v2.0.9818.20647
Fizyka dla każdego
Prąd trójfazowy: gwiazda, trójkąt, moc i bilans prądów · 2 min czytania

Moc trójfazowa i przewód neutralny: kiedy dodawać waty, a kiedy wskazy?

Na liczniku energii widzimy kilowatogodziny, na tabliczce urządzenia moc, a w obwodzie prądy zależą jeszcze od przesunięcia fazy. Połączymy te odczyty i sprawdzimy, dlaczego neutralny może przenosić 5 A, nawet gdy dwie fazy mają prądy po 5 A, a trzecia 10 A.

Opublikowano: 17.11.2026
Wyślij link e-mailem Własna poczta Komentarze: 0

Oceń ten artykuł: od 1 do 5 gwiazdek
(0 głosów) . Jeszcze nie oddano głosów.

Kliknij gwiazdkę, aby od razu oddać ocenę. Klawiaturą wybierz gwiazdkę klawiszem Tab i naciśnij Enter lub spację. Jeden głos na materiał z danej przeglądarki.

Na liczniku energii widzimy kilowatogodziny, na tabliczce urządzenia moc, a w obwodzie prądy zależą jeszcze od przesunięcia fazy. Połączymy te odczyty i sprawdzimy, dlaczego neutralny może przenosić 5 A, nawet gdy dwie fazy mają prądy po 5 A, a trzecia 10 A.

Potrzebne wiadomości: Moc czynna i bierna prądu przemiennego, współczynnik mocy cos φ, prawo Kirchhoffa i wskazy.

Rozdziel trzy rodzaje mocy

Dla sinusoidalnej symetrycznej instalacji z liniowymi odbiornikami moc pozorna S wiąże skuteczne wartości UL i IL. Moc czynna P wyznacza średnie przekazywanie energii, a moc bierna Q opisuje odwracalną wymianę energii z polem elektrycznym lub magnetycznym w cyklu. Nie są to trzy różne odczyty tej samej wielkości: ich jednostki oznaczamy odpowiednio VA, W i var.

S=\sqrt3U_LI_L,\qquad P=S\cos\varphi,\qquad Q=S\sin\varphi.

Trójkąt prostokątny mocy: P poziomo w watach, Q pionowo w var, S jako przeciwprostokątna w VA, z kątem fi.
Dla modelu sinusoidalnego S²=P²+Q². W układach z harmonicznymi należy osobno uwzględniać zniekształcenia i nie przypisywać całej mocy pozornej tylko przesunięciu fazy. Powiększ schemat.

Dlaczego we wzorze liniowym jest √3?

Moc jednej gałęzi to UfIfcosφ. Trzy identyczne gałęzie dają 3 UfIfcosφ. W gwieździe podstawiamy Uf=UL/√3 i If=IL; w trójkącie Uf=UL i If=IL/√3. Oba rachunki dają P=√3 ULILcosφ — ale tylko przy symetrii. To nie jest wzór na jedną gałąź.

Energia nie jest mocą

Gdy P jest stała, energia w czasie t wynosi E=P·t. Dla P w kilowatach i t w godzinach otrzymujemy kWh, a nie kW/h. Moc czynna 3,2 kW utrzymywana przez dwie godziny oznacza 6,4 kWh. Sama moc pozorna 4 kVA nie jest odczytem zużytej energii czynnej.

Niesymetryczne obciążenie — neutralny

W gwieździe z przewodem neutralnym prąd w N jest przeciwny do sumy chwilowych prądów fazowych. Jeżeli fazy mają sinusoidalny prąd o tym samym kącie względem swoich napięć, dla prądów skutecznych możemy dodawać wskazy I₁=I₁∠0°, I₂=I₂∠−120°, I₃=I₃∠+120°. Trzy równe wskazy sumują się do zera. Gdy pierwszy ma 10 A, a pozostałe po 5 A, dwa mniejsze sumują się do wskazu −5 A, więc neutralny ma 5 A. Zwykłe dodanie 10+5+5=20 A jest błędne. Przy nieliniowych odbiornikach, zwłaszcza z harmonicznymi, ten model z jedną częstotliwością nie wystarcza.

Kontrola obliczeń i granic

Zawsze sprawdź zakres współczynnika mocy: |cosφ|≤1. Dla obciążenia odbierającego moc P>0, wymagana moc pozorna spełnia S≥P. Jeżeli w zadaniu otrzymasz P większą od S, pomylono jednostki, fazę albo dane. Relacje liczbowe w tych lekcjach nie zastępują zasad bezpieczeństwa sieci 400/230 V: żadnego pomiaru lub przełączania na żywej instalacji.

Zadania do tego tematu

Dalsza lektura

Materiał referencyjny

Ostatnie materiały autora

Wszystkie materiały autora »

Komentarze (0)

Nie ma jeszcze opublikowanych komentarzy. Rozpocznij rozmowę o tym materiale.

Dodaj komentarz

Możesz komentować jako gość lub zalogować się, aby użyć danych konta. Utwórz konto

Emotikony

Zaznacz tekst i wybierz formatowanie lub użyj Ctrl/Cmd+B, I, U w polu komentarza. Znaczniki HTML nie są wykonywane.

Wybór wszystkich komentarzy obejmuje odpowiedzi. Powiadomienia wymagają potwierdzenia adresu; zrezygnujesz z nich przez link w wiadomości.

← Wróć do działu: Teoria Do góry ↑
Nie znalazłeś szukanego materiału? Napisz do nas — pomóż nam rozwijać Fizykę dla każdego.