Najpierw przewidź
Dwa skrzyżowane filtry nie przepuszczają światła. Czy trzeci filtr umieszczony pomiędzy nimi może to zmienić, skoro sam również pochłania energię? Zapisz przewidywanie przed wstawieniem P₂.
Przykład bez JavaScript: niespolaryzowana wiązka I₀ = 120 W/m² pada na filtry 0°–45°–90°. Pierwszy przepuszcza połowę: I₁ = 60 W/m². Drugi daje I₂ = 60 cos² 45° = 30 W/m². Trzeci daje I₃ = 30 cos² 45° = 15 W/m², czyli 12,5% wejścia. Bez środkowego filtra osie 0° i 90° wygaszają wiązkę całkowicie. Przy wejściu liniowo spolaryzowanym pod kątem 0° te same trzy filtry dają 120 → 120 → 60 → 30 W/m².
Odczyty modelu
Porównaj swoje próby
Zapisz ustawienia i odczyty, zmień jeden parametr i zapisz kolejną próbę. To wyniki modelu. Tabela pozostaje na tej stronie do jej zamknięcia; możesz pobrać ją jako CSV. Wyczyszczenie tabeli możesz cofnąć do chwili zapisania nowej próby.
Brak zapisanych prób. Możesz porównać do 20 prób.
| Próba | Ustawienia | Odczyty |
|---|
Jak działa ten model?
Wiązka przechodzi kolejno przez P₁, opcjonalny P₂ i ostatni filtr P₃. Wszystkie kąty liczymy względem tej samej osi w płaszczyźnie prostopadłej do kierunku rozchodzenia się światła. Oś polaryzatora jest linią, dlatego ustawienia 0° i 180° są fizycznie równoważne. Kreski na rysunku oznaczają osie filtrów, a strzałki kolejność elementów; ich obecność nie oznacza, że za każdym filtrem nadal płynie energia.
Idealny polaryzator przepuszcza składową pola elektrycznego równoległą do swojej osi. Dla padającego światła liniowo spolaryzowanego amplituda zmienia się jak cos Δθ, więc natężenie, proporcjonalne do kwadratu amplitudy, spełnia I_po = I_przed cos² Δθ. Kąt Δθ jest różnicą osi bieżącego filtra i kierunku polaryzacji padającej na niego wiązki. Filtr zmienia zarazem ten kierunek na własną oś, jeśli światło rzeczywiście przechodzi.
Dla światła niespolaryzowanego pierwszy idealny filtr przepuszcza połowę natężenia: I₁ = I₀/2. Ten czynnik pochodzi z uśrednienia cos² po kierunkach i nie jest ponownie stosowany do kolejnych filtrów. Kontrolka kąta wejściowego działa tylko w wariancie liniowej polaryzacji; przy wejściu niespolaryzowanym jej zmiana nie wpływa na wynik.
Bez P₂ otrzymujemy I₃ = I₁ cos²(θ₃ − θ₁). Po wstawieniu P₂: I₂ = I₁ cos²(θ₂ − θ₁), a I₃ = I₂ cos²(θ₃ − θ₂). Mnożymy transmisje kolejnych etapów. Nie wolno zastąpić tego iloczynu jednym cos² kąta między pierwszym i ostatnim filtrem. W układzie 0°–45°–90° każdy z dwóch ostatnich etapów przepuszcza połowę padającego na niego natężenia.
Badanie 1 — samo prawo Malusa. Ustaw wejście niespolaryzowane, I₀ = 120 W/m², θ₁ = 0° i wyjmij P₂. Zmieniaj tylko θ₃: 0°, 30°, 60° i 90°. Zapisz cztery próby. I₁ pozostaje równe 60 W/m², a I₃ wynosi kolejno 60; 45; 15 i 0 W/m². Sprawdź I₃/I₁ zamiast I₃/I₀: w pierwszym ilorazie widać bezpośrednio cos² θ₃.
Badanie 2 — środkowy filtr. Zostaw θ₁ = 0° i θ₃ = 90°, a następnie wstaw P₂ pod kątem 45°. Otrzymasz 120 → 60 → 30 → 15 W/m². Zmieniaj wyłącznie θ₂: 0°, 30°, 45°, 60°, 90°. Dla θ₂ = 30° wynik wynosi 11,25 W/m², a maksimum w tym przedziale występuje przy 45°. Wstawienie filtra zmieniło stan wiązki przed P₃; nie zwróciło energii już pochłoniętej przez wcześniejsze elementy.
Badanie 3 — rodzaj źródła. Przy układzie 0°–45°–90° porównaj wejście niespolaryzowane z liniowo spolaryzowanym pod kątem 0°, nie zmieniając I₀ = 120 W/m². W drugim przypadku pierwszy filtr przepuszcza całość, a wyjście wzrasta z 15 do 30 W/m². Teraz zmień wyłącznie kąt wejściowy na 90°. Pierwszy filtr wygasi wiązkę; późniejsze filtry nie mogą jej odtworzyć. Przy zerowym natężeniu nie ma kierunku polaryzacji światła, choć oś filtra pozostaje określona.
Badanie 4 — wspólny obrót. Dla niespolaryzowanego wejścia zmień układ 0°–45°–90° na 20°–65°–110°. Natężenia pozostaną takie same, ponieważ zachowano różnice kątów. Dla wejścia liniowo spolaryzowanego taki sam wynik wymaga dodatkowo obrotu kierunku wejściowego o 20°. Dzięki temu można odróżnić umowny początek skali od fizycznej orientacji źródła.
Wykres pokazuje przewidywaną transmisję przy obrocie wyłącznie P₃, dla aktualnych ustawień źródła, P₁ i P₂. Niebieska krzywa dotyczy dwóch filtrów, pomarańczowa trzech; kropka oznacza wybrany układ i aktualny kąt P₃. Wyjęcie P₂ nie usuwa pomarańczowej krzywej porównawczej. Przy I₀ = 0 wszystkie rzeczywiste natężenia są zerowe, a iloraz I₃/I₀ jest nieokreślony; krzywe pozostają warunkowym przewidywaniem po włączeniu źródła.
Sprawdzenie bilansu: na każdym etapie natężenie wyjściowe nie przekracza wejściowego. Suma I_przed − I_po po wszystkich filtrach oraz końcowego I₃ daje I₀. Natężenie to moc na jednostkę powierzchni, wyrażona w W/m²; w tym modelu przekrój wiązki się nie zmienia. W rzeczywistym pomiarze przeciek skrzyżowanych filtrów i światło tła mogą dać dodatni odczyt zamiast zera. To powód do sprawdzenia modelu i pomiaru tła, a nie do zastąpienia cos² przez cos.
Założenia i granice
- Idealne liniowe polaryzatory absorpcyjne: przepuszczają całkowicie składową równoległą i pochłaniają prostopadłą. Pomijamy odbicia, przeciek oraz straty składowej przepuszczanej.
- Jednorodna wiązka o stałym przekroju pada prostopadle na każdy filtr. Obracamy filtry wokół kierunku propagacji, nie przechylamy ich względem wiązki.
- Źródło jest całkowicie niespolaryzowane albo całkowicie liniowo spolaryzowane. Model nie obejmuje polaryzacji częściowej, kołowej, eliptycznej ani elementów wprowadzających różnicę faz.
- Natężenia są średnimi w czasie, bez szumu, tła i nasycenia detektora. Diagram przedstawia osie i kolejność filtrów, nie śledzi chwilowych drgań pola ani pojedynczych fotonów.
- Usunięcie P₂ pozostawia bezpośrednią drogę od P₁ do P₃. Kąt wyjętego filtra nie wpływa na wynik tej próby, ale określa nadal pokazywany wariant porównawczy z trzema filtrami.
Sprawdź samodzielnie
Dla I₀ = 160 W/m² wybierz niespolaryzowane wejście i trzy filtry o osiach 20°, 50° oraz 110°. Oblicz natężenie po każdym filtrze i całkowite pochłanianie. Co zmieni wyjęcie środkowego filtra? Co otrzymasz po jego ponownym wstawieniu, jeśli wejście będzie liniowo spolaryzowane pod kątem 20°?
Sprawdź rozwiązanie
Wejście niespolaryzowane: I₁ = 160/2 = 80 W/m². Różnice kolejnych osi wynoszą 30° i 60°, dlatego I₂ = 80·3/4 = 60 W/m², a I₃ = 60·1/4 = 15 W/m². Pochłonięte natężenia to 80, 20 i 45 W/m²; ich suma 145 W/m² wraz z wyjściowymi 15 W/m² daje 160 W/m². Bez P₂ osie 20° i 110° są skrzyżowane, więc I₃ = 0. Po ponownym wstawieniu P₂ oraz zmianie źródła na liniową polaryzację 20° pierwszy filtr przepuszcza całość: 160 → 160 → 120 → 30 W/m². Transmisja wzrasta z 9,375% do 18,75%, bo zniknął pierwszy czynnik 1/2; kąty między filtrami się nie zmieniły.