v2.0.9817.20094
Fizyka dla każdego

Pomiary elektryczne · wirtualne doświadczenie

Pomiar oporu: dwa sposoby włączenia mierników

Porównaj odczyty woltomierza i amperomierza w dwóch obwodach. Sprawdź, kiedy iloraz U/I zaniża wynik, kiedy go zawyża i jak uwzględnić opór miernika.

Najpierw przewidź

Czy ten sam opornik może dać dwa różne wyniki U/I, choć oba mierniki wskazują poprawnie? Przewiduj znaki błędów przed zmianą połączenia.

Dla R=200 Ω, R_A=10 Ω, R_V=1000 Ω oraz Uₛ=5,30 V w pierwszym układzie R i woltomierz są równoległe: ich opór zastępczy wynosi 166,666… Ω. Amperomierz przewodzi 30,0 mA, woltomierz wskazuje 5,00 V. Z tych 30,0 mA przez R płynie 25,0 mA, a przez woltomierz 5,00 mA. Sam iloraz daje 166,666… Ω, czyli wynik zaniżony o 16,666…%. Poprawka: 5,00 V/(0,0300 A−5,00 V/1000 Ω)=200 Ω. W drugim układzie I_A=5,30 V/210 Ω≈25,2381 mA i U_V=5,30 V. Iloraz wynosi 210 Ω, a po odjęciu 10 Ω wracamy do 200 Ω. Dodatkowe 5,30 mA płynie przez woltomierz bez przechodzenia przez amperomierz.

Ustaw doświadczenie

Porównaj swoje próby

Zapisz ustawienia i odczyty, zmień jeden parametr i zapisz kolejną próbę. To wyniki modelu. Tabela pozostaje na tej stronie do jej zamknięcia; możesz pobrać ją jako CSV. Wyczyszczenie tabeli możesz cofnąć do chwili zapisania nowej próby.

Brak zapisanych prób. Możesz porównać do 20 prób.

Jak działa ten model?

Litery A i V oznaczają mierniki razem z ich oporami R_A i R_V. R to oddzielny badany opornik. U_V i I_A są wskazaniami przyrządów; U_R i I_R opisują wyłącznie opornik. Prawo Ohma dla próbki ma postać R=U_R/I_R. Nie wolno automatycznie zamienić tych wielkości na dwa odczyty, jeśli dotyczą innych części obwodu.

Gdy V jest na samym R, napięcie U_V=U_R. Amperomierz znajduje się przed rozgałęzieniem i wskazuje I_A=I_R+I_V, gdzie I_V=U_V/R_V. W mianowniku U_V/I_A jest za duży prąd, więc otrzymujemy R_odcz=R·R_V/(R+R_V). Znając R_V, poprawiamy wynik: R=U_V/(I_A−U_V/R_V). Opór amperomierza zmienia prądy w tym obwodzie, ale nie zmienia tej zależności między ich ilorazem i R.

Gdy A leży w gałęzi R, wskazuje I_A=I_R. Woltomierz jest teraz podłączony do całej gałęzi R+A i wskazuje U_V=I_A(R+R_A). Stąd R_odcz=R+R_A i poprawka R=U_V/I_A−R_A. Woltomierz nadal pobiera prąd, lecz ten prąd płynie osobną gałęzią. Nie wolno dopisywać go do wskazania A. Idealne źródło utrzymuje zadane Uₛ także wtedy, gdy zmienia się jego całkowity prąd.

Zapisz próbę z ustawieniami początkowymi, potem zmień tylko połączenie i zapisz drugą. Porównaj osobno wskazania, prąd próbki i cały prąd źródła. W pierwszym układzie błąd względny ilorazu wynosi −R/(R+R_V); w drugim +R_A/R. Znak odnosi się do (R_odcz−R)/R. W tabeli rysunku pokazujemy wartości tych błędów bez znaków, aby łatwo porównać ich wielkość.

Przy stałych miernikach zmieniaj R: 10, 100, 1000, 10000 i 100000 Ω. Notatnik pozwala zachować oba połączenia dla każdej wartości i pobrać CSV. Mniejszy błąd ma pierwszy układ dla R mniejszych od R_gr=(R_A+√(R_A²+4R_A R_V))/2, a drugi dla większych. Przy R=R_gr wartości błędów są równe. Przybliżenie √(R_A R_V) wymaga R_A znacznie mniejszego od R_V.

Następnie zachowaj R i zmieniaj samo Uₛ. Prądy i napięcia zmienią się proporcjonalnie; niepoprawiony iloraz pozostanie ten sam. Zatem prosta U_V(I_A) nie dowodzi, że z jej nachylenia otrzymano opór samej próbki. Jeżeli ustawisz Uₛ=0, oba wskazania są zerowe i iloraz 0/0 nie jest wynikiem pomiaru. Tabela błędów nadal opisuje przewidywanie po ponownym włączeniu źródła.

Poprawka usuwa obliczony wpływ obciążenia tylko w przyjętym modelu i przy znanych R_A oraz R_V. Nie usuwa niepewności wskazań, rozdzielczości, oporu przewodów ani zmiany oporu próbki przez nagrzewanie. Mały prąd I_A−U_V/R_V jest różnicą dwóch odczytów pośrednich; gdy jest bardzo mały, nawet niewielka niedokładność danych może mocno zmienić poprawiony wynik. Model podaje też moc w próbce, ale nie oblicza jej temperatury.

Założenia i granice

  • Prąd stały i stan ustalony. Badany element jest opornikiem omowym o dodatnim, stałym R. Przewody są idealne; brak upływności poza jawnym oporem woltomierza.
  • Źródło utrzymuje zadane napięcie na swoich zaciskach; nie ma oporu wewnętrznego ani ograniczenia prądu. Symulacja nie ocenia, czy rzeczywisty zasilacz lub miernik może dostarczyć albo zmierzyć wyliczony prąd.
  • Mierniki wskazują bez błędu prąd i napięcie w miejscach swojego włączenia. Ich opory są znane i stałe. Wartości domyślne dobrano do wyraźnego pokazania obciążenia, nie jako parametry konkretnego modelu multimetru.
  • Porównanie metod dotyczy wyłącznie błędu obciążenia przy obliczeniu U_V/I_A bez poprawki. Nie jest porównaniem całkowitej niepewności dwóch rzeczywistych pomiarów.
  • Nie ma osi czasu ani animacji: obliczamy ustalony obwód dla wybranych parametrów. Zmiana połączenia nie modeluje przełączania pod napięciem.

Sprawdź samodzielnie

Zachowaj R_A=10 Ω i R_V=1000 Ω. Który układ daje mniejszy błąd U_V/I_A dla R=100 Ω, a który dla R=200 Ω? Wyznacz dokładną granicę. Czy zwiększenie napięcia źródła usunie ten błąd?

Sprawdź rozwiązanie

Dla 100 Ω pierwszy układ ma błąd −100/1100≈−9,0909%, drugi +10/100=+10%, więc lepszy pod tym względem jest V na R. Dla 200 Ω otrzymujemy −16,6667% i +5%, więc lepszy jest A w gałęzi R. Granica to (10+√40100)/2≈105,1249 Ω. Przybliżone √10000=100 Ω nie jest dokładnym punktem równości. Wzory na błąd nie zawierają Uₛ: zmiana niezerowego napięcia nie usuwa obciążenia w tym liniowym modelu. Przy Uₛ=0 w ogóle nie wyznaczamy oporu z odczytów.

Podstawy fizyczne

Nie znalazłeś szukanego materiału? Napisz do nas — pomóż nam rozwijać Fizykę dla każdego.