v2.0.9818.20647
Fizyka dla każdego
Moc prądu przemiennego, bilanse i kompensacja · 1 min czytania

Moc wraca do źródła: od przebiegów do energii w pięciu sekundach

Opublikowano: 17.11.2026
Wyślij link e-mailem Własna poczta Komentarze: 0

Oceń ten artykuł: od 1 do 5 gwiazdek
(0 głosów) . Jeszcze nie oddano głosów.

Kliknij gwiazdkę, aby od razu oddać ocenę. Klawiaturą wybierz gwiazdkę klawiszem Tab i naciśnij Enter lub spację. Jeden głos na materiał z danej przeglądarki.

Odbiornik zasilany napięciem sinusoidalnym o U = 120 V pobiera prąd o I = 5,00 A, opóźniony o 60°. Częstotliwość wynosi 50 Hz, a napięcie ma maksimum w t = 0. Wszystkie podane U i I są skuteczne. Wyznacz P, Q, S i p(t), a także minimum i maksimum mocy chwilowej. Oblicz energię netto pobraną przez 5,00 s. Wyjaśnij, jak dodatnia energia netto może współistnieć z ujemną mocą chwilową.

Dla napięcia skutecznego 120 V i prądu 5 A opóźnionego o 60 stopni moc chwilowa w okresie 20 ms zmienia się od minus 300 do 900 W. Jej średnia wynosi 300 W. W górnym panelu napięcie i prąd podzielono przez ich własne amplitudy.
Ujemne fragmenty p(t) oznaczają zwrot energii przez zaciski odbiornika. Średnia pozostaje dodatnia. Napięcie i prąd w górnym panelu pokazano w skali względnej. Powiększ rysunek.
Pokaż rozwiązanieUkryj rozwiązanie
Wskazówka

Zapisz dwie sinusoidy z amplitudami √2U i √2I. Dopiero ich iloczyn uśrednij. Sprawdź, czy 5,00 s zawiera całkowitą liczbę okresów.

Rozwiązanie

1. Faza i wartości trzech mocy

Opóźnienie oznacza φ = +π/3. Dlatego moc bierna jest dodatnia:

S=120\cdot5{,}00=600\ \mathrm{VA},\quad P=600\cos60^\circ=300\ \mathrm W,\quad Q=600\sin60^\circ=300\sqrt3\ \mathrm{var}\approx519{,}6\ \mathrm{var}.

Kontrola: P² + Q² = 300² + 270000 = 360000, czyli S². Współczynnik mocy wynosi 0,5, ale nie podano mocy użytecznej, więc nie da się obliczyć sprawności urządzenia.

2. Najpierw iloczyn wartości chwilowych

ω = 2π · 50 s⁻¹ = 100π s⁻¹. Mnożymy u(t) = 120√2 cos(100πt) V przez i(t) = 5√2 cos(100πt − π/3) A:

p(t)=\left[300+600\cos(200\pi t-\pi/3)\right]\ \mathrm W,\qquad t\text{ w sekundach}.

Cosinus mieści się między −1 a 1. Zatem pmin = −300 W, a pmax = 900 W. W t = 0 mamy p = 600 W, co można sprawdzić bezpośrednio: u(0) = 120√2 V, i(0) = 5√2/2 A. Amplituda zmiennego składnika p wynosi 600 W; nie jest to sama moc bierna 519,6 var.

3. Energia netto i energia zwracana

Pięć sekund to 250 okresów napięcia. Całka ze zmiennego składnika p po takim czasie znika:

E=P\Delta t=300\cdot5{,}00=1500\ \mathrm J.

W ujemnych fragmentach okresu odbiornik oddaje część uprzednio zgromadzonej energii. Dodatnie pola pod wykresem są jednak większe od wartości bezwzględnej ujemnych pól. Ich różnica wynosi 6 J na okres, ponieważ 300 W · 0,020 s = 6 J. Dodawanie wartości bezwzględnych obu pól dałoby energię przepływającą w obu kierunkach, a nie energię netto.

Powiązana teoria

Moc czynna, bierna i pozorna: co pokazuje przebieg mocy?

Dalsza lektura

Materiał referencyjny

Najpierw spróbuj samodzielnie. Zapisz dane, wybierz prawa fizyczne i sprawdź jednostki. Przejdź do zadań ze sprawdzaniem odpowiedzi »

Ostatnie materiały autora

Wszystkie materiały autora »

Komentarze (0)

Nie ma jeszcze opublikowanych komentarzy. Rozpocznij rozmowę o tym materiale.

Dodaj komentarz

Możesz komentować jako gość lub zalogować się, aby użyć danych konta. Utwórz konto

Emotikony

Zaznacz tekst i wybierz formatowanie lub użyj Ctrl/Cmd+B, I, U w polu komentarza. Znaczniki HTML nie są wykonywane.

Wybór wszystkich komentarzy obejmuje odpowiedzi. Powiadomienia wymagają potwierdzenia adresu; zrezygnujesz z nich przez link w wiadomości.

← Wróć do działu: Zadania Do góry ↑
Nie znalazłeś szukanego materiału? Napisz do nas — pomóż nam rozwijać Fizykę dla każdego.