry ↑
Komentarze (0)
Nie ma jeszcze opublikowanych komentarzy. Rozpocznij rozmowę o tym materiale.
RSS komentarzy · Powiadomienia e-mail
Dodaj komentarz
Możesz komentować jako gość lub zalogować się, aby użyć danych konta. Utwórz konto