v2.0.9817.20094
Fizyka dla każdego

Transformator i przekazywanie energii · wirtualne doświadczenie

Transformator: napięcie, obciążenie i bilans mocy

Zmieniaj przekładnię, opór i częstotliwość. Porównaj wartości skuteczne z chwilowymi i sprawdź, co dzieje się po otwarciu obwodu wtórnego.

Najpierw przewidź

Czy transformator podwyższający napięcie musi pobierać mniejszy prąd ze źródła? Najpierw ustal, które wielkości porównujesz i co pozostaje stałe.

Dla U₁ = 24 V, n = 0,5, R = 12 Ω i f = 50 Hz napięcie wtórne wynosi 12 V, prąd wtórny 1 A, a pierwotny 0,5 A. Obie strony przekazują średnio 12 W; źródło widzi opór 48 Ω. Okres trwa 20 ms. W chwili t = 5 ms (t/T = 0,25) napięcia chwilowe wynoszą około 33,94 i 16,97 V, a moc chwilowa 24 W. Średnia moc za cały okres nadal wynosi 12 W. Amplituda strumienia na jeden zwój przy N₁ = 200 wynosi około 0,540 mWb. Po otwarciu obwodu wtórnego pozostaje napięcie 12 V, ale oba prądy i przekazywana moc są zerowe w przyjętym idealnym modelu.

Ustaw doświadczenie
0

Porównaj swoje próby

Zapisz ustawienia i odczyty, zmień jeden parametr i zapisz kolejną próbę. To wyniki modelu. Tabela pozostaje na tej stronie do jej zamknięcia; możesz pobrać ją jako CSV. Wyczyszczenie tabeli możesz cofnąć do chwili zapisania nowej próby.

Brak zapisanych prób. Możesz porównać do 20 prób.

Jak działa ten model?

Jedno źródło napięcia sinusoidalnego zasila uzwojenie pierwotne, a do wtórnego podłączamy opornik R. Wybieramy przekładnię n = N₂/N₁. W idealnym transformatorze oba uzwojenia obejmują ten sam strumień na zwój, dlatego U₂ = nU₁. Symbole U i I bez małej litery oznaczają wartości skuteczne. Strzałki na schemacie wyznaczają dodatni prąd wpływający do uzwojenia pierwotnego oraz wypływający z wtórnego do odbiornika. Kropki oznaczają odpowiadające sobie końce uzwojeń.

Obciążenie określa pobierany prąd: I₂ = U₂/R. Równość mocy U₁I₁ = U₂I₂ daje I₁ = nI₂. Dla jednego działającego transformatora wzrost napięcia między wejściem a wyjściem wiąże się z odwrotną proporcją prądów. Nie oznacza to, że podczas zwiększania n przy stałych U₁ i R prąd źródła maleje! W tej serii prób I₂ = nU₁/R, I₁ = n²U₁/R, a moc P = n²U₁²/R. Dodatkowa moc pochodzi ze źródła. Transformator jej nie wytwarza.

Próba 1 — przekładnia i obciążenie. Zapisz ustawienia początkowe: U₁ = 24 V, n = 0,5, R = 12 Ω. Otrzymasz U₂ = 12 V, I₂ = 1 A, I₁ = 0,5 A i P = 12 W. Zmień tylko n na 1: napięcie wtórne i jego prąd podwoją się, lecz prąd pierwotny i moc wzrosną cztery razy. Teraz zwiększ R do 48 Ω. Moc wróci do 12 W. Opór widziany od strony źródła wynosi Rwej = R/n²; można to sprawdzić także z U₁/I₁, jeśli prąd jest niezerowy.

Próba 2 — wartości skuteczne i chwila odczytu. Przywróć ustawienia początkowe i przesuwaj czas od t/T = 0 do 1. Napięcie u₁ = √2U₁ sin(2πt/T) ma amplitudę około 33,94 V, mimo że U₁ = 24 V. Dla opornika prąd jest w fazie z napięciem. Moc chwilowa po obu stronach wynosi p(t) = 2P sin²(2πt/T): nigdy nie jest ujemna i przy t/T = 0,25 osiąga 24 W. Średnia za pełny okres wynosi 12 W. Ujemne napięcie i prąd w drugiej połowie okresu nadal dają dodatni iloczyn. Nie mnożymy wartości skutecznej jednej wielkości przez amplitudę drugiej.

Próba 3 — częstotliwość i strumień. Zostaw stałe U₁, n i R, a częstotliwość zwiększ z 50 do 100 Hz. W idealnym modelu wartości skuteczne napięć, prądów i moc nie zmienią się. Okres skróci się z 20 do 10 ms. Dla N₁ = 200 przyjmujemy strumień Φ(t) = Φₘ cos(2πft), gdzie Φₘ = √2U₁/(2πfN₁). Jego amplituda spadnie z około 0,540 do 0,270 mWb. W przyjętej orientacji u₁ = −N₁ dΦ/dt: największa wartość strumienia występuje przy zerowym napięciu, a największe napięcie przy najszybszej zmianie strumienia. Wykres napięcia i wykres strumienia mają różne jednostki.

Próba 4 — przerwa w obwodzie. Zapisz wynik pod obciążeniem, a następnie wybierz otwarty obwód wtórny. U₂ nadal wynika z przekładni, ale I₂ = I₁ = 0 i P = 0. Zmiana odłączonego opornika nie zmienia wyniku. W rzeczywistym transformatorze płynie prąd magnesujący i występują straty jałowe; ich brak jest założeniem modelu, a nie stwierdzeniem o każdym urządzeniu. Otwieranie obwodu oznacza tu porównanie dwóch ustalonych stanów — nie symulujemy przepięć podczas przełączania.

Czytaj skale. Wspólna skala obu napięć pozwala porównywać ich amplitudy. Skale pionowe dostosowują się do ustawień, a podpisy podają rzeczywiste wartości; sama wysokość krzywej między różnymi próbami nie mierzy zmiany napięcia. Suwak obejmuje dwa okresy t/T, odtwarzane w zwolnionym tempie. Czas fizyczny jest osobnym odczytem w milisekundach. Notatnik zachowuje ustawienia i wyniki z chwili zapisu, dzięki czemu można porównać próby także po eksporcie CSV.

Założenia i granice

  • Transformator idealny: pełne sprzężenie, zerowy opór uzwojeń, brak strat w rdzeniu, brak nasycenia i pominięty prąd magnesujący. Nie określamy dopuszczalnej mocy rzeczywistego urządzenia.
  • Źródło narzuca stałą wartość skuteczną napięcia sinusoidalnego niezależnie od pobieranej mocy. Obciążenie jest wyłącznie rezystancyjne. Nie ma przesunięcia fazowego między jego napięciem i prądem.
  • Przekładnia jest ciągłym parametrem idealnego modelu. Do obliczenia strumienia przyjmujemy N₁ = 200. Symboliczna liczba pętli na schemacie nie przedstawia liczby rzeczywistych zwojów.
  • Częstotliwość jest dodatnia; model nie opisuje zasilania stałym napięciem, zwarcia, stanu rozruchowego ani przepięć. Zmiana kontrolek porównuje stany ustalone, nie przebieg przełączenia.
  • Wartości U i I są skuteczne, a u i i chwilowe. Zgodne napięcia uzwojeń oraz przeciwne względem transformatora dodatnie zwroty prądów odpowiadają przyjętym oznaczeniom zacisków.

Sprawdź samodzielnie

Ustaw U₁ = 12 V, n = 2, R = 48 Ω i f = 50 Hz. Oblicz oba prądy skuteczne, moc średnią i opór widziany od strony źródła. Jakie są napięcie wtórne i moc chwilowa przy t/T = 0,25? Co zmieni dwukrotne zwiększenie samego R?

Sprawdź rozwiązanie

U₂ = 2·12 = 24 V, I₂ = 24/48 = 0,5 A, a I₁ = 2·0,5 = 1 A. P = 24·0,5 = 12 W = 12·1 W. Rwej = 48/2² = 12 Ω. W ćwierci okresu sinus wynosi 1, więc u₂ = 24√2 ≈ 33,94 V i p = 2P = 24 W. Po zwiększeniu R do 96 Ω napięcia pozostają takie same, oba prądy i moc maleją dwukrotnie: I₂ = 0,25 A, I₁ = 0,5 A, P = 6 W. Źródło widzi 24 Ω. Przekładnia ustala stosunki między stronami, a obciążenie ustala przepływ energii.

Podstawy fizyczne

Nie znalazłeś szukanego materiału? Napisz do nas — pomóż nam rozwijać Fizykę dla każdego.