Podstawowe stałe fizyczne
W tym materiale
Tabela najczęściej używanych stałych fizycznych: symbole, wartości i jednostki SI. Rozróżniamy stałe definiujące SI, wartości wyznaczane doświadczalnie oraz umowne przyspieszenie normalne.
Najpierw wybierz wielkość i jednostkę
Ten sam symbol może mieć w różnych działach inne znaczenie. Tutaj R_\infty jest stałą Rydberga, a nie molową stałą gazową. Jednostki są częścią danych: samo przepisanie liczby bez jednostki nie wystarcza do podstawienia.
| Wielkość | Symbol | Wartość w SI | Znaczenie zapisu |
|---|---|---|---|
| Przyspieszenie normalne (wartość umowna) | g_{\mathrm n} | 9{,}80665\,\mathrm{m/s^2} | dokładnie; nie oznacza lokalnego g |
| Stała grawitacji | G | 6{,}67430\cdot10^{-11}\,\mathrm{N\,m^2/kg^2} | wartość przybliżona |
| Stała Avogadra | N_{\mathrm A} | 6{,}02214076\cdot10^{23}\,\mathrm{mol^{-1}} | dokładnie w SI |
| Stała Boltzmanna | k_{\mathrm B} | 1{,}380649\cdot10^{-23}\,\mathrm{J/K} | dokładnie w SI |
| Stała Stefana–Boltzmanna | \sigma | 5{,}670374419\cdot10^{-8}\,\mathrm{W/(m^2K^4)} | wartość zaokrąglona |
| Stała przesunięć Wiena (maksimum widma na jednostkę długości fali) | b | 2{,}897771955\cdot10^{-3}\,\mathrm{m\,K} | wartość zaokrąglona |
| Stała Plancka | h | 6{,}62607015\cdot10^{-34}\,\mathrm{J\,s} | dokładnie w SI |
| Stała Rydberga dla nieskończenie ciężkiego jądra | R_\infty | 1{,}0973731568157\cdot10^{7}\,\mathrm{m^{-1}} | wartość przybliżona |
| Ładunek elementarny (wartość dodatnia) | e | 1{,}602176634\cdot10^{-19}\,\mathrm C | dokładnie w SI; elektron ma ładunek −e |
| Jednostka masy atomowej | \mathrm u | 1{,}66053906892\cdot10^{-27}\,\mathrm{kg} | wartość przybliżona |
| Masa spoczynkowa elektronu | m_e | 9{,}1093837139\cdot10^{-31}\,\mathrm{kg} | wartość przybliżona |
| Masa spoczynkowa protonu | m_p | 1{,}67262192595\cdot10^{-27}\,\mathrm{kg} | wartość przybliżona |
| Masa spoczynkowa neutronu | m_n | 1{,}67492750056\cdot10^{-27}\,\mathrm{kg} | wartość przybliżona |
| Wartość stosunku ładunku do masy elektronu | e/m_e | 1{,}75882000838\cdot10^{11}\,\mathrm{C/kg} | wartość przybliżona; ze znakiem elektronu iloraz jest ujemny |
| Szybkość światła w próżni | c | 299792458\,\mathrm{m/s} | dokładnie w SI |
Co jest dokładne, a co zaokrąglone?
W obecnym SI wartości c, h, e, kB i NA są ustalone dokładnie. Przyspieszenie normalne gn także ma dokładną wartość umowną. Wartości σ i b wynikają z dokładnych stałych definiujących SI, lecz ich dziesiętne zapisy w tabeli są zaokrąglone. Pozostałe wartości doświadczalne są przybliżone. Dodatkowe cyfry w tablicy nie oznaczają, że pomiar ucznia ma taką samą dokładność. Do rachunku szkolnego można użyć odpowiedniego zaokrąglenia, a do analizy niepewności trzeba sięgnąć do pełnej informacji źródłowej. g_{\mathrm n} to wartość umowna; rzeczywiste przyspieszenie zależy m.in. od miejsca i wysokości.
Dwie kontrole, które wykrywają błędną tablicę
Stała Rydberga. Dla uproszczonego modelu wodoru z nieruchomym jądrem i przejścia z n = 3 do n = 2:
\frac1\lambda=R_\infty\left(\frac1{2^2}-\frac1{3^2}\right)=\frac5{36}R_\infty,\qquad \lambda=\frac{36}{5R_\infty}\approx6{,}56\cdot10^{-7}\,\mathrm m=656\,\mathrm{nm}.
Otrzymujemy światło widzialne. Potęga 10−7 zamiast 107 przy samej stałej dałaby długość fali około 6,56·107 m: błąd czternastu rzędów wielkości. Dokładne widmo wodoru wymaga uwzględnienia skończonej masy jądra i dalszych poprawek.
Stała Stefana–Boltzmanna. W modelu ciała doskonale czarnego P=\sigma AT^4. Stąd jednostka musi spełniać:
[\sigma]=\frac{\mathrm W}{\mathrm{m^2K^4}},\qquad \frac{\mathrm W}{\mathrm{m^2K^4}}\cdot\mathrm{m^2}\cdot\mathrm{K^4}=\mathrm W.
Nie dopisujemy sekundy. Dla A = 1 m² i T = 300 K moc wypromieniowana wynosi około 459 W. To całkowita moc emisji tego modelu, nie moc netto wymiany z otoczeniem o tej samej temperaturze.
Ładunek elektronu ma znak ujemny: q_e=-e. Dlatego dodatnie e w tabeli oznacza wartość ładunku elementarnego. Podobnie dodatni iloraz e/me jest wartością bezwzględną, a nie podpisanym ładunkiem elektronu podzielonym przez masę.
Źródła: NIST — tablica CODATA 2022; BIPM — stałe definiujące SI.
Komentarze (0)
Nie ma jeszcze opublikowanych komentarzy. Rozpocznij rozmowę o tym materiale.
RSS komentarzy · Powiadomienia e-mail
Dodaj komentarz
Możesz komentować jako gość lub zalogować się, aby użyć danych konta. Utwórz konto