Najpierw przewidź
Źródło ma 10 V, a model pokazuje po 50 V na cewce i kondensatorze. Czy to narusza prawo Kirchhoffa?
Dla R = 20 Ω, L = 100 mH i C = 10 μF rezonans występuje przy f₀ ≈ 159,155 Hz. Przy napięciu skutecznym U = 10 V prąd w rezonansie wynosi 0,500 A, a moc czynna 5,00 W. Napięcia skuteczne na cewce i kondensatorze wynoszą po 50,0 V, lecz znoszą się w sumie wektorowej. Pasmo połowy mocy rozciąga się od około 144,033 Hz do 175,864 Hz. Na obu jego granicach prąd wynosi około 0,353553 A, a moc 2,50 W.
Odczyty modelu
Porównaj swoje próby
Zapisz ustawienia i odczyty, zmień jeden parametr i zapisz kolejną próbę. To wyniki modelu. Tabela pozostaje na tej stronie do jej zamknięcia; możesz pobrać ją jako CSV. Wyczyszczenie tabeli możesz cofnąć do chwili zapisania nowej próby.
Brak zapisanych prób. Możesz porównać do 20 prób.
| Próba | Ustawienia | Odczyty |
|---|
Jak działa ten model?
Opornik R, cewka L i kondensator C są połączone szeregowo ze źródłem sinusoidalnym, więc przez wszystkie płynie ten sam prąd. U oraz I oznaczają wartości skuteczne (RMS), nie amplitudy. Dla sinusoidy amplituda jest √2 razy większa od wartości skutecznej.
Cewka i kondensator reagują na częstotliwość przeciwnie: X_L = 2πfL rośnie, a X_C = 1/(2πfC) maleje. Moduł impedancji wynosi Z = √[R² + (X_L − X_C)²], zatem I = U/Z. Nie wolno dodawać X_L i X_C tak jak dwóch oporów.
Wybierasz stosunek f/f₀, gdzie f₀ = 1/(2π√LC). Wartość 1 ustawia dokładnie rezonans prądowy. Zmiana L albo C zmienia także f₀, dlatego przy tym samym stosunku zmieni się częstotliwość w hercach. Jej bieżącą wartość znajdziesz w odczytach. Na osi logarytmicznej dwukrotnemu zwiększeniu częstotliwości odpowiada zawsze ten sam odcinek.
W rezonansie X_L = X_C: prąd osiąga I_rez = U/R i jest w fazie z napięciem źródła. Napięcia skuteczne U_L = IX_L i U_C = IX_C są wtedy jednakowe, ale ich wektory mają przeciwne zwroty. Dlatego równanie Kirchhoffa prowadzi do U² = U_R² + (U_L − U_C)², a nie do U = U_R + U_L + U_C.
Kąt φ = arctan[(X_L − X_C)/R] opisuje fazę napięcia źródła względem prądu. Dla u(t) = √2 U sin(2πft) mamy i(t) = √2 I sin(2πft − φ). Poniżej f₀ kąt jest ujemny i prąd wyprzedza napięcie. Powyżej f₀ kąt jest dodatni i prąd się spóźnia. Wektory na rysunku mają wspólną skalę napięcia; ich długości nie przedstawiają energii.
Opornik pobiera średnią moc czynną P = I²R = UI cos φ. W idealnych L i C energia jest na przemian gromadzona i oddawana, a średnia moc czynna wynosi zero. Przepięcie na elemencie biernym nie oznacza dodatkowej energii wytwarzanej w obwodzie.
Zielone punkty oznaczają częstotliwości f₋ i f₊, dla których P jest połową mocy w rezonansie. Natężenie wynosi tam I_rez/√2, nie I_rez/2. Szerokość pasma to Δf = f₊ − f₋ = R/(2πL), a dobroć Q = f₀/Δf. Zwiększenie R rozszerza pasmo i zmniejsza szczyt natężenia. Dokładnie f₋f₊ = f₀²; granice nie są symetryczne na zwykłej liniowej osi częstotliwości.
Krzywa przedstawia R/Z, czyli I/I_rez przy niezerowym U. Gdy ustawisz U = 0, wszystkie rzeczywiste napięcia, prąd i moc są zerowe. Krzywa nadal pokazuje kształt odpowiedzi po włączeniu źródła, a φ pozostaje kątem impedancji. Faza nieistniejącego prądu nie jest wtedy mierzona.
Założenia i granice
- Stan ustalony wymuszony sinusoidalnie; pomijamy przebieg po włączeniu źródła. Częstotliwość rezonansu prądowego nie jest częstotliwością swobodnych drgań tłumionych.
- R jest dodatnim całkowitym oporem szeregowym, także jeśli zastępuje opór uzwojenia cewki. Idealne L i C nie zależą od częstotliwości; pomijamy straty dielektryczne, nasycenie, pojemności pasożytnicze i ograniczenia źródła.
- Przy porównywaniu częstotliwości źródło utrzymuje tę samą wartość skuteczną U. Model pokazuje napięcia wynikające z równań, bez ograniczeń napięciowych rzeczywistych podzespołów.
- Wykres pokazuje częstotliwości od 0,25f₀ do 4f₀. Obie granice połowy mocy mieszczą się w nim dla całego zakresu dostępnych R, L i C. Wspólna skala wektorów napięć dopasowuje się do próby.
Sprawdź samodzielnie
Ustaw R = 20 Ω, L = 100 mH, C = 10 μF i U = 10 V. Przy f/f₀ = 1 oblicz I, U_L i moc P. Potem zwiększ R do 40 Ω, nie zmieniając L, C i U. Czy częstotliwość rezonansu, szerokość pasma i napięcie na cewce zmienią się w ten sam sposób?
Sprawdź rozwiązanie
L = 0,100 H, C = 10·10⁻⁶ F, więc f₀ = 1/(2π√0,000001) ≈ 159,155 Hz. W rezonansie Z = R = 20 Ω oraz I = 10/20 = 0,500 A. X_L = 2πf₀L = 100 Ω, zatem U_L = U_C = 50,0 V, a P = I²R = 5,00 W. Q = 5 i Δf ≈ 31,831 Hz. Po zwiększeniu R do 40 Ω częstotliwość f₀ pozostaje taka sama. Natężenie maleje do 0,250 A, napięcia U_L i U_C do 25,0 V, a moc do 2,50 W. Pasmo rośnie do około 63,662 Hz, a dobroć maleje do 2,5.