Czas działania napędu: grawitacja, przyspieszenie i dane modelowe
Dwa pojazdy o tym samym stosunku mas mogą uzyskać różne końcowe prędkości, jeśli pracują przez różny czas w polu grawitacyjnym. Prześledzimy pionowy model ze stałym g, a następnie sprawdzimy go na jawnie obliczonej tabeli danych.
W tym materiale
Dwa pojazdy o tym samym stosunku mas mogą uzyskać różne końcowe prędkości, jeśli pracują przez różny czas w polu grawitacyjnym. Prześledzimy pionowy model ze stałym g, a następnie sprawdzimy go na jawnie obliczonej tabeli danych.
Potrzebne wiadomości: Idealne równanie rakietowe, ruch pionowy, odczyt tabel i pochodna prędkości.
Stały ciąg nie oznacza stałego przyspieszenia
Wybieramy pionową oś dodatnią w górę. Pojazd jest w swobodnym locie; pomijamy opór powietrza, przyjmujemy stałe g, stałą szybkość wylotu u i dodatni strumień masy q. Masa podczas działania napędu maleje zgodnie z m(t)=m_0-qt, aż do zadanej masy końcowej m_f>0. Czas działania napędu wynosi t_b=(m_0-m_f)/q.
Bilans sił daje m\,dv/dt=uq-mg, a więc a(t)=uq/(m_0-qt)-g. Ciąg uq jest stały, ale jego iloraz przez malejącą masę rośnie. Przyspieszenie można uważać za stałe tylko przez dostatecznie krótki odcinek, na którym względna zmiana masy jest mała.
Prędkość podczas działania napędu i po jego wyłączeniu
Po całkowaniu otrzymujemy v(t)=v_0+u\ln\!\left(\frac{m_0}{m_0-qt}\right)-gt dla 0\le t\le t_b. W chwili wyłączenia ciągu:
v_b-v_0=u\ln(m_0/m_f)-gt_b.
Pierwszy składnik jest idealnym przyrostem od napędu. Drugi to ubytek pionowej prędkości spowodowany grawitacją w czasie pracy; nie jest stratą energii o wartości gt_b, bo ma jednostkę m/s. W lotach o zmiennym kierunku lub zmiennym g jego postać wymaga odpowiedniego całkowania. Proste odejmowanie gt_b ma tutaj ściśle określony zakres.
Po wyłączeniu ciągu masa pozostaje równa m_f. W tym samym idealnym polu v(t)=v_b-g(t-t_b). Nie przedłużamy wzoru m_0-qt poza czas działania napędu: dawałby nieistniejący dalszy ubytek masy i ciąg. Prędkość przy wyłączeniu pozostaje ciągła, ale przyspieszenie zmienia się skokowo.
Pracownia rachunkowa: tabela z jawnego modelu
Poniższe liczby są danymi modelowymi, nie pomiarami rzeczywistego lotu. Przyjęto m_0=12\ \mathrm{kg}, q=1\ \mathrm{kg/s}, m_f=8\ \mathrm{kg}, u=200\ \mathrm{m/s}, g=10\ \mathrm{m/s^2} i v_0=0. Masa końcowa zostaje osiągnięta po 4 s. Wartości prędkości zaokrąglono do 0,001 m/s.
| t (s) | m (kg) | v (m/s) |
|---|---|---|
| 0 | 12 | 0,000 |
| 1 | 11 | 7,402 |
| 2 | 10 | 16,464 |
| 3 | 9 | 27,536 |
| 4 | 8 | 41,093 |
Najpierw sprawdź stałość ubytku masy: w każdej sekundzie znika 1 kg. Następnie policz kolejne przyrosty prędkości: około 7,402; 9,062; 11,072 i 13,557 m/s. Ich wzrost wyklucza model stałego przyspieszenia dla całego przedziału. Każdy iloraz \Delta v/\Delta t jest przyspieszeniem średnim na danym odcinku, nie chwilowym na jego początku.
Drugi test polega na naniesieniu v+gt względem \ln(m_0/m). Model przewiduje prostą przez początek o nachyleniu u. Dla końca tabeli (41{,}093+40)/\ln(12/8)\approx200\ \mathrm{m/s}. To kontrola zgodności obliczeń, nie niezależny dowód prawdziwości modelu: tabela została z niego wygenerowana. Rzeczywisty pomiar wymagałby też niepewności masy, czasu i prędkości oraz sprawdzenia oporów i zmian ciągu.
Porównanie czasów i warunek oderwania
Gdy w powyższym modelu zwiększymy q do 2 kg/s przy tych samych masach i u, czas działania napędu skróci się do 2 s. Idealny składnik nadal wynosi 81,09 m/s, lecz ubytek grawitacyjny spada z 40 do 20 m/s. Końcowa prędkość wyniesie około 61,09 m/s. Ten wniosek nie uwzględnia ograniczeń napędu, rosnącego oporu ani dopuszczalnych obciążeń; nie jest uniwersalnym zaleceniem zwiększania ciągu.
Pojazd startujący z nieruchomego podparcia potrzebuje uq>m_0g, aby od razu przyspieszać w górę po utracie podparcia. Przy uq<m_0g na podłożu pozostaje siła nacisku, której nie ma w równaniu swobodnego lotu. Podstawienie v_0=0 do wzoru lotu i otrzymanie ujemnej prędkości nie oznacza przenikania pojazdu przez podłoże; oznacza pominięcie więzu.
Sprawdź się: jaki jest wynik tabeli po 5 s? Odpowiedź: po wyłączeniu w 4 s prędkość maleje przez sekundę o 10 m/s, więc wynosi około 31,093 m/s. Kontynuowanie logarytmu z masą 7 kg opisywałoby inne założenia.
Zadania do tego tematu
- Dwukrotnie krótsze działanie napędu w stałym polu grawitacyjnym
- Odczytaj szybkość wylotu z modelowej serii
- Podłoże zmienia bilans: za mały ciąg na początku
Komentarze (0)
Nie ma jeszcze opublikowanych komentarzy. Rozpocznij rozmowę o tym materiale.
RSS komentarzy · Powiadomienia e-mail
Dodaj komentarz
Możesz komentować jako gość lub zalogować się, aby użyć danych konta. Utwórz konto