v2.0.9818.20647
Fizyka dla każdego
Nawigacja satelitarna, czas i geometria pomiaru · 1 min czytania

Nawigacja satelitarna: od czasu sygnału do pseudoodległości

Telefon podaje położenie na podstawie sygnałów radiowych. Nie mierzy jednak odległości miarką: porównuje czas wysłania i odbioru. Skąd bierze się błąd setek metrów, gdy zegar pomyli się o jedną mikrosekundę?

Opublikowano: 17.11.2026
Wyślij link e-mailem Własna poczta Komentarze: 0

Oceń ten artykuł: od 1 do 5 gwiazdek
(0 głosów) . Jeszcze nie oddano głosów.

Kliknij gwiazdkę, aby od razu oddać ocenę. Klawiaturą wybierz gwiazdkę klawiszem Tab i naciśnij Enter lub spację. Jeden głos na materiał z danej przeglądarki.

Telefon podaje położenie na podstawie sygnałów radiowych. Nie mierzy jednak odległości miarką: porównuje czas wysłania i odbioru. Skąd bierze się błąd setek metrów, gdy zegar pomyli się o jedną mikrosekundę?

Potrzebne wiadomości: Droga, prędkość, czas, zamiana sekund na mikrosekundy, ruch fal elektromagnetycznych.

Wędrujący znacznik czasu

Satelita nadaje sygnał zawierający informację o chwili transmisji i położeniu satelity. Odbiornik mierzy czas dotarcia. W próżni fala elektromagnetyczna przebywa drogę d w czasie Δt:

d=c\Delta t,\qquad c=299\,792\,458\ \mathrm{m/s}.

Jeśli Δt = 0,070 s, otrzymujemy około 20 985 km. Jest to długość drogi sygnału w uproszczeniu prostoliniowym, nie wysokość satelity nad powierzchnią Ziemi.

Schemat: satelita emituje falę w chwili t0, odbiornik odbiera w chwili t1; różnica czasu daje drogę d=c razy delta t.
Drogę wyznaczamy z opóźnienia propagacji, zakładając znaną prędkość fali.

Dlaczego pseudoodległość nie jest prawdziwą odległością?

Zegar odbiornika może być przesunięty względem czasu satelitów. Błąd czasu δt daje wspólny składnik długości b = cδt. To właśnie powód, dla którego z surowego pomiaru powstaje pseudoodległość ρ:

\rho_i=d_i+b+\varepsilon_i,\quad b=c\delta t.

εᵢ zbiera opóźnienia atmosferyczne, odbicia sygnału oraz pozostałe błędy i poprawki. W obliczeniach szkolnych, jeśli zadanie tego nie podaje, przyjmujemy εᵢ = 0. Błąd zegara 1 µs odpowiada c·10⁻⁶ s ≈ 300 m — znacznie więcej, niż można intuicyjnie oczekiwać.

Co jest wspólne, a co zależy od satelity?

Ten sam b przesuwa pseudoodległości do wszystkich satelitów o tę samą wartość. Natomiast dᵢ zależą od położeń satelitów i odbiornika. Różnicując ρᵢ−ρⱼ, eliminujemy b, lecz nie wszystkie błędy atmosferyczne. Odbiornik nie oblicza położenia z jednej odległości.

Granice modelu

W działającym systemie konieczne są poprawki na zegary satelitów, propagację w jonosferze i troposferze, względność, obrót Ziemi i wielodrogowość sygnału. Prostą postać d=cΔt wykorzystujemy do nauki podstaw, nie do zastąpienia oprogramowania nawigacyjnego.

Zadania do tego tematu

Dalsza lektura

Materiał referencyjny

Ostatnie materiały autora

Wszystkie materiały autora »

Komentarze (0)

Nie ma jeszcze opublikowanych komentarzy. Rozpocznij rozmowę o tym materiale.

Dodaj komentarz

Możesz komentować jako gość lub zalogować się, aby użyć danych konta. Utwórz konto

Emotikony

Zaznacz tekst i wybierz formatowanie lub użyj Ctrl/Cmd+B, I, U w polu komentarza. Znaczniki HTML nie są wykonywane.

Wybór wszystkich komentarzy obejmuje odpowiedzi. Powiadomienia wymagają potwierdzenia adresu; zrezygnujesz z nich przez link w wiadomości.

← Wróć do działu: Teoria Do góry ↑
Nie znalazłeś szukanego materiału? Napisz do nas — pomóż nam rozwijać Fizykę dla każdego.