Szybowiec bez silnika: skąd bierze się zasięg?
Samolot bez napędu nie musi spadać pionowo. Może zamieniać wysokość na drogę, pokonując opór powietrza. Policzmy ten zysk z bilansu sił, a potem uwzględnijmy wiatr.
W tym materiale
Samolot bez napędu nie musi spadać pionowo. Może zamieniać wysokość na drogę, pokonując opór powietrza. Policzmy ten zysk z bilansu sił, a potem uwzględnijmy wiatr.
Potrzebne wiadomości: Rozkład sił, tangens i sinus, energia potencjalna, moc.
Ruch po pochyłym torze
Rozważmy szybowiec bez napędu, lecący jednostajnie pod stałym kątem γ poniżej poziomu w nieruchomym powietrzu. Ciężar mg działa pionowo w dół. Nośna L jest prostopadła do wektora prędkości, a opór D działa przeciwnie do niego. Nie uwzględniamy prądów wznoszących ani zmian szybkości.
Dlaczego L jest nieco mniejsze niż mg?
W locie poziomym bez przyspieszenia można przyjąć L = mg. Tu tor jest nachylony, więc trzeba rozłożyć ciężar na składowe. Wzdłuż toru składowa mg sinγ pokonuje opór D. Prostopadle do toru składowa mg cosγ równoważy siłę nośną:
D=mg\sin\gamma,\qquad L=mg\cos\gamma,\qquad \frac DL=\tan\gamma.
Stosunek L/D to doskonałość aerodynamiczna. Nie jest to sprawność silnika ani iloraz siły nośnej przez ciężar. Przy mniejszych kątach jest większy, a szybowiec pokonuje więcej drogi poziomej na każdy metr opadania.
Od sił do zasięgu
Na rysunku pionowy spadek wysokości to h, a droga pozioma to x. W trójkącie nachylenia tanγ = h/x. Skoro także tanγ = D/L, możemy porównać te ilorazy:
\frac h x=\frac DL\quad\Rightarrow\quad x=h\frac LD.
Dla L/D = 12 i spadku h = 1200 m dostajemy x = 14 400 m = 14,4 km. Nie obliczyliśmy jeszcze czasu: do tego potrzebna jest szybkość względem powietrza. Przy v = 24,0 m/s mamy sinγ = 1/√145 i pionową szybkość v sinγ ≈ 1,99 m/s, a czas 1200/(24/√145) ≈ 602 s.
Co dzieje się z energią?
Przy stałej szybkości energia kinetyczna się nie zmienia, ale maleje potencjalna. Jej ubytek na sekundę to mg v sinγ, równy mocy zużywanej na pokonanie oporu Dv. Siła nośna jest prostopadła do prędkości i w tym modelu nie wykonuje pracy:
-\frac{\mathrm dE_p}{\mathrm dt}=mgv\sin\gamma=Dv.
Nie oznacza to, że każda sekunda lotu ma taką samą stratę wysokości w rzeczywistym szybowcu. Podczas przyspieszania część energii potencjalnej zamienia się w kinetyczną.
Prędkość względem powietrza a względem ziemi
W tym samym stanie lotu wiatr czołowy zmniejsza zasięg nad ziemią, choć nie musi zmieniać samej siły nośnej ani doskonałości liczonej względem powietrza. Najpierw oblicz czas i drogę względem powietrza, a dopiero potem dodaj wektor prędkości wiatru. Wznoszenie powietrza lub jego opadanie wymagałoby osobnego modelu.
Czy przy większej szybkości szybowiec zawsze doleci dalej?
Nie. W rzeczywistości doskonałość L/D zależy od szybkości i konfiguracji. Zbyt szybki oraz zbyt wolny lot mogą pogarszać stosunek nośnej do oporu. Sam wzór x = hL/D nie podaje, jaka szybkość daje największy zasięg.
Komentarze (0)
Nie ma jeszcze opublikowanych komentarzy. Rozpocznij rozmowę o tym materiale.
RSS komentarzy · Powiadomienia e-mail
Dodaj komentarz
Możesz komentować jako gość lub zalogować się, aby użyć danych konta. Utwórz konto