v2.0.9818.20647
Fizyka dla każdego
Mechanika Lagrange’a: współrzędne, więzy i prawa zachowania · 1 min czytania

Sprężyna o zmienianej sztywności: energia bez tarcia też może rosnąć

Opublikowano: 17.11.2026
Wyślij link e-mailem Własna poczta Komentarze: 0

Oceń ten artykuł: od 1 do 5 gwiazdek
(0 głosów) . Jeszcze nie oddano głosów.

Kliknij gwiazdkę, aby od razu oddać ocenę. Klawiaturą wybierz gwiazdkę klawiszem Tab i naciśnij Enter lub spację. Jeden głos na materiał z danej przeglądarki.

W modelu ciężarka na poziomej sprężynie sztywność jest narzucana z zewnątrz: k(t) = k₀(1 + αt), gdzie k₀ = 4,00 N/m i α = 0,500 s⁻¹. Masa wynosi 0,200 kg. W chwili t = 1,00 s zmierzono x = 0,100 m i ẋ = −0,200 m/s. Nie ma tarcia, a długość naturalna pozostaje stała. Oblicz przyspieszenie, energię mechaniczną i jej chwilową pochodną. Skąd bierze się zmiana energii?

Pokaż rozwiązanieUkryj rozwiązanie
Wskazówka

Użyj L = m ẋ²/2 − k(t)x²/2. W pochodnej cząstkowej ∂L/∂t przytrzymaj x i ẋ, więc różniczkujesz tylko k(t).

Rozwiązanie

1. Równanie ruchu

∂L/∂ẋ = m ẋ i ∂L/∂x = −k(t)x. Otrzymujemy m ẍ + k(t)x = 0. W danej chwili k = 6,00 N/m, zatem ẍ = −6,00 · 0,100/0,200 = −3,00 m/s².

2. Wartość energii

Współrzędną x mierzymy względem nieruchomego położenia równowagi, a energia kinetyczna jest zwykłym wyrazem kwadratowym prędkości. Samo x(t) oczywiście zmienia się podczas ruchu. Wielkość ℰ = ẋ∂L/∂ẋ − L jest więc energią mechaniczną:

E=\tfrac12m\dot x^2+\tfrac12k(t)x^2=0{,}00400+0{,}0300=0{,}0340\,\mathrm J.

3. Tempo zmiany energii

Pochodna k̇ = k₀α = 2,00 N/(m·s). Stąd:

\frac{dE}{dt}=-\frac{\partial L}{\partial t}=\tfrac12\dot kx^2=0{,}0100\,\mathrm W.

Można sprawdzić wynik bezpośrednio: dE/dt = m ẋẍ + kx ẋ + k̇x²/2. Dwa pierwsze składniki znoszą się na mocy równania ruchu, zostaje ostatni. Energia rośnie mimo ruchu ciężarka ku równowadze i mimo braku tarcia, ponieważ zewnętrzny mechanizm zwiększający sztywność przekazuje energię układowi.

Nie należy dodawać tu siły −k̇x do równania ruchu: ma ona nawet niewłaściwą jednostkę. Zmienność parametru pojawia się w k(t)x i w bilansie energii w różnych miejscach, zgodnie z wykonanym różniczkowaniem.

Powiązana teoria

Współrzędne cykliczne i energia: co naprawdę jest zachowane?

Dalsza lektura

Materiał referencyjny

Najpierw spróbuj samodzielnie. Zapisz dane, wybierz prawa fizyczne i sprawdź jednostki. Przejdź do zadań ze sprawdzaniem odpowiedzi »

Ostatnie materiały autora

Wszystkie materiały autora »

Komentarze (0)

Nie ma jeszcze opublikowanych komentarzy. Rozpocznij rozmowę o tym materiale.

Dodaj komentarz

Możesz komentować jako gość lub zalogować się, aby użyć danych konta. Utwórz konto

Emotikony

Zaznacz tekst i wybierz formatowanie lub użyj Ctrl/Cmd+B, I, U w polu komentarza. Znaczniki HTML nie są wykonywane.

Wybór wszystkich komentarzy obejmuje odpowiedzi. Powiadomienia wymagają potwierdzenia adresu; zrezygnujesz z nich przez link w wiadomości.

← Wróć do działu: Zadania Do góry ↑
Nie znalazłeś szukanego materiału? Napisz do nas — pomóż nam rozwijać Fizykę dla każdego.