v2.0.9817.20094
Fizyka dla każdego

Pryzmat i refraktometria · wirtualne doświadczenie

Pryzmat: tor światła i minimum odchylenia

Obróć wiązkę, porównaj dwie normalne i znajdź najmniejsze odchylenie. Sprawdź brak wyjścia, graniczne kąty oraz różnicę między współczynnikiem materiału i współczynnikiem względnym.

Najpierw przewidź

Czy większy kąt padania zawsze zwiększa odchylenie? Zapisz wyniki dla i = 30°, 50° i 60°, zachowując A = 60° i μ = 1,5. Następnie zawęź poszukiwanie minimum.

Przykład bez sterowania: A = 60°, n₀ = 1, μ = 1,5, a więc n = 1,5. Dla i = 50° pierwsze załamanie daje r₁ = arcsin(sin 50°/1,5) ≈ 30,71022°. Drugi kąt wewnętrzny wynosi r₂ = 60° − r₁ ≈ 29,28978°. Ponieważ 1,5 sin r₂ ≈ 0,733840 < 1, światło wychodzi pod e ≈ 47,20932°. Odchylenie δ = i + e − A ≈ 37,20932°. Najmniejszy wynik dla tego pryzmatu wynosi około 37,18076° przy i = e ≈ 48,59038°. Przy i = 20° występuje całkowite odbicie od drugiej ściany, więc nie ma odchylenia wiązki przechodzącej przez tę parę ścian.

Ustaw doświadczenie

Porównaj swoje próby

Zapisz ustawienia i odczyty, zmień jeden parametr i zapisz kolejną próbę. To wyniki modelu. Tabela pozostaje na tej stronie do jej zamknięcia; możesz pobrać ją jako CSV. Wyczyszczenie tabeli możesz cofnąć do chwili zapisania nowej próby.

Brak zapisanych prób. Możesz porównać do 20 prób.

Jak działa ten model?

Kąt łamiący A jest kątem między ścianami, a kąty i, r₁, r₂ i e odnoszą się do normalnych. Normalna to prosta prostopadła do danej ściany. Przerywane linie na rysunku są dwiema różnymi normalnymi. Obie osie schematu mają tę samą skalę, więc tor zachowuje obliczone kąty.

Względny współczynnik μ to iloraz n/n₀. Najpierw sin r₁ = sin i/μ, potem z geometrii r₂ = A − r₁. Na wyjściu sin e = μ sin r₂. Dopiero po sprawdzeniu, że ostatni sinus mieści się od −1 do 1, można obliczyć rzeczywisty kąt e. Całkowite odchylenie wynosi δ = i + e − A.

Jeśli r₁ > A, drugi kąt r₂ jest ujemny: promień przecina drugą normalną z przeciwnej strony. Wtedy także e jest ujemne. Są to kąty skierowane w płaszczyźnie rysunku. Zastąpienie ich wartościami bezwzględnymi odwróciłoby kierunek wyjścia i zepsuło wynik δ. Możesz zobaczyć ten przypadek przy małym A i dużym i.

Gdy |μ sin r₂| > 1, druga ściana daje całkowite wewnętrzne odbicie. Czerwony odcinek pokazuje tylko początek odbicia; dalszych zderzeń ze ścianami model nie śledzi. Luka na wykresie oznacza brak przejścia, a nie zerowe odchylenie. Nie obcinamy argumentu arcsin do 1, aby udawać wyjście.

Równość |μ sin r₂| = 1 odpowiada granicznemu wyjściu stycznemu. Wpisane i = 90° jest z kolei padaniem stycznym na wejściu: model nie rysuje wtedy promienia wchodzącego. Te granice nie są zwykłymi wiązkami przecinającymi ściany; nie odczytujemy z nich natężenia światła.

W minimum tor jest symetryczny: r₁ = r₂ = A/2 oraz i = e. Stąd i_min = arcsin[μ sin(A/2)] i δ_min = 2i_min − A. Warunkiem niegranicznego przejścia jest A < 2arcsin(1/μ). Gdy warunek nie jest spełniony, pracownia jawnie zgłasza brak dostępnego minimum zamiast zwracać liczbę zespoloną.

Zapisz i = 30°, 50° i 60° do notatnika. Wyniki dla A = 60° oraz μ = 1,5 to odpowiednio δ ≈ 47,09581°, 37,20932° i 38,87677°. Odchylenie najpierw maleje, a potem rośnie. Następnie spróbuj 48°, 49° i 48,59°. Zielony punkt pokazuje minimum modelu, a czerwony bieżący odczyt. Próby i ich CSV pozostają danymi obliczonymi, nie pomiarami.

Z minimalnego odchylenia wyznacza się μ = sin[(A + δ_min)/2]/sin(A/2). Współczynnik samego materiału wynosi n = n₀μ. Jeżeli zmieniasz tylko n₀, pozostawiając suwak μ nieruchomy, tor się nie zmienia, lecz zmienia się modelowane n. Aby porównać ten sam materiał w dwóch otoczeniach, ustaw za każdym razem odpowiedni stosunek n/n₀.

W fizycznym spektrometrze obraca się pryzmat i obserwuje zmianę kierunku ruchu obrazu szczeliny. Mierzy się też kierunek bez pryzmatu i kąt łamiący. Trzeba uwzględnić przejście podziałki przez 360°, minuty kątowe, jakość znalezienia minimum i niepewności. Sama zgodność dokładnych odczytów modelu nie wyznacza niepewności prawdziwego przyrządu.

Założenia i granice

  • Jedna barwa, jednorodne izotropowe przezroczyste ośrodki, płaskie ściany i przekrój prostopadły do krawędzi pryzmatu. Po obu stronach jest ten sam ośrodek. Zakres μ > 1 opisuje pryzmat optycznie gęstszy od otoczenia.
  • Optyka geometryczna jednej wąskiej wiązki. Schemat nie opisuje dyfrakcji, szerokości szczeliny, aberracji, chropowatości, absorpcji ani udziałów mocy z równań Fresnela. Zielony kolor oznacza część wyjściową tej samej wiązki, nie zmianę jej barwy.
  • Wysokość wejścia wiązki jest automatycznie dobierana tak, by spotkała wybraną drugą ścianę przed podstawą w całym zakresie kontrolek. Nie jest to model obracania gotowego skończonego pryzmatu przy nieruchomym punkcie trafienia.
  • Przy całkowitym odbiciu pokazujemy tylko początek odbitego odcinka. Nie obliczamy późniejszych wyjść ani wielokrotnych odbić. Granice styczne są odróżnione od niegranicznej transmisji.
  • Wartości n oraz n₀ są parametrami modelowymi dla jednej barwy i temperatury. Zmiana n₀ przy stałym μ zmienia n; do porównania tego samego szkła trzeba zachować ich iloczyn n = n₀μ. Model nie symuluje zmian materiału ani temperatury.

Sprawdź samodzielnie

Ustaw A = 60°, μ = 1,5 oraz n₀ = 1. Czy przy i = 20° istnieje wyjście przez drugą ścianę? Wyznacz dolną granicę i dla wyjścia. Potem ustaw A = 60°, n₀ = 1,33 i μ = 1,6/1,33, zachowując iloczyn n = 1,6: jakiego minimum spodziewasz się w tym drugim otoczeniu?

Sprawdź rozwiązanie

Przy i = 20° otrzymujemy r₁ ≈ 13,18014° i r₂ ≈ 46,81986°. Kąt graniczny arcsin(1/1,5) ≈ 41,81031°, więc występuje całkowite wewnętrzne odbicie. Nie ma mierzalnego e ani δ dla tej drogi przechodzącej. Na granicy r₂ = 41,81031° potrzeba r₁ = 18,18969°, zatem i_gr = arcsin[1,5 sin(18,18969°)] ≈ 27,92049°. Dokładna równość daje styczny kierunek e = 90°; niegraniczne wyjście pojawia się dopiero powyżej tej wartości. W drugiej części μ = 1,6/1,33 ≈ 1,20300752. Przy minimum r₁ = r₂ = 30°, i = e = arcsin(μ/2) ≈ 36,97767°, a δ_min ≈ 13,95535°. Wpisanie zaokrąglonego μ = 1,203 da minimalnie inny wynik; to skutek zaokrąglenia danych, nie zmiana prawa. Dla tego samego n = 1,6 w powietrzu minimum wynosi około 46,26020°. Ciecz zmniejsza kontrast optyczny.

Podstawy fizyczne

Nie znalazłeś szukanego materiału? Napisz do nas — pomóż nam rozwijać Fizykę dla każdego.