v2.0.9818.20647
Fizyka dla każdego
Interferometria pomiarowa: droga optyczna, gaz, koherencja i rezonanse · 4 min czytania

Widzialność prążków: pomiar koherencji i rozpoznawanie pozornego zaniku

Prążki mogą słabnąć po rozjechaniu dróg optycznych. Mogą też zniknąć przez tło, zmianę polaryzacji lub złe pokrycie wiązek. Nauczymy się odróżniać te przyczyny i wyznaczać szerokość widma tylko wtedy, gdy dane uzasadniają konkretny model źródła.

Opublikowano: 17.11.2026
Wyślij link e-mailem Własna poczta Komentarze: 0

Oceń ten artykuł: od 1 do 5 gwiazdek
(0 głosów) . Jeszcze nie oddano głosów.

Kliknij gwiazdkę, aby od razu oddać ocenę. Klawiaturą wybierz gwiazdkę klawiszem Tab i naciśnij Enter lub spację. Jeden głos na materiał z danej przeglądarki.

Prążki mogą słabnąć po rozjechaniu dróg optycznych. Mogą też zniknąć przez tło, zmianę polaryzacji lub złe pokrycie wiązek. Nauczymy się odróżniać te przyczyny i wyznaczać szerokość widma tylko wtedy, gdy dane uzasadniają konkretny model źródła.

Potrzebne wiadomości: Interferometr Michelsona, kontrast interferencji dwóch fal, faza sinusoidy oraz logarytm naturalny. Związek widma z korelacją jest wprowadzony jakościowo.

Szybka faza i wolna obwiednia

W pomiarze przesunięcia śledziliśmy wiele cykli jasności. Teraz pytamy, jak zmienia się ich kontrast przy coraz większej różnicy dróg. Dwa ramiona dostarczają do detektora kopie pola pochodzące z różnych chwil emisji. Jeśli Δ jest różnicą dróg optycznych w układzie bez istotnej dyspersji, opóźnienie wynosi τ = Δ/c. W Michelsonie w próżni przesunięcie jednego lustra o x od położenia równych dróg daje Δ = 2x. Pomieszanie x z Δ zmienia wynik dwukrotnie.

Kontrast mierzymy z lokalnego maksimum i minimum podczas niewielkiego skanu fazy wokół wybranego opóźnienia. Skan musi objąć cykl optyczny, ale być mały wobec skali zmiany obwiedni. Nie wybieramy największego i najmniejszego odczytu z całego długiego skanu: mogłyby one należeć do różnych mocy źródła albo różnych opóźnień.

Widzialność nie jest od razu koherencją

Po odjęciu stałego niespójnego tła definiujemy widzialność:

V=\frac{I_{\max}-I_{\min}}{I_{\max}+I_{\min}}=A\,|\gamma(\tau)|,\qquad A=\frac{2\sqrt{I_1I_2}}{I_1+I_2}.

Znany z interferencji dwóch fal czynnik A uwzględnia nierówne natężenia. Wielkość |γ|, od zera do jedności, opisuje stopień koherencji czasowej kopii pola. Przy stabilnym źródle jest modułem znormalizowanej korelacji pola w dwóch chwilach oddzielonych o τ. Dla wspólnej kopii pola γ(0) = 1. Wzór zakłada także zgodną polaryzację i niezmienne pokrycie wiązek; ich pogorszenie może dodatkowo obniżać kontrast.

Niespójne tło B dodaje tyle samo do maksimum i minimum. Licznik V pozostaje wtedy bez zmian, lecz mianownik rośnie o 2B. Dlatego najpierw sprawdzamy ciemny odczyt i tło, potem mierzymy osobno I₁ oraz I₂ przy zasłoniętym drugim ramieniu, a dopiero na końcu interpretujemy obwiednię. Niski kontrast przy równych drogach nie jest wystarczającym dowodem szerokiego widma.

Dlaczego szerokość widma wpływa na obwiednię?

Różne częstotliwości gromadzą różne fazy 2πντ. Jeśli źródło zawiera wąski zakres częstotliwości, przy małym τ wkłady mają podobne fazy i wzmacniają kontrast. Wraz ze wzrostem opóźnienia zaczynają się rozbiegać. Dla stacjonarnego światła korelacja czasowa jest związana z transformatą Fouriera widma mocy. Nie oznacza to, że z jednego zaniku można zawsze odczytać jedną uniwersalną „długość koherencji”: kształt widma ma znaczenie.

Przyjmijmy pojedynczą wąską linię o kształcie Lorentza i pełnej szerokości połówkowej δν, znacznie mniejszej od częstotliwości środkowej. Transformata tej linii daje wykładniczy moduł korelacji:

|\gamma(\tau)|=\exp(-\pi\delta\nu|\tau|),\qquad L_c=\frac{c}{\pi\delta\nu},\qquad V(x)=A\exp\left(-\frac{2|x|}{L_c}\right).

Definiujemy tutaj Lc jako różnicę dróg optycznych, przy której |γ| = 1/e, a nie jako przesunięcie lustra. Jest to jawna konwencja dla tego modelu. Przy widmie gaussowskim obwiednia ma inny kształt. Przy dwóch oddzielnych liniach mogą pojawić się kolejne zaniki i odtworzenia kontrastu. Nie należy dopasowywać funkcji wykładniczej wyłącznie dlatego, że w dwóch punktach V maleje.

Pracownia: oddziel skalę ruchu od skali koherencji

Poniższa seria jest wygenerowanym przykładem, a nie relacją z pomiaru. Przyjmujemy próżnię, I₁ = 4 i I₂ = 1 w umownych jednostkach, brak tła oraz Lc = 40,0 mm. Wtedy A = 0,8 i średnie natężenie wynosi 5. W każdym położeniu mały lokalny skan fazy dostarcza maksimum i minimum.

Modelowe maksima i minima w kolejnych ustawieniach lustra
x (mm)Δ = 2x (mm)I maks.I min.V
009,00001,00000,8000
5108,11521,88480,6230
10207,42612,57390,4852
15306,88953,11050,3779
20406,47153,52850,2943

Odtwórz V z dwóch kolumn natężenia, następnie podziel przez V(0) = 0,8. Dla 20 mm otrzymasz około 0,3679, czyli 1/e. To 40 mm różnicy dróg, mimo że lustro przesunięto o 20 mm. Szerokość Lorentzowska wyliczona przy c = 299 792 458 m/s wynosi δν ≈ 2,38567 GHz.

Widzialność maleje od 0,8 do około 0,2943 przy ruchu lustra od 0 do 20 mm. Różnica dróg rośnie dwukrotnie szybciej; poziom A przez e występuje przy x równym 20 mm.
Wykres pokazuje obwiednię lokalnego kontrastu, nie szybkie oscylacje jasności. Oznaczona długość koherencji wynosi 40 mm drogi optycznej. Kliknij rysunek, aby go powiększyć.

Sprawdzenie modelu jest częścią wyniku

Wykres ln[V(x)/V(0)] względem x powinien być prostą o nachyleniu −2/Lc, jeśli obowiązuje model Lorentza i A nie zmienia się podczas skanu. Sprawdź tę zależność dla wszystkich wierszy, a nie tylko krańców. W rzeczywistym pomiarze najpierw uwzględnij niepewności; logarytm małego, zaszumionego V może silnie zniekształcać błędy. Niepewne V(0), wspólne dla ilorazów, wprowadza korelację.

Powtórz skan w przeciwną stronę i kontroluj osobno moce ramion. Jeśli zmienia się A, normalizacja przez pierwsze V(0) nie usuwa problemu. Jeśli prążki po zaniku wracają, informacja ta jest cenniejsza niż dowolne dopasowanie monotonicznej krzywej. Przykład dwóch linii w zadaniu pokazuje, że brak kontrastu w jednym położeniu nie oznacza nieodwracalnej utraty całej informacji fazowej.

Dla dwóch równych wąskich linii widzialność maleje do zera przy ruchu lustra 5 mm i wraca do jedności przy 10 mm. Wykres ma postać modułu cosinusa.
Model dwóch równych, bardzo wąskich linii; ich rozdzielenie wynosi 14,9896 GHz. Zero kontrastu przy 5 mm nie jest trwałą granicą koherencji. Kliknij rysunek, aby go powiększyć.

Zadania do tego tematu

Dalsza lektura

Materiał referencyjny

Ostatnie materiały autora

Wszystkie materiały autora »

Komentarze (0)

Nie ma jeszcze opublikowanych komentarzy. Rozpocznij rozmowę o tym materiale.

Dodaj komentarz

Możesz komentować jako gość lub zalogować się, aby użyć danych konta. Utwórz konto

Emotikony

Zaznacz tekst i wybierz formatowanie lub użyj Ctrl/Cmd+B, I, U w polu komentarza. Znaczniki HTML nie są wykonywane.

Wybór wszystkich komentarzy obejmuje odpowiedzi. Powiadomienia wymagają potwierdzenia adresu; zrezygnujesz z nich przez link w wiadomości.

← Wróć do działu: Teoria Do góry ↑
Nie znalazłeś szukanego materiału? Napisz do nas — pomóż nam rozwijać Fizykę dla każdego.