Nasycenie wzmacniacza: kiedy trzeba porzucić równość wejść?
Poprawnie wyprowadzony wzór może żądać napięcia, którego układ nie potrafi wytworzyć. Sprawdzimy zakresy wejścia i wyjścia, ponownie obliczymy węzeł po nasyceniu oraz dobierzemy amplitudę sygnału do dostępnego zapasu napięcia.
W tym materiale
Poprawnie wyprowadzony wzór może żądać napięcia, którego układ nie potrafi wytworzyć. Sprawdzimy zakresy wejścia i wyjścia, ponownie obliczymy węzeł po nasyceniu oraz dobierzemy amplitudę sygnału do dostępnego zapasu napięcia.
Potrzebne wiadomości: Wzmocnienie odwracające i nieodwracające, bilans prądów, maksima i minima sinusoidy.
Rozwiązanie liniowe jest kandydatem
Wzory z bilansu węzłów zakładały stabilną pracę liniową. Rzeczywiste wyjście ma ograniczony zakres zależny m.in. od zasilania i obciążenia. Nie utożsamiamy dopuszczalnego zakresu liniowego z samymi napięciami szyn zasilania. Dla zasilania 0–5 V zadanie może podać np. użyteczny zakres 0,30–4,50 V. Te liczby są wówczas danymi modelu, a nie uniwersalną własnością wzmacniaczy.
Najpierw obliczamy wymagane wyjście ulin, następnie porównujemy je z zakresem [Umin, Umax]. Jeśli zadanie jawnie przyjmuje statyczny model z twardym ograniczeniem, zapisujemy:
u_{\mathrm{wy}}=\begin{cases}U_{\min},&u_{\mathrm{lin}}<U_{\min},\\u_{\mathrm{lin}},&U_{\min}\le u_{\mathrm{lin}}\le U_{\max},\\U_{\max},&u_{\mathrm{lin}}>U_{\max}.\end{cases}
To pomocniczy model nasycenia. Nie opisuje dokładnego przejścia rzeczywistego układu do zniekształceń, czasu wychodzenia z nasycenia ani ograniczeń szybkości. Stosujemy go tylko tam, gdzie pozostałe warunki modelu nadal obowiązują.
Po nasyceniu węzeł minus nie pozostaje na masie
Weźmy układ odwracający z wejściem + na masie, Rin = 10,0 kΩ oraz Rf = 40,0 kΩ. Dla uwe = 2,00 V liniowy wzór żąda −8,00 V. Gdy podany model ogranicza wyjście do ±4,00 V, przyjmujemy uwy = −4,00 V. Prąd wejścia − nadal jest zerowy, ale równość u₋ = 0 już nie obowiązuje.
Prąd przez Rin musi pozostać równy prądowi przez Rf. Rozwiązujemy więc:
\frac{u_{\mathrm{we}}-u_-}{R_{\mathrm{in}}}=\frac{u_--u_{\mathrm{wy}}}{R_f},\qquad u_-=\frac{R_fu_{\mathrm{we}}+R_{\mathrm{in}}u_{\mathrm{wy}}}{R_f+R_{\mathrm{in}}}.
Podstawienie daje u₋ = (40 · 2 + 10 · (−4))/50 V = 0,800 V. Różnica u₊ − u₋ jest ujemna, zgodnie z dolnym nasyceniem. Prądy wynoszą (2,00 − 0,800)/10000 A = (0,800 + 4,00)/40000 A = 0,120 mA. Gdyby zachować „wirtualną masę”, otrzymalibyśmy dwa różne prądy w węźle bez drogi odpływu. Sprzeczność wykrywa pierwsze prawo Kirchhoffa.
Trzy osobne sprawdzenia
Napięcie wyjściowe: porównaj obliczony sygnał z dozwolonym zakresem dla danego obciążenia. W idealizacji z twardym ograniczeniem można policzyć obcięty sygnał; w danych realnego elementu rozróżnij zakres liniowy od granicy nasycenia.
Napięcia wejść: wejścia mają własny zakres pracy. W liniowym układzie nieodwracającym oba są bliskie uwe, a w odwracającym bliskie uref. Wyjście mieszczące się w zakresie nie dowodzi poprawnej pracy stopnia wejściowego. Po przekroczeniu dopuszczalnego zakresu wejść nie zakładaj automatycznie prostego obcięcia wyjścia; reakcja wymaga pełniejszego modelu lub danych elementu.
Prąd wyjściowy: uwzględnij obciążenie oraz sprzężenie. Dla dodatniego wyjścia w układzie nieodwracającym z Rg do masy:
I_{\mathrm{wy}}=\frac{u_{\mathrm{wy}}}{R_L}+\frac{u_{\mathrm{wy}}}{R_f+R_g}.
Jeżeli potrzeba więcej prądu niż model dopuszcza, obliczone napięcie nie jest gwarantowane. Bez charakterystyki ograniczenia prądowego nie wyznaczymy dokładnego zniekształconego wyjścia. Osobno pozostają częstotliwość, szybkość zmian, obciążenia pojemnościowe i stabilność: w tym cyklu zakładamy sygnały na tyle powolne, że ich nie ograniczają.
Amplituda i poziom odniesienia
Dla nieodwracającego wzmocnienia K > 0 i sygnału uwe = U₀ + a sin(ωt) wyjście liniowe ma środek KU₀ i amplitudę Ka. Najniższe napięcie to K(U₀ − a), najwyższe K(U₀ + a). Dopuszczalną amplitudę ogranicza bliższa granica:
a\le\min\left(U_0-\frac{U_{\min}}K,\frac{U_{\max}}K-U_0\right).
Prawa strona musi być nieujemna; inaczej nawet stały poziom wejścia nie mieści się w zakresie. Największy symetryczny zapas uzyskujemy przy KU₀ = (Umin + Umax)/2, o ile także wejścia i prąd wyjścia pozostają dozwolone. Środek użytecznego zakresu nie musi być połową dodatniej szyny zasilania. Równość na granicy oznacza matematyczny kres przyjętego modelu, nie praktyczny margines na tolerancje i zniekształcenia.
Dlaczego „wyjście mieści się w zasilaniu” nie wystarcza?
To tylko jedna bardzo ogólna kontrola. Potrzebny jest dozwolony zakres liniowy dla danego obciążenia, prawidłowe napięcia wejść oraz dostateczna wydajność prądowa. Wzmacniacz może naruszać jeden z tych warunków, choć jego wyjście leży między szynami.
Zadania do tego tematu
- Po obcięciu wyjścia oblicz napięcie węzła od nowa
- Napięcie poprawne, ale odbiornik wymaga zbyt dużego prądu
- Dobierz poziom stały, aby zmieścić większą sinusoidę
Komentarze (0)
Nie ma jeszcze opublikowanych komentarzy. Rozpocznij rozmowę o tym materiale.
RSS komentarzy · Powiadomienia e-mail
Dodaj komentarz
Możesz komentować jako gość lub zalogować się, aby użyć danych konta. Utwórz konto