Dlaczego rozproszone światło zmienia barwę? Efekt Ramana
Laser o jednej barwie oświetla próbkę. Większość rozproszonego światła zachowuje częstotliwość, ale niewielka część wraca z nieco inną energią. Ta różnica zdradza drgania cząsteczek i pozwala rozpoznawać substancje bez ich niszczenia.
W tym materiale
Laser o jednej barwie oświetla próbkę. Większość rozproszonego światła zachowuje częstotliwość, ale niewielka część wraca z nieco inną energią. Ta różnica zdradza drgania cząsteczek i pozwala rozpoznawać substancje bez ich niszczenia.
Potrzebne wiadomości: Energia fotonu E = hc/λ, częstotliwość i długość fali, drgania cząsteczek, zachowanie energii.
Trzy możliwe wyniki rozpraszania
W rozpraszaniu Rayleigha foton nie zmienia energii. W rozpraszaniu Ramana foton wymienia energię z drganiami cząsteczki. Gdy oddaje energię drganiom, obserwujemy linię Stokesa o mniejszej częstotliwości i większej długości fali. Gdy pobiera energię z już wzbudzonych drgań, powstaje linia anty-Stokesa o większej częstotliwości i krótszej fali.
h\nu_S=h\nu_0-h\nu_v,\qquad h\nu_{AS}=h\nu_0+h\nu_v.
Różnicę częstości zwykle podaje się jako przesunięcie ramanowskie w cm⁻¹, czyli różnicę odwrotności długości fal wyrażonych w centymetrach:
\Delta\tilde\nu=\frac{1}{\lambda_0}-\frac{1}{\lambda_S}.
Jeśli długości fal podajemy w nanometrach, trzeba pomnożyć różnicę odwrotności przez 10⁷, aby uzyskać cm⁻¹. Dla tej samej wibracji przesunięcie w cm⁻¹ jest w przybliżeniu niezależne od koloru lasera, choć długości fal rozproszonych fotonów będą inne.
Przykład: to samo drganie i dwa lasery
Dla drgania 1000 cm⁻¹ laser 532 nm ma liczbę falową około 18 797 cm⁻¹. Linia Stokesa wypada przy 17 797 cm⁻¹, czyli około 561,9 nm. Gdy zmienimy laser na 633 nm, wyjściowa liczba falowa wyniesie około 15 798 cm⁻¹, a linia Stokesa około 14 798 cm⁻¹, czyli 675,8 nm. Oba widma wskazują ten sam odstęp 1000 cm⁻¹, choć nie te same długości fal.
Dlaczego linia anty-Stokesa bywa słabsza?
Przy temperaturze pokojowej wiele drgań o dużej energii zaczyna w stanie podstawowym. Rozpraszanie anty-Stokesa wymaga początkowego wzbudzenia, więc zazwyczaj jest słabsze. W przybliżeniu termicznym stosunek obsad sąsiednich poziomów zależy od czynnika \exp(-hc\Delta\tilde\nu/(k_BT)). Rzeczywisty stosunek intensywności zawiera również czynnik częstotliwości fotonów i charakterystyki aparatury.
Co właściwie mierzy spektrometr?
Filtr usuwa silną linię lasera, a spektrometr rozdziela słabe światło o zmienionej częstotliwości. Piki widma są wskazówką o drganiach i wiązaniach, lecz sam pojedynczy pik nie zawsze jednoznacznie identyfikuje substancję. Fluorescencja może zasłaniać słaby sygnał Ramana.
Granice modelu
Nie każda wibracja jest aktywna ramanowsko: w prostym opisie musi zmieniać polaryzowalność cząsteczki. Nie należy mylić efektu Ramana z fluorescencją ani traktować każdej zmiany barwy jako rozpraszania nieelastycznego.
Jak czytać oś przesunięcia?
Przy konwencji Δν̃=ν̃₀−ν̃_rozpr dodatnie wartości oznaczają stronę Stokesa, ujemne stronę anty-Stokesa. Zero to światło o częstotliwości lasera. Zanim porównasz dwa widma, sprawdź kierunek i jednostkę osi; niektóre wykresy pokazują tylko jedną stronę.
Definicję znaku i jednostki podaje IUPAC w haśle o przesunięciu ramanowskim. Model poziomów i warunek zmiany polaryzowalności opisuje instrukcja pracowni spektroskopowej Uniwersytetu w Moguncji.
Zadania do tego tematu
- Oblicz przesunięcie ramanowskie
- Znajdź długość fali anty-Stokesa
- Odróżnij Stokesa, Rayleigha i anty-Stokesa
Komentarze (0)
Nie ma jeszcze opublikowanych komentarzy. Rozpocznij rozmowę o tym materiale.
RSS komentarzy · Powiadomienia e-mail
Dodaj komentarz
Możesz komentować jako gość lub zalogować się, aby użyć danych konta. Utwórz konto