Najpierw przewidź
Elektron w atomie wodoru przechodzi z poziomu n = 3 na n = 2. Czy emituje foton czerwony, niebieski czy ultrafioletowy? Czy przejście z n = 4 na n = 2 daje dłuższą falę?
Przejście nₚ = 3 → nₖ = 2 należy do serii Balmera (Hα). Z równania Rydberga 1/λ = R_H(1/2²−1/3²), gdzie R_H ≈ 1,0967758·10⁷ m⁻¹, dostajemy λ ≈ 656,47 nm w próżni. Energia wyemitowanego fotonu E = hc/λ ≈ 1,889 eV; jest to światło czerwone. Przy przejściu 4 → 2 otrzymamy λ ≈ 486,27 nm w próżni, a więc falę krótszą i foton o większej energii. Wartości laboratoryjne w powietrzu będą nieco inne, a dokładne linie mają strukturę subtelną, której prosty model nie uwzględnia.
Odczyty modelu
Porównaj swoje próby
Zapisz ustawienia i odczyty, zmień jeden parametr i zapisz kolejną próbę. To wyniki modelu. Tabela pozostaje na tej stronie do jej zamknięcia; możesz pobrać ją jako CSV. Wyczyszczenie tabeli możesz cofnąć do chwili zapisania nowej próby.
Brak zapisanych prób. Możesz porównać do 20 prób.
| Próba | Ustawienia | Odczyty |
|---|
Jak działa ten model?
Pierwsze pytanie w spektroskopii dotyczy tego, skąd bierze się światło. Atom wodoru ma dyskretne poziomy energii, a elektron przechodząc z wyższego poziomu nₚ na niższy nₖ, emituje foton o energii różnicy poziomów. Nie traktuj poziomów jak dosłownych kołowych orbit elektronu w przestrzeni; obraz po lewej jest schematem energii, nie torów ruchu.
Wzór Rydberga dla wodoru ma postać 1/λ = R_H(1/nₖ² − 1/nₚ²), przy nₚ > nₖ ≥ 1. Wartość R_H uwzględnia przybliżenie masy zredukowanej protonu i elektronu. Długość λ dotyczy próżni. Po obliczeniu λ w metrach mnożymy przez 10⁹, aby podać wynik w nanometrach.
Seria Lymana kończy się na nₖ = 1 i leży w ultrafiolecie. Seria Balmera kończy się na nₖ = 2: pierwsza linia Hα jest czerwona, a wyższe przejścia skupiają się ku fioletowi i granicy UV. Seria Paschena kończy się na nₖ = 3 i należy do podczerwieni. Zmiana nₖ zmienia rodzinę przejść, a nie tylko kolor tej samej linii.
Na osi widma w dolnej części rysunku zaznaczono długości fal na skali logarytmicznej. Wąskie kreski to idealizowane przejścia pierwszych ośmiu linii wybranej serii; nie są widmem ciągłym. Kolejne linie zagęszczają się w kierunku granicy serii λ∞ = nₖ²/R_H. Barwy obszarów UV, światła widzialnego i IR są tylko umownymi oznaczeniami zakresów.
Energia fotonu wynosi Eγ = hc/λ, a częstotliwość f = c/λ. Krótsza długość fali oznacza większą energię pojedynczego fotonu, lecz nie mówi sama przez się o intensywności lampy. Aby ocenić jasność linii, trzeba znać m.in. obsadzenia poziomów i prawdopodobieństwa przejść; ten model ich nie wyznacza.
Zapisz próbę dla Balmera Hα (3 → 2), a potem zmień tylko różnicę poziomów na 2 (4 → 2, Hβ). Porównaj długości fal i energie. Następnie wróć do pierwszego przejścia i wybierz serię Lymana albo Paschena. Notatnik pozwoli zestawić trzy serie, ale nie mierzy natężeń prawdziwego spektrum.
Dokładne obserwowane linie wodoru mogą różnić się od liczb szkolnego wzoru wskutek struktury subtelnej, przesunięć energetycznych, prędkości atomów, pól oraz załamania światła w powietrzu. Rozwiązanie nie jest wzorcem kalibracji precyzyjnego spektrometru, a oznaczenia UV/widzialne/IR przyjmują umowne granice 380 i 750 nm.
Założenia i granice
- Izolowany atom wodoru o Z = 1; przejście emisji nₚ > nₖ, pomijamy zewnętrzne pola, rozszczepienie linii, szerokości i procesy kolizyjne.
- R_H = 1,0967758·10⁷ m⁻¹ jest przybliżoną stałą Rydberga dla wodoru (z masą zredukowaną), nie nieskończenie ciężkiego jądra.
- Stałe h, c i e mają ustalone wartości SI; długość fali wyrażamy dla próżni, niezależnie od położenia prążka w powietrzu.
- Granice zakresów 380–750 nm są umowne. Poziomy energii w schemacie nie mają skali geometrycznej; oś długości fali jest logarytmiczna.
- Rozkład i intensywności rzeczywistego widma nie wynikają z samej długości fali przejścia i nie są tutaj symulowane.
Sprawdź samodzielnie
Wybierz serię Balmera i różnicę poziomów 2. Wylicz nₚ, nₖ, λ i energię fotonu. Następnie wybierz pierwszą linię Lymana. Który foton jest bardziej energetyczny i dlaczego?
Sprawdź rozwiązanie
Balmer z różnicą 2 ma przejście 4 → 2. W próżni λ ≈ 486,27 nm, a Eγ = hc/λ ≈ 2,550 eV. Pierwszy Lyman to 2 → 1, λ ≈ 121,57 nm i Eγ ≈ 10,199 eV. Foton Lymana ma około cztery razy większą energię: odpowiada większej różnicy poziomów energetycznych. Długości fal są wartościami dla próżni; oznaczenia prążków Balmera w powietrzu mają nieco inne wartości.