Linia przesyłowa: skąd biorą się opóźnienie i impedancja falowa?
Przewód nie przekazuje zmiany napięcia do odległego końca natychmiast. Gdy zbocze sygnału jest krótkie, różne miejsca kabla mają w tej samej chwili różne napięcia i prądy. Zbudujemy model, który łączy lokalne prawa obwodu z przemieszczaniem się fali i pozwala obliczyć czas dotarcia sygnału.
W tym materiale
Przewód nie przekazuje zmiany napięcia do odległego końca natychmiast. Gdy zbocze sygnału jest krótkie, różne miejsca kabla mają w tej samej chwili różne napięcia i prądy. Zbudujemy model, który łączy lokalne prawa obwodu z przemieszczaniem się fali i pozwala obliczyć czas dotarcia sygnału.
Potrzebne wiadomości: Prawa Kirchhoffa, pojemność, samoindukcja i energia pola. Pochodne cząstkowe są użyte w wyprowadzeniu; rachunki liczbowe wymagają pierwiastków i przeliczania jednostek.
Najpierw wybieramy napięcie, prąd i model
Rozpatrujemy jednorodną parę przewodów, na przykład przewód i ekran kabla koncentrycznego. Napięcie U(x,t) mierzymy między przewodem sygnałowym a powrotnym. Dodatni prąd I(x,t) w przewodzie sygnałowym ma zwrot +x, od źródła do obciążenia. Przewód powrotny zamyka obwód. Samotny odcinek drutu bez określonej drogi powrotnej nie definiuje tego samego układu.
Linia jest liniowa, bezstratna i niedyspersyjna: pomijamy rezystancję przewodów i przewodność izolatora, a parametry L′ i C′ uznajemy za stałe w rozpatrywanym paśmie. L′ jest indukcyjnością na jednostkę długości, w H/m, C′ pojemnością na jednostkę długości, w F/m. Prim oznacza tutaj „na metr”, nie pochodną. Opis dotyczy pojedynczego modu TEM: pola elektryczne i magnetyczne są poprzeczne do osi linii. Przy niewielkich składowych podłużnych używa się przybliżenia quasi-TEM. Nie obejmujemy dodatkowych modów falowodowych, czyli innych przestrzennych rozkładów pola. Opory źródła i obciążenia mogą rozpraszać energię, mimo że sama linia tego nie robi.
Dlaczego potrzebujemy parametrów rozłożonych?
Krótki odcinek Δx wnosi indukcyjność L′Δx wzdłuż drogi prądu i pojemność C′Δx między przewodami. Zmienny prąd wywołuje różnicę napięć na końcach odcinka. Zmienny ładunek jego pojemności powoduje, że prąd wpływający nie musi być równy wypływającemu. Prawa Kirchhoffa dla odcinka, po podzieleniu przez Δx i przejściu do granicy, dają:
\frac{\partial U}{\partial x}=-L'\frac{\partial I}{\partial t},\qquad \frac{\partial I}{\partial x}=-C'\frac{\partial U}{\partial t}.
W pierwszym równaniu obie strony mają jednostkę V/m, w drugim A/m. Znak minus wynika z porównania wielkości na prawym i lewym końcu przy przyjętej osi. Zróżniczkujmy pierwsze równanie po x i wstawmy do niego pochodną drugiego po t:
\frac{\partial^2 U}{\partial x^2}=L'C'\frac{\partial^2 U}{\partial t^2}=\frac{1}{v^2}\frac{\partial^2 U}{\partial t^2},\qquad v=\frac{1}{\sqrt{L'C'}}.
To równanie falowe. W tym modelu wszystkie składowe sygnału biegną z tą samą szybkością v. Realny kabel może tłumić i zniekształcać szybkie zbocza; idealny prostokątny impuls używany w zadaniach jest matematycznym przybliżeniem, nie obietnicą nieskończonego pasma.
Fala biegnąca ma określony stosunek napięcia do prądu
Rozwiązanie można złożyć z fali biegnącej w prawo i fali biegnącej w lewo. Symbole U₊ oraz U₋ oznaczają składowe napięcia o znakach odnoszących się do tej samej pary przewodów:
U(x,t)=U_+(t-x/v)+U_-(t+x/v),\qquad I(x,t)=\frac{U_+(t-x/v)-U_-(t+x/v)}{Z_0},\qquad Z_0=\sqrt{\frac{L'}{C'}}.
Impedancja falowa Z₀ ma jednostkę oma. Nie jest rezystancją przewodów: linia o Z₀ = 50 Ω może być w naszym modelu bezstratna. Dla samej fali biegnącej w prawo I₊ = U₊/Z₀. Dla fali w lewo I₋ = −U₋/Z₀. Minus jest konieczny, ponieważ dodatni zwrot prądu nadal pozostaje +x. Gdy obie fale są obecne, iloraz całkowitych U/I na ogół nie wynosi Z₀.
Przykład: kabel 50 omów o długości 10 metrów
Niech L′ = 250 nH/m = 2,50·10⁻⁷ H/m oraz C′ = 100 pF/m = 1,00·10⁻¹⁰ F/m. Iloczyn L′C′ wynosi 2,50·10⁻¹⁷ s²/m², a jego pierwiastek 5,00·10⁻⁹ s/m. Otrzymujemy:
v=2{,}00\cdot10^8\,\mathrm{m/s},\qquad Z_0=50{,}0\,\Omega,\qquad \tau=\frac{\ell}{v}=50{,}0\,\mathrm{ns}.
Zmiana wysłana z x = 0 dociera do końca po τ. Wiadomość o warunku na odległym końcu może wrócić do źródła najwcześniej po 2τ = 100 ns. Dla czasu narastania 2 ns opóźnienie 50 ns jest zasadnicze. Ten sam model daje dla odcinka 2 cm opóźnienie 0,1 ns; przy zboczu 20 ns stanowi to 0,5% czasu narastania. Model skupiony jest wtedy rozsądnym kandydatem, ale wymagana dokładność i obciążenie nadal decydują o jego przydatności. Nie istnieje jedna graniczna długość kabla dobra dla każdego sygnału.
Energia jest w polach, a moc opisuje jej przepływ
Energia elektryczna i magnetyczna na metr wynoszą odpowiednio wE = C′U²/2 oraz wB = L′I²/2. Dla pojedynczej fali w prawo są równe, ponieważ I = U/Z₀ i Z₀² = L′/C′. Całkowita gęstość liniowa energii jest więc w = C′U², a moc P = UI = U²/Z₀ spełnia P = vw. Energia przemieszcza się wraz z falą; rezystancja 50 Ω nie została dodana do każdego metra przewodu.
Sprawdź rozumienie
Co zmieni się, gdy jednocześnie zwiększymy L′ i C′ czterokrotnie? Ich stosunek pozostanie taki sam, więc Z₀ się nie zmieni. Iloczyn wzrośnie szesnastokrotnie, szybkość zmaleje czterokrotnie, a opóźnienie tej samej długości wzrośnie czterokrotnie. Sama znajomość Z₀ nie wystarcza zatem do wyznaczenia czasu przejścia.
Zadania do tego tematu
- Parametry na metr, czas przejścia i długość fali
- Odtwarzanie indukcyjności i pojemności z dwóch pomiarów
- Energia krótkiego impulsu: sprawdzenie dwiema drogami
Komentarze (0)
Nie ma jeszcze opublikowanych komentarzy. Rozpocznij rozmowę o tym materiale.
RSS komentarzy · Powiadomienia e-mail
Dodaj komentarz
Możesz komentować jako gość lub zalogować się, aby użyć danych konta. Utwórz konto