Sprężyna o zmienianej sztywności: energia bez tarcia też może rosnąć
W modelu ciężarka na poziomej sprężynie sztywność jest narzucana z zewnątrz: k(t) = k₀(1 + αt), gdzie k₀ = 4,00 N/m i α = 0,500 s⁻¹. Masa wynosi 0,200 kg. W chwili t = 1,00 s zmierzono x = 0,100 m i ẋ = −0,200 m/s. Nie ma tarcia, a długość naturalna pozostaje stała. Oblicz przyspieszenie, energię mechaniczną i jej chwilową pochodną. Skąd bierze się zmiana energii?
Pokaż rozwiązanieUkryj rozwiązanie
W tym zadaniu
Wskazówka
Użyj L = m ẋ²/2 − k(t)x²/2. W pochodnej cząstkowej ∂L/∂t przytrzymaj x i ẋ, więc różniczkujesz tylko k(t).
Rozwiązanie
1. Równanie ruchu
∂L/∂ẋ = m ẋ i ∂L/∂x = −k(t)x. Otrzymujemy m ẍ + k(t)x = 0. W danej chwili k = 6,00 N/m, zatem ẍ = −6,00 · 0,100/0,200 = −3,00 m/s².
2. Wartość energii
Współrzędną x mierzymy względem nieruchomego położenia równowagi, a energia kinetyczna jest zwykłym wyrazem kwadratowym prędkości. Samo x(t) oczywiście zmienia się podczas ruchu. Wielkość ℰ = ẋ∂L/∂ẋ − L jest więc energią mechaniczną:
E=\tfrac12m\dot x^2+\tfrac12k(t)x^2=0{,}00400+0{,}0300=0{,}0340\,\mathrm J.
3. Tempo zmiany energii
Pochodna k̇ = k₀α = 2,00 N/(m·s). Stąd:
\frac{dE}{dt}=-\frac{\partial L}{\partial t}=\tfrac12\dot kx^2=0{,}0100\,\mathrm W.
Można sprawdzić wynik bezpośrednio: dE/dt = m ẋẍ + kx ẋ + k̇x²/2. Dwa pierwsze składniki znoszą się na mocy równania ruchu, zostaje ostatni. Energia rośnie mimo ruchu ciężarka ku równowadze i mimo braku tarcia, ponieważ zewnętrzny mechanizm zwiększający sztywność przekazuje energię układowi.
Nie należy dodawać tu siły −k̇x do równania ruchu: ma ona nawet niewłaściwą jednostkę. Zmienność parametru pojawia się w k(t)x i w bilansie energii w różnych miejscach, zgodnie z wykonanym różniczkowaniem.
Powiązana teoria
Współrzędne cykliczne i energia: co naprawdę jest zachowane?
Dalsza lektura
Najpierw spróbuj samodzielnie. Zapisz dane, wybierz prawa fizyczne i sprawdź jednostki. Przejdź do zadań ze sprawdzaniem odpowiedzi »
← Wróć do działu: Zadania Do góry ↑
Komentarze (0)
Nie ma jeszcze opublikowanych komentarzy. Rozpocznij rozmowę o tym materiale.
RSS komentarzy · Powiadomienia e-mail
Dodaj komentarz
Możesz komentować jako gość lub zalogować się, aby użyć danych konta. Utwórz konto