Najpierw przewidź
Rura o długości 1 m jest otwarta na obu końcach. Ile razy zmieni się jej najniższa częstotliwość, gdy jeden koniec szczelnie zamkniesz? Gdzie znajdzie się węzeł ciśnienia?
Dla L = 1 m, c = 340 m/s i pierwszego modu rury otwartej na obu końcach otrzymujemy λ = 2L = 2 m, f = c/(2L) = 170 Hz i T = 1/f ≈ 5,882 ms. Odchylenie ciśnienia od wartości równowagowej jest zerowe przy obu otwartych końcach (x = 0 i x = 1 m) oraz ma strzałkę obwiedni w x = 0,5 m. Jeśli zamkniemy lewy koniec, pierwszy mod ma λ = 4L = 4 m i f = c/(4L) = 85 Hz. Węzeł ciśnienia występuje wtedy tylko na otwartym końcu, a przy zamkniętym jest strzałka ciśnienia. Wykres przedstawia odchylenie ciśnienia, NIE wychylenie powietrza; ich węzły i strzałki zamieniają się miejscami.
Odczyty modelu
Porównaj swoje próby
Zapisz ustawienia i odczyty, zmień jeden parametr i zapisz kolejną próbę. To wyniki modelu. Tabela pozostaje na tej stronie do jej zamknięcia; możesz pobrać ją jako CSV. Wyczyszczenie tabeli możesz cofnąć do chwili zapisania nowej próby.
Brak zapisanych prób. Możesz porównać do 20 prób.
| Próba | Ustawienia | Odczyty |
|---|
Jak działa ten model?
Najpierw zaznacz końce rury i zdecyduj, co może się na nich dziać. Otwarty koniec komunikuje się z otoczeniem, więc w idealizacji zmiana ciśnienia akustycznego jest tam równa zeru. Przy sztywno zamkniętym końcu nieruchoma ściana blokuje prędkość powietrza, lecz zmiana ciśnienia może być największa. Nie utożsamiaj węzła ciśnienia z węzłem wychylenia cząsteczek.
W rurze otwartej na obu końcach odchylenie ciśnienia można opisać jako p'(x,t) = A sin(nπx/L) cos(2πft). Długość rury mieści n połówek fali: λ = 2L/n, f = nc/(2L), n = 1, 2, 3… Zwiększenie numeru modu o jeden nie oznacza przesunięcia jednego już istniejącego węzła: powstaje dodatkowy.
Dla rury zamkniętej z lewej i otwartej z prawej p'(x,t) = A cos[(2n−1)πx/(2L)] cos(2πft). Długość mieści nieparzystą liczbę ćwiartek fali: f = (2n−1)c/(4L). Przy n = 1 dostajemy jedną ćwiartkę, przy n = 2 trzy, przy n = 3 pięć. W tej idealizacji nie ma parzystych harmonicznych częstotliwości podstawowej.
Niebieska krzywa pokazuje chwilowe, bezwymiarowo znormalizowane odchylenie ciśnienia. Przerywana obwiednia wyznacza maksymalną amplitudę w danym miejscu, nawet gdy w chwili t = T/4 cała niebieska krzywa przebiega przez zero. Niebieska krzywa jest wykresem wzdłuż rury, nie rysunkiem drogi, po której płynie powietrze.
Przeprowadź kontrolowany pomiar: zapisz próbę dla L = 1 m i dwóch otwartych końców (170 Hz), następnie zmień tylko zakończenie (85 Hz). Nie zmieniaj równocześnie prędkości dźwięku, bo nie ustalisz, skąd wzięła się różnica. Potem zwiększ L do 2 m: obie częstotliwości spadną dwukrotnie.
W prawdziwej rurze węzły i strzałki nie leżą idealnie w geometrycznych końcach. Poprawka końcowa zależy od promienia i zakończenia, a straty, temperatura i kształt przekroju zmieniają rezonans. Model nie wyznacza głośności, czasu narastania rezonansu ani rzeczywistego widma instrumentu.
Założenia i granice
- Jednowymiarowa, liniowa fala stojąca o małej amplitudzie; stała prędkość dźwięku, jednolity przekrój i pominięta dyspersja.
- Końce idealnie otwarte lub sztywno zamknięte; brak poprawki długości na promieniowanie na otwartym końcu i brak strat.
- Wyświetlamy pojedynczy wybrany mod, a nie mieszankę harmonicznych. Amplituda jest umowna; jej wykres nie przedstawia wychylenia powietrza.
- Suwak czasu pokazuje fazę od 0 do jednego okresu T wybranego modu. Animacja jest spowolniona i nie odpowiada rzeczywistej częstotliwości akustycznej.
Sprawdź samodzielnie
Rura ma L = 0,85 m, a c = 340 m/s. Zamknij lewy koniec i wybierz drugi dozwolony mod. Oblicz f, λ oraz miejsca wszystkich węzłów ciśnienia. Jaka byłaby częstotliwość pierwszego modu tej samej rury?
Sprawdź rozwiązanie
Dla drugiego dozwolonego modu 2n−1 = 3, więc f = 3·340/(4·0,85) = 300 Hz, λ = 340/300 ≈ 1,133 m. Węzły ciśnienia spełniają cos(3πx/(2L)) = 0, stąd x = L/3 ≈ 0,283 m oraz x = L = 0,850 m. Strzałki ciśnienia leżą w x = 0 oraz 2L/3 ≈ 0,567 m. Pierwszy dozwolony mod ma f₁ = 340/(4·0,85) = 100 Hz. To trzecia harmoniczna, lecz dopiero drugi dozwolony mod.