Wien czy Rayleigh–Jeans: wybierz wzór z kontrolą błędu
Dla ciała czarnego w temperaturze 3000 K rozpatrz λ = 1,00 µm i λ = 5,00 µm. Oblicz x = hc/(λkT). Wyznacz względny błąd przybliżenia Wiena i Rayleigha–Jeansa względem dokładnego prawa Plancka. Które z nich spełnia wymaganie błędu poniżej 1% dla każdego punktu? Podaj też ogólny warunek na x zapewniający taką dokładność Wiena.
Pokaż rozwiązanieUkryj rozwiązanie
W tym zadaniu
Wskazówka
Nie musisz liczyć trzech dużych radiancji oddzielnie. Podziel każde przybliżenie przez prawo Plancka, odejmij 1 i dopiero potem podstaw x.
Rozwiązanie
Przez błąd względny rozumiemy δ = (Bprzybl − BPlanck)/BPlanck. Z dokładnych stałych SI otrzymujemy x₁ = 4,795922925 oraz x₂ = 0,959184585. Po skróceniu wspólnego czynnika 2hc²/λ⁵:
\delta_{\mathrm W}=-e^{-x},\qquad \delta_{\mathrm{RJ}}=\frac{e^x-1}{x}-1.
Dla 1,00 µm Wien daje δW ≈ −0,82634%, a Rayleigh–Jeans δRJ ≈ +2402,4593%. Tylko Wien spełnia wymaganie 1%. Dla 5,00 µm otrzymujemy odpowiednio −38,32052% i +67,80584%: żadne przybliżenie nie jest wystarczająco dokładne. W tym drugim punkcie x jest bliskie 1, nie jest więc ani bardzo małe, ani bardzo duże.
Warunek |δW| < 0,01 prowadzi przez exp(−x) < 0,01 do x > ln100 ≈ 4,60517. Dla wymagania „nie więcej niż 1%” dopuszczamy równość. Znaki mają sens: usunięcie jedynki zwiększa mianownik Wiena i zaniża wynik; zastąpienie exp(x) − 1 przez mniejsze x zawyża wynik Rayleigha–Jeansa. To błąd modelowego przybliżenia, nie niepewność pomiaru.
Powiązana teoria
Prawo Plancka: od energii modów do radiancji i emitancji
Dalsza lektura
Najpierw spróbuj samodzielnie. Zapisz dane, wybierz prawa fizyczne i sprawdź jednostki. Przejdź do zadań ze sprawdzaniem odpowiedzi »
← Wróć do działu: Zadania Do góry ↑
Komentarze (0)
Nie ma jeszcze opublikowanych komentarzy. Rozpocznij rozmowę o tym materiale.
RSS komentarzy · Powiadomienia e-mail
Dodaj komentarz
Możesz komentować jako gość lub zalogować się, aby użyć danych konta. Utwórz konto