v2.0.9818.20647
Fizyka dla każdego
Podstawowe pojęcia fizyczne · 2 min czytania

Podstawowe stałe fizyczne

Opublikowano: 29.07.2011 · Ostatnio zmieniany: 02.11.2026
Wyślij link e-mailem Własna poczta Komentarze: 0

Oceń ten artykuł: od 1 do 5 gwiazdek
(5 głosów) . Średnia ocena: 2.80 z 5.

Kliknij gwiazdkę, aby od razu oddać ocenę. Klawiaturą wybierz gwiazdkę klawiszem Tab i naciśnij Enter lub spację. Jeden głos na materiał z danej przeglądarki.

Tabela najczęściej używanych stałych fizycznych: symbole, wartości i jednostki SI. Rozróżniamy stałe definiujące SI, wartości wyznaczane doświadczalnie oraz umowne przyspieszenie normalne.

Najpierw wybierz wielkość i jednostkę

Ten sam symbol może mieć w różnych działach inne znaczenie. Tutaj R_\infty jest stałą Rydberga, a nie molową stałą gazową. Jednostki są częścią danych: samo przepisanie liczby bez jednostki nie wystarcza do podstawienia.

Stałe do obliczeń; wartości doświadczalne według CODATA 2022
WielkośćSymbolWartość w SIZnaczenie zapisu
Przyspieszenie normalne (wartość umowna)g_{\mathrm n}9{,}80665\,\mathrm{m/s^2}dokładnie; nie oznacza lokalnego g
Stała grawitacjiG6{,}67430\cdot10^{-11}\,\mathrm{N\,m^2/kg^2}wartość przybliżona
Stała AvogadraN_{\mathrm A}6{,}02214076\cdot10^{23}\,\mathrm{mol^{-1}}dokładnie w SI
Stała Boltzmannak_{\mathrm B}1{,}380649\cdot10^{-23}\,\mathrm{J/K}dokładnie w SI
Stała Stefana–Boltzmanna\sigma5{,}670374419\cdot10^{-8}\,\mathrm{W/(m^2K^4)}wartość zaokrąglona
Stała przesunięć Wiena (maksimum widma na jednostkę długości fali)b2{,}897771955\cdot10^{-3}\,\mathrm{m\,K}wartość zaokrąglona
Stała Planckah6{,}62607015\cdot10^{-34}\,\mathrm{J\,s}dokładnie w SI
Stała Rydberga dla nieskończenie ciężkiego jądraR_\infty1{,}0973731568157\cdot10^{7}\,\mathrm{m^{-1}}wartość przybliżona
Ładunek elementarny (wartość dodatnia)e1{,}602176634\cdot10^{-19}\,\mathrm Cdokładnie w SI; elektron ma ładunek −e
Jednostka masy atomowej\mathrm u1{,}66053906892\cdot10^{-27}\,\mathrm{kg}wartość przybliżona
Masa spoczynkowa elektronum_e9{,}1093837139\cdot10^{-31}\,\mathrm{kg}wartość przybliżona
Masa spoczynkowa protonum_p1{,}67262192595\cdot10^{-27}\,\mathrm{kg}wartość przybliżona
Masa spoczynkowa neutronum_n1{,}67492750056\cdot10^{-27}\,\mathrm{kg}wartość przybliżona
Wartość stosunku ładunku do masy elektronue/m_e1{,}75882000838\cdot10^{11}\,\mathrm{C/kg}wartość przybliżona; ze znakiem elektronu iloraz jest ujemny
Szybkość światła w próżnic299792458\,\mathrm{m/s}dokładnie w SI

Co jest dokładne, a co zaokrąglone?

W obecnym SI wartości c, h, e, kB i NA są ustalone dokładnie. Przyspieszenie normalne gn także ma dokładną wartość umowną. Wartości σ i b wynikają z dokładnych stałych definiujących SI, lecz ich dziesiętne zapisy w tabeli są zaokrąglone. Pozostałe wartości doświadczalne są przybliżone. Dodatkowe cyfry w tablicy nie oznaczają, że pomiar ucznia ma taką samą dokładność. Do rachunku szkolnego można użyć odpowiedniego zaokrąglenia, a do analizy niepewności trzeba sięgnąć do pełnej informacji źródłowej. g_{\mathrm n} to wartość umowna; rzeczywiste przyspieszenie zależy m.in. od miejsca i wysokości.

Dwie kontrole, które wykrywają błędną tablicę

Stała Rydberga. Dla uproszczonego modelu wodoru z nieruchomym jądrem i przejścia z n = 3 do n = 2:

\frac1\lambda=R_\infty\left(\frac1{2^2}-\frac1{3^2}\right)=\frac5{36}R_\infty,\qquad \lambda=\frac{36}{5R_\infty}\approx6{,}56\cdot10^{-7}\,\mathrm m=656\,\mathrm{nm}.

Otrzymujemy światło widzialne. Potęga 10−7 zamiast 107 przy samej stałej dałaby długość fali około 6,56·107 m: błąd czternastu rzędów wielkości. Dokładne widmo wodoru wymaga uwzględnienia skończonej masy jądra i dalszych poprawek.

Stała Stefana–Boltzmanna. W modelu ciała doskonale czarnego P=\sigma AT^4. Stąd jednostka musi spełniać:

[\sigma]=\frac{\mathrm W}{\mathrm{m^2K^4}},\qquad \frac{\mathrm W}{\mathrm{m^2K^4}}\cdot\mathrm{m^2}\cdot\mathrm{K^4}=\mathrm W.

Nie dopisujemy sekundy. Dla A = 1 m² i T = 300 K moc wypromieniowana wynosi około 459 W. To całkowita moc emisji tego modelu, nie moc netto wymiany z otoczeniem o tej samej temperaturze.

Ładunek elektronu ma znak ujemny: q_e=-e. Dlatego dodatnie e w tabeli oznacza wartość ładunku elementarnego. Podobnie dodatni iloraz e/me jest wartością bezwzględną, a nie podpisanym ładunkiem elektronu podzielonym przez masę.

Źródła: NIST — tablica CODATA 2022; BIPM — stałe definiujące SI.

Komentarze (0)

Nie ma jeszcze opublikowanych komentarzy. Rozpocznij rozmowę o tym materiale.

Dodaj komentarz

Możesz komentować jako gość lub zalogować się, aby użyć danych konta. Utwórz konto

Emotikony

Zaznacz tekst i wybierz formatowanie lub użyj Ctrl/Cmd+B, I, U w polu komentarza. Znaczniki HTML nie są wykonywane.

Wybór wszystkich komentarzy obejmuje odpowiedzi. Powiadomienia wymagają potwierdzenia adresu; zrezygnujesz z nich przez link w wiadomości.

← Wróć do działu: Teoria Do góry ↑
Nie znalazłeś szukanego materiału? Napisz do nas — pomóż nam rozwijać Fizykę dla każdego.