v2.0.9817.33678
Fizyka dla każdego
Piezoelektryczność: siła, upływ ładunku i kalibracja · 1 min czytania

Czujnik piezoelektryczny: od siły do ładunku i napięcia

Uderzamy w płytkę z materiału piezoelektrycznego. Na jej elektrodach pojawia się ładunek. Ale czy mierząc napięcie możemy bez znajomości przewodu podać wartość siły? Nie: napięcie zależy też od pojemności elektrycznej całego toru pomiarowego.

Opublikowano: 17.11.2026
Wyślij link e-mailem Własna poczta Komentarze: 0

Oceń ten artykuł: od 1 do 5 gwiazdek
(0 głosów) . Jeszcze nie oddano głosów.

Kliknij gwiazdkę, aby od razu oddać ocenę. Klawiaturą wybierz gwiazdkę klawiszem Tab i naciśnij Enter lub spację. Jeden głos na materiał z danej przeglądarki.

Uderzamy w płytkę z materiału piezoelektrycznego. Na jej elektrodach pojawia się ładunek. Ale czy mierząc napięcie możemy bez znajomości przewodu podać wartość siły? Nie: napięcie zależy też od pojemności elektrycznej całego toru pomiarowego.

Potrzebne wiadomości: Siła, ładunek elektryczny, pojemność kondensatora, podstawowe przedrostki jednostek.

Skąd bierze się sygnał?

Niektóre kryształy i spolaryzowane ceramiki zmieniają polaryzację elektryczną wskutek odkształcenia. Na elektrodach pojawia się wtedy ładunek. W małym zakresie liniowym, przy obciążeniu w ustalonej osi, czujnik opisuje przybliżenie Q=d_{\rm eff}F. Oznacza ono zmianę ładunku Q pod wpływem zmiany siły F, a nie gwarancję mierzenia siły statycznej dowolnie długo. Czułość deff podajemy w C/N, najczęściej pC/N. Zależy ona od materiału, polaryzacji, orientacji i konstrukcji przetwornika. Pełny efekt piezoelektryczny jest tensorowy; jedna liczba d jest tylko parametrem wybranego kierunku i zakresu kalibracji.

Jeśli d=250 pC/N, a siłę zwiększamy o 20 N, to Q=5000 pC=5 nC. Po odwróceniu kierunku siły znak ładunku w liniowym modelu się zmienia. Zamiana przewodów także odwróci znak odczytu na mierniku. Nie wolno przez to mówić o zmianie wartości bezwzględnej siły.

Element piezoelektryczny między dwiema elektrodami. Strzałki pokazują siłę ściskającą; elektrody zbierają ładunki o przeciwnych znakach.
Ilustracja przedstawia umowny zwrot siły i polaryzacji, nie narzuca orientacji każdego rzeczywistego czujnika. Powiększ rysunek.

Dlaczego długi kabel zmniejsza napięcie?

Dla idealnego krótkotrwałego odczytu napięciowego ładunek Q rozdziela się na równoległe pojemności elementu Cs, przewodu Cp i wejścia Cwe. Wtedy U_0=\frac{Q}{C_{\rm tot}},\qquad C_{\rm tot}=C_s+C_p+C_{we}. Dla Q=5 nC i Ctot=10 nF dostajemy 0,5 V. Ten sam ładunek rozdzielony na większą pojemność daje mniejsze napięcie. Czułość ładunkowa pC/N i napięciowa V/N nie są tym samym: druga wynosi w idealnym modelu d/Ctot.

Co czujnik pokazuje, a czego nie?

Przede wszystkim mierzymy zmianę nacisku, uderzenie lub drganie. W realnym układzie przez nieidealną izolację ładunek z czasem odpływa. Przy stałej sile napięcie może wrócić do zera, choć mechaniczne obciążenie nie zniknęło. Trzeba notować kierunek siły, czułość, pojemność przewodu, rodzaj wzmacniacza, temperaturę i czas od zmiany siły do odczytu.

Dlaczego pC/N nie da się od razu zamienić na V/N?

Potrzebujemy całkowitej pojemności w faradach: U/F=d/C. Bez znajomości toru nie istnieje jedna napięciowa czułość czujnika.

Zadania do tego tematu

Dalsza lektura

Materiał referencyjny

Ostatnie materiały autora

Wszystkie materiały autora »

Komentarze (0)

Nie ma jeszcze opublikowanych komentarzy. Rozpocznij rozmowę o tym materiale.

Dodaj komentarz

Możesz komentować jako gość lub zalogować się, aby użyć danych konta. Utwórz konto

Emotikony

Zaznacz tekst i wybierz formatowanie lub użyj Ctrl/Cmd+B, I, U w polu komentarza. Znaczniki HTML nie są wykonywane.

Wybór wszystkich komentarzy obejmuje odpowiedzi. Powiadomienia wymagają potwierdzenia adresu; zrezygnujesz z nich przez link w wiadomości.

← Wróć do działu: Teoria Do góry ↑
Nie znalazłeś szukanego materiału? Napisz do nas — pomóż nam rozwijać Fizykę dla każdego.