Dwa źródła dźwięku: dlaczego 60 dB + 60 dB nie daje 120 dB?
Włączyliśmy dwa niezależne źródła o tym samym poziomie. Słychać głośniej, ale nie dwa razy więcej decybeli. Zbudujemy rachunek od mocy fali do wskazania miernika i nauczymy się odróżniać pomiar samego urządzenia od pomiaru razem z tłem.
W tym materiale
Włączyliśmy dwa niezależne źródła o tym samym poziomie. Słychać głośniej, ale nie dwa razy więcej decybeli. Zbudujemy rachunek od mocy fali do wskazania miernika i nauczymy się odróżniać pomiar samego urządzenia od pomiaru razem z tłem.
Potrzebne wiadomości: Natężenie dźwięku i skala decybelowa, potęgi dziesiątki, logarytm dziesiętny, superpozycja.
Co mierzymy: wielkość liniową czy jej logarytm?
Poziom natężenia dźwięku LI jest logarytmicznym sposobem zapisu stosunku natężenia I do odniesienia I₀=10−12 W/m². Podwojenie natężenia nie oznacza podwojenia poziomu: logarytm z dwóch to około 0,301, zatem poziom rośnie o około 3,01 dB. Poziom ciśnienia akustycznego Lp zdefiniowany jest innym odniesieniem i wymaga odpowiedniego związku między ciśnieniem a energią fali. W zadaniach o dwóch źródłach zakładamy tę samą wielkość poziomu, to samo pasmo i miejsce obserwacji.
L_I=10\log_{10}\!\left(\frac{I}{I_0}\right),\qquad I=I_0\,10^{L_I/10}.
Dodajemy fizyczne natężenia, a nie odczyty w dB
Dwa źródła emitują dźwięki niezależne, nieskorelowane i niespójne fazowo. Ich średnie natężenia energetyczne w punkcie pomiaru możemy zsumować: IΣ=I₁+I₂. Dopiero z wyniku wyznaczamy poziom. Dla dwóch po 60 dB każde odpowiada 106I₀. W sumie dostajemy 2·106I₀, a więc 10log₁₀(2·106)≈63,01 dB. Nie 120 dB i nie 60 dB.
L_\Sigma=10\log_{10}\!\left(10^{L_1/10}+10^{L_2/10}\right).
Dlaczego głośniejsze źródło dominuje?
Jeśli pierwszy dźwięk ma 70 dB, a drugi 60 dB, natężenia różnią się dziesięciokrotnie. Poziom łączny to 70+10log₁₀(1+0,1)≈70,41 dB. Słabszy dźwięk ma dodatni wkład, ale nie zwiększa wyniku o pełne 10 dB. Dla wielu źródeł sumujemy tyle wyrazów liniowych, ile jest niezależnych składników. Każdy musi dotyczyć tego samego rodzaju poziomu, przedziału częstotliwości i punktu obserwacji.
Odejmowanie tła również wymaga logarytmu
W pomiarze urządzenia miernik widzi urządzenie i otoczenie. Przy braku korelacji Icałość=Iurządzenie+Itło. Najpierw przeliczamy oba poziomy na wartości liniowe, odejmujemy wkład tła, po czym wracamy do dB. Wskazanie 66 dB wraz z urządzeniem i 60 dB samego tła daje około 64,74 dB urządzenia, nie 6 dB. Jeżeli odczyt całości jest równy tłu lub mniejszy, nie można uzyskać dodatniego wyniku metodą prostego odejmowania. Przy małej różnicy poziomów niepewność oszacowania rośnie.
W jakich warunkach to nie działa?
W idealnym przykładzie dwóch idealnie zgodnych tonalnych fal w tym samym punkcie amplitudy ciśnienia mogą się dodawać lub znosić, zależnie od fazy. Nie wolno wtedy bez sprawdzenia koherencji dodawać energii źródeł jak niezależnych sygnałów. Podobnie wyników dBA i dBC, poziomów uśrednionych w różnych oknach lub z różnych punktów nie dodajemy bez przeliczenia i wspólnej definicji.
Zadania do tego tematu
- Dwa jednakowe źródła, a potem cztery
- Silny i słaby dźwięk w tym samym miejscu
- Odejmij tło, nie odejmuj decybeli
Komentarze (0)
Nie ma jeszcze opublikowanych komentarzy. Rozpocznij rozmowę o tym materiale.
RSS komentarzy · Powiadomienia e-mail
Dodaj komentarz
Możesz komentować jako gość lub zalogować się, aby użyć danych konta. Utwórz konto