Prosta U–I z błędnym nachyleniem i niepewna poprawka
Opornik mierzono przy trzech napięciach w każdym z dwóch połączeń. Użyto R_V=6000 Ω i R_A=30 Ω. Opornik nie nagrzewa się, a podana tabela jest zbiorem dokładnych danych modelowych.
| Połączenie | U_V (V) | I_A (mA) |
|---|---|---|
| V na samym R | 0,900; 1,800; 2,700 | 0,300; 0,600; 0,900 |
| A w gałęzi R | 1,809; 3,618; 5,427 | 0,300; 0,600; 0,900 |
a) Wyznacz oba nachylenia wykresu U_V(I_A), a potem R po poprawce. b) Wyjaśnij, dlaczego liniowy wykres i wielokrotne pomiary nie usunęły rozbieżności. c) Rozpatrz osobny wariant ostatniego punktu pierwszej serii: U_V=2,700 V i R_V=6000 Ω są dokładne, ale I_A jest znane tylko w granicach 0,880–0,920 mA. Wyznacz odpowiadające granice R. Podane granice nie są niepewnością standardową.
Pokaż rozwiązanieUkryj rozwiązanie
W tym zadaniu
Wskazówka
Nachylenie ΔU/ΔI wymaga prądu w amperach. Przy poprawce w pierwszym układzie odejmujesz od I_A stały tutaj prąd U_V/R_V. Większy pozostający prąd daje mniejszy opór.
Rozwiązanie
1. Dwie proste, dwa różne obwody
W pierwszej serii nachylenie wynosi (2,700−0,900) V/(0,000900−0,000300) A=3000 Ω. W drugiej (5,427−1,809)/(0,000900−0,000300)=6030 Ω. Każdy pojedynczy niezerowy iloraz w danej serii daje taką samą liczbę. Proste przechodzą przez początek układu.
2. Od nachylenia do oporu próbki
W pierwszym układzie zmierzono opór R równolegle z 6000 Ω. Zatem:
R=\frac{3000\cdot6000}{6000-3000}=6000\ \Omega.
W drugim zmierzono R+30 Ω, więc R=6030−30=6000 Ω. Obie serie opisują tę samą próbkę 6 kΩ. Błędy ilorazów były bardzo różne: −50% oraz +0,5%.
3. Co sprawdza liniowość?
Liniowość jest zgodna ze stałymi oporami elementów w całym połączeniu. Nie wyłącza przyrządów z tego połączenia. Powtórzenie próby może zmniejszać wpływ niezależnego rozrzutu, ale woltomierz pobiera dodatkowy prąd w każdej próbie. Tego stałego mechanizmu nie usuwa ani średnia, ani dopasowanie prostej.
4. Granice poprawionego wyniku
W osobnym wariancie prąd V wynosi dokładnie 2,700/6000=0,450 mA. Prąd próbki mieści się więc od 0,430 do 0,470 mA. Odwracanie dodatniej liczby zamienia kolejność granic:
R_{\min}=\frac{2{,}700}{0{,}000470}\approx5744{,}681\ \Omega,\qquad R_{\max}=\frac{2{,}700}{0{,}000430}\approx6279{,}070\ \Omega.
Zatem około 5,745–6,279 kΩ. Przedział jest niesymetryczny względem 6 kΩ, ponieważ R zależy od odwrotności różnicy prądów. Zmiana prądu A o ±0,020 mA stanowi około ±2,22% jego wartości środkowej, lecz po odjęciu prądu V stanowi około ±4,44% prądu próbki.
Nie nazywamy tego przedziałem ufności 95% ani nie dodajemy błędów wskazań, których nie podano. Są to dokładne konsekwencje przyjętych granic I_A i pozostałych danych. W realnym pomiarze również U_V oraz R_V mają niepewności, więc ten wariant nie opisuje automatycznie całego bilansu niepewności.
Powiązana teoria
Jak wybrać układ pomiaru oporu i sprawdzić wynik?
Dalsza lektura
Najpierw spróbuj samodzielnie. Zapisz dane, wybierz prawa fizyczne i sprawdź jednostki. Przejdź do zadań ze sprawdzaniem odpowiedzi »
← Wróć do działu: Zadania Do góry ↑
Komentarze (0)
Nie ma jeszcze opublikowanych komentarzy. Rozpocznij rozmowę o tym materiale.
RSS komentarzy · Powiadomienia e-mail
Dodaj komentarz
Możesz komentować jako gość lub zalogować się, aby użyć danych konta. Utwórz konto