v2.0.9794.34739
Fizyka dla każdego
Czasoprzestrzeń i kinematyka relatywistyczna · 1 min czytania

Pod jakim kątem dwa fotony mogą utworzyć parę?

Opublikowano: 25.10.2026
Wyślij link e-mailem Własna poczta Komentarze: 0

Oceń ten artykuł: od 1 do 5 gwiazdek
(0 głosów) . Jeszcze nie oddano głosów.

Kliknij gwiazdkę, aby od razu oddać ocenę. Klawiaturą wybierz gwiazdkę klawiszem Tab i naciśnij Enter lub spację. Jeden głos na materiał z danej przeglądarki.

Dwa fotony mają w tym samym układzie energie E₁ = 2,00 MeV i E₂ = 0,200 MeV. Kąt θ między ich kierunkami propagacji może się zmieniać od 0° do 180°. Przyjmij mec² = 0,511 MeV. Znajdź najmniejszy kąt spełniający kinematyczny warunek tworzenia pary elektron–pozyton. Sprawdź przypadki 90° i 180°. Dodatkowo wyznacz minimalną E₂ dla zderzenia przeciwbieżnego przy tym samym E₁.

Pokaż rozwiązanieUkryj rozwiązanie
Wskazówka

Najpierw policz kwadrat łącznej wymaganej energii spoczynkowej (2mec²)². Kąt θ odnosi się do kierunków propagacji przed spotkaniem: przeciwbieżnie oznacza 180°, nie 0°.

Rozwiązanie

Próg jest warunkiem na energię niezmienniczą

Para wymaga ESP ≥ 1,022 MeV. Kwadrat tej wartości wynosi 1,044484 MeV². Dla fotonów:

E_{\mathrm{SP}}^2=2\cdot2{,}00\cdot0{,}200(1-\cos\theta)\,\mathrm{MeV}^2=0{,}800(1-\cos\theta)\,\mathrm{MeV}^2.

Stąd 1 − cos θ ≥ 1,044484/0,800 = 1,305605 i cos θ ≤ −0,305605. W przedziale od 0° do 180° cosinus maleje, więc:

\theta\ge\arccos(-0{,}305605)\approx107{,}79457^\circ.

Najmniejszy kąt progowy wynosi około 107,795°. Dla niezerowego zakresu ruchu końcowego potrzeba kąta większego od granicznego albo nieco większej energii.

Wykres minimalnej energii drugiego fotonu w MeV w zależności od kąta w stopniach, przy pierwszym fotonie 2 MeV. Krzywa maleje, poziom 0,200 MeV przecina ją przy 107,795 stopnia. Przy 180 stopniach próg to 0,1305605 MeV.
Punkty na krzywej oznaczają równość progową; ponad nią para jest kinematycznie dostępna. Zakres wykresu zaczyna się od 30°, ponieważ próg rośnie bez ograniczenia przy θ → 0°. Powiększ rysunek.

Przypadki kontrolne

Przy 90° mamy ESP = √0,800 MeV ≈ 0,894427 MeV, mniej niż 1,022 MeV: para nie może powstać z samych tych fotonów. Przy 180° dostajemy ESP = √1,600 MeV ≈ 1,26491 MeV, więc warunek energetyczno-pędowy jest spełniony. Suma energii laboratoryjnych 2,200 MeV była w obu przypadkach identyczna.

Najmniejsza energia drugiego fotonu

Dla przeciwbieżnych kierunków E₁E₂ ≥ (mec²)². Zatem:

E_{2,\min}=\frac{0{,}511^2}{2{,}00}\,\mathrm{MeV}=0{,}1305605\,\mathrm{MeV}\approx130{,}561\,\mathrm{keV}.

Przy 90° potrzebna energia byłaby dwukrotnie większa, 0,261121 MeV. Przy dokładnie wspólnym kierunku θ = 0° nie ma żadnej skończonej E₂ spełniającej warunek: całkowita masa niezmiennicza dwóch współbieżnych fotonów pozostaje zerowa. To kontrola geometrii, której nie zastąpi porównanie samej sumy energii z 1,022 MeV.

Powiązana teoria

Próg reakcji: energia w układzie środka pędu, tarcza i zderzacz

Dalsza lektura

Materiał referencyjny

Najpierw spróbuj samodzielnie. Zapisz dane, wybierz prawa fizyczne i sprawdź jednostki. Przejdź do zadań ze sprawdzaniem odpowiedzi »

Ostatnie materiały autora

Wszystkie materiały autora »

Komentarze (0)

Nie ma jeszcze opublikowanych komentarzy. Rozpocznij rozmowę o tym materiale.

Dodaj komentarz

Możesz komentować jako gość lub zalogować się, aby użyć danych konta. Utwórz konto

Emotikony

Zaznacz tekst i wybierz formatowanie lub użyj Ctrl/Cmd+B, I, U w polu komentarza. Znaczniki HTML nie są wykonywane.

Wybór wszystkich komentarzy obejmuje odpowiedzi. Powiadomienia wymagają potwierdzenia adresu; zrezygnujesz z nich przez link w wiadomości.

← Wróć do działu: Zadania Do góry ↑
Nie znalazłeś szukanego materiału? Napisz do nas — pomóż nam rozwijać Fizykę dla każdego.