v2.0.9818.1161
Fizyka dla każdego
Obracające się układy odniesienia i siła Coriolisa · 1 min czytania

Energia względna rośnie, choć Coriolis nie wykonuje pracy

Opublikowano: 17.11.2026
Wyślij link e-mailem Własna poczta Komentarze: 0

Oceń ten artykuł: od 1 do 5 gwiazdek
(0 głosów) . Jeszcze nie oddano głosów.

Kliknij gwiazdkę, aby od razu oddać ocenę. Klawiaturą wybierz gwiazdkę klawiszem Tab i naciśnij Enter lub spację. Jeden głos na materiał z danej przeglądarki.

W chwili, gdy swobodny punkt o masie m = 0,40 kg ma r′ = (2; 1) m i v′ = (1; 2) m/s, układ S′ obraca się z Ω = +0,50 rad/s. Oblicz obie siły bezwładności, ich moce względem S′ oraz a′. Następnie oblicz J = K′ − mΩ²r²/2 i niezależnie ES − ΩLz. Czy zerowa moc Coriolisa wymusza stałe K′?

Pokaż rozwiązanieUkryj rozwiązanie
Wskazówka

Moc to iloczyn skalarny siły i prędkości, nie iloczyn ich wartości. Do ES i Lz użyj inercjalnej prędkości wyrażonej w bazie prim: u = v′ + Ω × r′.

Rozwiązanie

Siły i ich moce

Przyspieszenia od sił bezwładności wynoszą aC = (2; −1) m/s² oraz aod = (0,50; 0,25) m/s². Po przemnożeniu przez 0,40 kg otrzymujemy FC = (0,80; −0,40) N i Fod = (0,20; 0,10) N. Ponieważ F = 0, suma daje a′ = (2,50; −0,75) m/s².

P_C=0{,}80\cdot1-0{,}40\cdot2=0\ \mathrm W,\qquad P_{\mathrm{od}}=0{,}20\cdot1+0{,}10\cdot2=0{,}40\ \mathrm W.

Zatem K′ rośnie w tej chwili z szybkością 0,40 J/s. Coriolis zmienia kierunek prędkości, ale pracę względem S′ wykonuje składnik odśrodkowy.

W układzie prim prędkość (1; 2) m/s jest prostopadła do siły Coriolisa (0,8; minus 0,4) N. Siła odśrodkowa (0,2; 0,1) N ma niezerową składową wzdłuż prędkości. Dwa panele mają osobne skale opisane w m/s i N.
Dane zadania o bilansie energii: m = 0,4 kg, Ω = 0,5 rad/s, r′ = (2; 1) m. Porównujemy kierunki, a iloczyny skalarne liczymy z wartości; długości między panelami mają różne jednostki. Powiększ rysunek.

Dwie drogi do tej samej stałej

Wartość K′ = (0,40/2)(1² + 2²) J = 1,00 J. Potencjał odśrodkowy wynosi −(0,40 · 0,50²/2)(2² + 1²) J = −0,25 J. Stąd J = 0,75 J.

Prędkość inercjalna zapisana w osiach prim wynosi u = (1 − 0,50 · 1; 2 + 0,50 · 2) = (0,50; 3) m/s. Dlatego ES = 0,20(0,50² + 3²) J = 1,85 J, a Lz = 0,40(2 · 3 − 1 · 0,50) kg·m²/s = 2,20 kg·m²/s. Różnica ES − ΩLz = 1,85 − 0,50 · 2,20 = 0,75 J.

Iloczyn ΩL ma jednostkę energii. Obliczenie w drugą stronę potwierdza znaki. W ruchu swobodnym ES i Lz są stałe, natomiast K′ może się zmieniać; jego wzrost kompensuje spadek potencjału odśrodkowego. Nie ma sprzeczności między zerową mocą Coriolisa a zmienną szybkością w obracającym się układzie.

Powiązana teoria

Siła Coriolisa i siła odśrodkowa: znaki, więzy i energia

Dalsza lektura

Materiał referencyjny

Najpierw spróbuj samodzielnie. Zapisz dane, wybierz prawa fizyczne i sprawdź jednostki. Przejdź do zadań ze sprawdzaniem odpowiedzi »

Ostatnie materiały autora

Wszystkie materiały autora »

Komentarze (0)

Nie ma jeszcze opublikowanych komentarzy. Rozpocznij rozmowę o tym materiale.

Dodaj komentarz

Możesz komentować jako gość lub zalogować się, aby użyć danych konta. Utwórz konto

Emotikony

Zaznacz tekst i wybierz formatowanie lub użyj Ctrl/Cmd+B, I, U w polu komentarza. Znaczniki HTML nie są wykonywane.

Wybór wszystkich komentarzy obejmuje odpowiedzi. Powiadomienia wymagają potwierdzenia adresu; zrezygnujesz z nich przez link w wiadomości.

← Wróć do działu: Zadania Do góry ↑
Nie znalazłeś szukanego materiału? Napisz do nas — pomóż nam rozwijać Fizykę dla każdego.