v2.0.9818.20647
Fizyka dla każdego
Zderzenia na płaszczyźnie: pęd, impuls kontaktu i sprawdzanie modelu · 1 min czytania

Obrócona normalna i prostopadłe prędkości po zderzeniu

Opublikowano: 17.11.2026
Wyślij link e-mailem Własna poczta Komentarze: 0

Oceń ten artykuł: od 1 do 5 gwiazdek
(0 głosów) . Jeszcze nie oddano głosów.

Kliknij gwiazdkę, aby od razu oddać ocenę. Klawiaturą wybierz gwiazdkę klawiszem Tab i naciśnij Enter lub spację. Jeden głos na materiał z danej przeglądarki.

Dwa jednakowe gładkie krążki po 1 kg zderzają się sprężyście, bez zewnętrznego impulsu. Początkowo v₁ = (5; 0) m/s, v₂ = (0; 0) m/s. W chwili zetknięcia jednostkowa normalna od środka 1 do środka 2 ma składowe n = (3/5; 4/5).

a) Wyznacz obie prędkości końcowe i ich szybkości. b) Sprawdź, czy wektory końcowe są prostopadłe. c) Wyjaśnij, dlaczego taki kąt nie jest uniwersalną regułą wszystkich zderzeń.

Pokaż rozwiązanieUkryj rozwiązanie
Wskazówka

Oblicz iloczyn skalarny początkowej prędkości względnej z normalną. Dla sprężystego kontaktu e = 1. Prostopadłość sprawdzisz iloczynem skalarnym dwóch wyników.

Rozwiązanie

Rzut na normalną, a nie cała szybkość

Wektor n ma długość √(9/25 + 16/25) = 1. Normalne zbliżanie to gₙ = (5; 0)·(3/5; 4/5) = 3 m/s. Dla równych mas μ = 1/2 kg, więc J = 2·(1/2)·3 = 3 N·s.

Impuls wektorowy na drugi krążek to Jn = (9/5; 12/5) N·s. Ponieważ obie masy wynoszą 1 kg:

\mathbf u_1=(5;0)-(9/5;12/5)=(16/5;-12/5)\,\mathrm{m/s},

\mathbf u_2=(9/5;12/5)\,\mathrm{m/s}.

Prędkości po sprężystym zderzeniu równych mas: u1 równa 3,2 i minus 2,4 metra na sekundę, u2 równa 1,8 i 2,4. Ich wektorowa suma to początkowe 5 i 0, a iloczyn skalarny wynosi zero.
Prędkości z drugiego zadania są narysowane we wspólnej skali. Przerywane odcinki domykają równoległobok dodawania, nie są torami krążków. Powiększ rysunek.

Długości i kąt

Szybkości wynoszą √(256 + 144)/5 = 4 m/s oraz √(81 + 144)/5 = 3 m/s. Iloczyn skalarny prędkości to (16·9 − 12·12)/25 = 0 m²/s². Oba wektory są niezerowe, zatem kąt między nimi rzeczywiście wynosi 90°.

Skąd bierze się szczególny wynik?

Przy równych masach i drugim krążku początkowo nieruchomym pęd daje v₁ = u₁ + u₂. Po podniesieniu do kwadratu długości pojawia się człon 2u₁·u₂. Sprężystość daje zarazem |v₁|² = |u₁|² + |u₂|². Porównanie wymusza zerowy iloczyn skalarny.

W tym przykładzie sprawdzenie energii daje 12,5 J przed oraz (4² + 3²)/2 = 12,5 J po kontakcie. Przy nierównych masach, niezerowej prędkości drugiego krążka lub e innym niż 1 powyższe odejmowanie równań już nie działa w tej postaci. Przy centralnym sprężystym trafieniu równych mas pierwszy krążek staje; kąt z wektorem zerowym nie jest określony.

Odpowiedź: u₁ = (3,2; −2,4) m/s i u₂ = (1,8; 2,4) m/s; szybkości 4 i 3 m/s, kąt 90°.

Powiązana teoria

Ukośny kontakt gładkich krążków: normalna, styczna i restytucja

Dalsza lektura

Materiał referencyjny

Najpierw spróbuj samodzielnie. Zapisz dane, wybierz prawa fizyczne i sprawdź jednostki. Przejdź do zadań ze sprawdzaniem odpowiedzi »

Ostatnie materiały autora

Wszystkie materiały autora »

Komentarze (0)

Nie ma jeszcze opublikowanych komentarzy. Rozpocznij rozmowę o tym materiale.

Dodaj komentarz

Możesz komentować jako gość lub zalogować się, aby użyć danych konta. Utwórz konto

Emotikony

Zaznacz tekst i wybierz formatowanie lub użyj Ctrl/Cmd+B, I, U w polu komentarza. Znaczniki HTML nie są wykonywane.

Wybór wszystkich komentarzy obejmuje odpowiedzi. Powiadomienia wymagają potwierdzenia adresu; zrezygnujesz z nich przez link w wiadomości.

← Wróć do działu: Zadania Do góry ↑
Nie znalazłeś szukanego materiału? Napisz do nas — pomóż nam rozwijać Fizykę dla każdego.