v2.0.9817.20094
Fizyka dla każdego

Pole magnetyczne przewodów i oddziaływanie prądów · wirtualne doświadczenie

Pole magnetyczne wokół przewodu: kierunek i odległość

Obróć punkt obserwacji wokół przewodu, zmień zwrot prądu oraz odległość. Sprawdź kierunek wektora B i zależność 1/r, nie tylko jego wartość.

Najpierw przewidź

Prąd płynie do obserwatora (z kartki). W punkcie po prawej stronie drutu pole jest skierowane do góry czy w dół? Co stanie się z B, gdy podwoisz odległość?

Dla I = +5 A (z kartki) i r = 0,10 m, B ≈ (4π·10⁻⁷ T·m/A)·5 A/(2π·0,10 m) = 10 μT. Punkt P po prawej stronie przewodu ma θ = 0°, więc składowe wektora wynoszą Bₓ = 0 μT oraz Bᵧ = +10 μT (w górę). Zwrot jest przeciwny do ruchu wskazówek zegara. Podwojenie r do 0,20 m przy tym samym prądzie daje 5 μT; odwrócenie I daje −10 μT w składowej pionowej bez zmiany wartości |B|. Przy I = 0 model nie przypisuje kierunku nieistniejącemu polu.

Ustaw doświadczenie

Porównaj swoje próby

Zapisz ustawienia i odczyty, zmień jeden parametr i zapisz kolejną próbę. To wyniki modelu. Tabela pozostaje na tej stronie do jej zamknięcia; możesz pobrać ją jako CSV. Wyczyszczenie tabeli możesz cofnąć do chwili zapisania nowej próby.

Brak zapisanych prób. Możesz porównać do 20 prób.

Jak działa ten model?

Patrzymy na przekrój przez bardzo długi, prosty przewód. Kropka w środku oznacza prąd wychodzący z kartki (+I), krzyżyk prąd wchodzący (−I). Pole magnetyczne otacza oś przewodu okręgami. W każdym punkcie wektor B jest styczny do okręgu; nie jest skierowany od przewodu jak linia pola elektrycznego dodatniego ładunku.

Dla swobodnej przestrzeni i odległości większych niż promień przewodu przyjmujemy B = μ₀|I|/(2πr), z przybliżeniem szkolnym μ₀ ≈ 4π·10⁻⁷ T·m/A. To wzór dla idealnie nieskończonego przewodu. Gdy odległość rośnie dwa razy, natężenie B spada dwa razy, a nie cztery: nie jest to prawo odwrotności kwadratu.

Zwrot wynika z reguły prawej dłoni. W naszym układzie biegunowym, z dodatnim kątem liczonym przeciwnie do zegara, Bₓ = −(μ₀I/2πr)sinθ, Bᵧ = (μ₀I/2πr)cosθ. I jest liczbą ze znakiem; dzięki temu nie trzeba w każdym ćwiartce zgadywać znaku osobno.

Zacznij od θ = 0° i I = +5 A. W zapisie próby zanotuj Bᵧ = +10 μT. Następnie ustaw θ = 90° przy tych samych I oraz r: wektor obróci się w lewo, Bₓ = −10 μT, a jego długość nie zmieni się. Dopiero potem odwróć znak prądu i powtórz pomiar.

Na rysunku okręgi pola są schematyczne, a odległość wybranej kropki P zmienia się jedynie w umownej skali graficznej. Prawdziwe wartości r i B są w odczytach. Strzałka nie oznacza ruchu nośników prądu ani prędkości ładunku próbnego; przedstawia tylko wektor indukcji magnetycznej.

W pobliżu końca przewodu, wewnątrz grubego drutu, w obecności innych prądów lub ferromagnetyka pole trzeba wyliczyć z właściwej geometrii. Ziemskie pole magnetyczne, szumy oraz dokładne μ₀ nie są tu modelowane; jest to idealna składowa od wskazanego przewodu.

Założenia i granice

  • Przewód nieskończenie długi i cienki; wszystkie punkty obserwacji są na zewnątrz jego przekroju.
  • Jednorodne otoczenie o przenikalności niemal jak w próżni, statyczny prąd, bez pobliskich przewodników i rdzeni magnetycznych.
  • Wartość μ₀ = 4π·10⁻⁷ H/m jest przybliżeniem do obliczeń dydaktycznych, a nie obecnie dokładną stałą definiującą amper.
  • Skala długości i liczba narysowanych okręgów są umowne; kierunek i odczyt B są wyliczone z podanych parametrów.

Sprawdź samodzielnie

Ustaw I = −8 A, r = 0,20 m oraz θ = 90°. Oblicz |B| i obie składowe. Jak zmienią się po zwiększeniu samej odległości do 0,40 m?

Sprawdź rozwiązanie

|B| ≈ 2·10⁻⁷·8/0,20 = 8·10⁻⁶ T = 8 μT. Ujemny prąd daje kierunek zgodny ze wskazówkami zegara, więc u góry okręgu wektor wskazuje w prawo: Bₓ = +8 μT, Bᵧ ≈ 0 μT. Po podwojeniu r otrzymamy |B| = 4 μT, Bₓ = +4 μT, Bᵧ ≈ 0 μT. Znak prądu określa zwrot, a nie ujemną wartość bezwzględną pola.

Podstawy fizyczne

Nie znalazłeś szukanego materiału? Napisz do nas — pomóż nam rozwijać Fizykę dla każdego.