v2.0.9818.1161
Fizyka dla każdego
Układy oddzielonych soczewek: obrazowanie, lunety i pomiar · 1 min czytania

Wspólny odczyt położenia soczewki w budżecie niepewności

Opublikowano: 17.11.2026
Wyślij link e-mailem Własna poczta Komentarze: 0

Oceń ten artykuł: od 1 do 5 gwiazdek
(0 głosów) . Jeszcze nie oddano głosów.

Kliknij gwiazdkę, aby od razu oddać ocenę. Klawiaturą wybierz gwiazdkę klawiszem Tab i naciśnij Enter lub spację. Jeden głos na materiał z danej przeglądarki.

Zmierzono b = 0,6000 m, d = 0,4500 m oraz z = 0,7500 m. Każdy odczyt ma niezależną niepewność standardową 0,0005 m; inne składniki pomijamy. Oblicz f₂ oraz u(Φ₂) i u(f₂) w liniowym przybliżeniu. Wyjaśnij, dlaczego nie można bez dodatkowego członu korelacji potraktować r = b − d i q = z − d jako niezależnych.

Pokaż rozwiązanieUkryj rozwiązanie
Wskazówka

Różniczkuj Φ₂ = 1/(z − d) − 1/(b − d) względem trzech niezależnych odczytów. Wspólny d daje różnicę odwrotności kwadratów.

Rozwiązanie

Wartość centralna

r = 0,1500 m i q = 0,3000 m, więc Φ₂ = 1/0,3 − 1/0,15 = −10/3 m⁻¹. Ogniskowa wynosi f₂ = −0,3000 m.

Wrażliwość na niezależne odczyty

\frac{\partial\Phi_2}{\partial b}=\frac1{r^2}=\frac{400}{9}\ \mathrm{m}^{-2},\quad \frac{\partial\Phi_2}{\partial z}=-\frac1{q^2}=-\frac{100}{9}\ \mathrm{m}^{-2},\quad \frac{\partial\Phi_2}{\partial d}=\frac1{q^2}-\frac1{r^2}=-\frac{100}{3}\ \mathrm{m}^{-2}.

Po pomnożeniu każdej pochodnej przez 0,0005 m i zsumowaniu kwadratów:

u(\Phi_2)=0{,}0283279\ \mathrm{m}^{-1},\qquad u(f_2)\approx\frac{u(\Phi_2)}{\Phi_2^2}=0{,}0025495\ \mathrm m.

Rozsądny zapis to f₂ = −0,3000 m z u(f₂) ≈ 0,0025 m, czyli około 2,5 mm. Względna niepewność wynosi około 0,85%, więc zastosowane lokalne przybliżenie jest tu spójne. Nie traktujemy tego u jako ścisłej granicy błędu.

Skąd zależność r i q?

Wzrost samego d zmniejsza jednocześnie r i q. Ich kowariancja od tego odczytu wynosi +u²(d). Dwie osobno obliczone niepewności u(r) i u(q) nie opisują tej zależności. Liczenie od razu z b, d i z uwzględnia ją bez podwójnego liczenia wspólnego odczytu.

Suma trzech pochodnych wynosi zero. Jednakowe przesunięcie wszystkich współrzędnych nie zmienia więc Φ₂, co jest kontrolą niezależną od rachunku liczbowego. Gdyby odczyty miały wspólny błąd skali, nie spełniałyby przyjętej tu niezależności; należałoby dodać odpowiedni składnik budżetu.

Powiązana teoria

Pomiar soczewki rozpraszającej: przesunięcie obrazu i niepewność

Dalsza lektura

Materiał referencyjny

Najpierw spróbuj samodzielnie. Zapisz dane, wybierz prawa fizyczne i sprawdź jednostki. Przejdź do zadań ze sprawdzaniem odpowiedzi »

Ostatnie materiały autora

Wszystkie materiały autora »

Komentarze (0)

Nie ma jeszcze opublikowanych komentarzy. Rozpocznij rozmowę o tym materiale.

Dodaj komentarz

Możesz komentować jako gość lub zalogować się, aby użyć danych konta. Utwórz konto

Emotikony

Zaznacz tekst i wybierz formatowanie lub użyj Ctrl/Cmd+B, I, U w polu komentarza. Znaczniki HTML nie są wykonywane.

Wybór wszystkich komentarzy obejmuje odpowiedzi. Powiadomienia wymagają potwierdzenia adresu; zrezygnujesz z nich przez link w wiadomości.

← Wróć do działu: Zadania Do góry ↑
Nie znalazłeś szukanego materiału? Napisz do nas — pomóż nam rozwijać Fizykę dla każdego.