v2.0.9817.20094
Fizyka dla każdego
Promieniowanie Plancka i radiometria pasmowa · 1 min czytania

Wien czy Rayleigh–Jeans: wybierz wzór z kontrolą błędu

Opublikowano: 17.11.2026
Wyślij link e-mailem Własna poczta Komentarze: 0

Oceń ten artykuł: od 1 do 5 gwiazdek
(0 głosów) . Jeszcze nie oddano głosów.

Kliknij gwiazdkę, aby od razu oddać ocenę. Klawiaturą wybierz gwiazdkę klawiszem Tab i naciśnij Enter lub spację. Jeden głos na materiał z danej przeglądarki.

Dla ciała czarnego w temperaturze 3000 K rozpatrz λ = 1,00 µm i λ = 5,00 µm. Oblicz x = hc/(λkT). Wyznacz względny błąd przybliżenia Wiena i Rayleigha–Jeansa względem dokładnego prawa Plancka. Które z nich spełnia wymaganie błędu poniżej 1% dla każdego punktu? Podaj też ogólny warunek na x zapewniający taką dokładność Wiena.

Pokaż rozwiązanieUkryj rozwiązanie
Wskazówka

Nie musisz liczyć trzech dużych radiancji oddzielnie. Podziel każde przybliżenie przez prawo Plancka, odejmij 1 i dopiero potem podstaw x.

Rozwiązanie

Przez błąd względny rozumiemy δ = (Bprzybl − BPlanck)/BPlanck. Z dokładnych stałych SI otrzymujemy x₁ = 4,795922925 oraz x₂ = 0,959184585. Po skróceniu wspólnego czynnika 2hc²/λ⁵:

\delta_{\mathrm W}=-e^{-x},\qquad \delta_{\mathrm{RJ}}=\frac{e^x-1}{x}-1.

Dla 1,00 µm Wien daje δW ≈ −0,82634%, a Rayleigh–Jeans δRJ ≈ +2402,4593%. Tylko Wien spełnia wymaganie 1%. Dla 5,00 µm otrzymujemy odpowiednio −38,32052% i +67,80584%: żadne przybliżenie nie jest wystarczająco dokładne. W tym drugim punkcie x jest bliskie 1, nie jest więc ani bardzo małe, ani bardzo duże.

Warunek |δW| < 0,01 prowadzi przez exp(−x) < 0,01 do x > ln100 ≈ 4,60517. Dla wymagania „nie więcej niż 1%” dopuszczamy równość. Znaki mają sens: usunięcie jedynki zwiększa mianownik Wiena i zaniża wynik; zastąpienie exp(x) − 1 przez mniejsze x zawyża wynik Rayleigha–Jeansa. To błąd modelowego przybliżenia, nie niepewność pomiaru.

Powiązana teoria

Prawo Plancka: od energii modów do radiancji i emitancji

Dalsza lektura

Materiał referencyjny

Najpierw spróbuj samodzielnie. Zapisz dane, wybierz prawa fizyczne i sprawdź jednostki. Przejdź do zadań ze sprawdzaniem odpowiedzi »

Ostatnie materiały autora

Wszystkie materiały autora »

Komentarze (0)

Nie ma jeszcze opublikowanych komentarzy. Rozpocznij rozmowę o tym materiale.

Dodaj komentarz

Możesz komentować jako gość lub zalogować się, aby użyć danych konta. Utwórz konto

Emotikony

Zaznacz tekst i wybierz formatowanie lub użyj Ctrl/Cmd+B, I, U w polu komentarza. Znaczniki HTML nie są wykonywane.

Wybór wszystkich komentarzy obejmuje odpowiedzi. Powiadomienia wymagają potwierdzenia adresu; zrezygnujesz z nich przez link w wiadomości.

← Wróć do działu: Zadania Do góry ↑
Nie znalazłeś szukanego materiału? Napisz do nas — pomóż nam rozwijać Fizykę dla każdego.