v2.0.9817.20094
Fizyka dla każdego

Obracające się układy odniesienia · wirtualne doświadczenie

Ruch swobodny w dwóch układach: skąd bierze się krzywy tor?

Porównaj dokładny ruch w laboratorium i obracających się osiach. Wybierz układ prędkości początkowej, zmień zwrot obrotu i sprawdź przyspieszenie oraz bilans energii.

Najpierw przewidź

Punkt przelatuje przez środek po prostej w laboratorium. Czy dla obserwatora obracającego się przeciwnie do wskazówek zegara odchyli się w stronę dodatniego czy ujemnego y′? Czy to samo stanie się po puszczeniu punktu nieruchomego względem tarczy poza jej środkiem?

Przykład bez animacji: początek (0; 0) m, stałe V = (1; 0) m/s w S, Ω = +0,50 rad/s i t = 2 s. W S położenie wynosi (2; 0) m, a przyspieszenie jest zerowe. W S′ położenie to około (1,080605; −1,682942) m, prędkość względna (−0,301169; −1,381773) m/s. Szybkość względna wynosi √2 m/s. K′/m = 1 J/kg, Uod/m = −0,50 J/kg, a ich suma 0,50 J/kg pozostaje równa energii w S na kilogram, ponieważ Lz = 0. Po odwróceniu Ω przy tych samych danych y′ zmienia znak. Pełne wyjaśnienie, założenia i samodzielne zadanie pozostają dostępne także bez animacji.

Ustaw doświadczenie
0

Porównaj swoje próby

Zapisz ustawienia i odczyty, zmień jeden parametr i zapisz kolejną próbę. To wyniki modelu. Tabela pozostaje na tej stronie do jej zamknięcia; możesz pobrać ją jako CSV. Wyczyszczenie tabeli możesz cofnąć do chwili zapisania nowej próby.

Brak zapisanych prób. Możesz porównać do 20 prób.

Jak działa ten model?

Obie mapy pokazują ten sam punkt w tej samej chwili. Lewa używa nieruchomych osi S, prawa — osi S′ obracających się ze stałym Ω wokół wspólnego nieruchomego początku. Dodatnie Ω oznacza obrót przeciwny do wskazówek zegara, ujemne — zgodny. Na początku osie się pokrywają. Siła wypadkowa na punkt jest zerowa. Obracająca się siatka jest układem opisu, a nie powierzchnią, która ciągnie punkt ze sobą.

Najpierw wybierz układ, w którym podajesz prędkość początkową. Dla wyboru S kontrolki są stałymi Vx i Vy w laboratorium. Dla wyboru S′ są początkowymi pochodnymi x′ i y′; wtedy Vx = v′x0 − Ωy0, Vy = v′y0 + Ωx0. Zerowa prędkość w S′ poza osią oznacza niezerową, styczną prędkość w S. Zmiana tego wyboru zachowuje liczby na kontrolkach, ale zmienia ich fizyczne znaczenie.

W S dokładny tor to x = x0 + Vx t oraz y = y0 + Vy t. Aby opisać to samo miejsce w S′, liczymy θ = Ωt, x′ = x cos θ + y sin θ i y′ = −x sin θ + y cos θ. To bierna zmiana współrzędnych. Nie obracamy fizycznego punktu po raz drugi. W obu panelach odległość od początku w danej chwili pozostaje taka sama.

Prędkości nie przelicza się samym obrotem. Zmieniają się także osie: v′x = Vx cos θ + Vy sin θ + Ωy′, v′y = −Vx sin θ + Vy cos θ − Ωx′. Dlatego szybkość względem S′ może się zmieniać mimo stałej szybkości w S. Sprawdź ten efekt, puszczając punkt z centrum z V = (1; 0) m/s i Ω = 0,50 rad/s.

Przy zerowej sile rzeczywistej względne przyspieszenie składa się z aC = (2Ωv′y; −2Ωv′x) oraz aod = (Ω²x′; Ω²y′). Odczyty pokazują każdą parę oddzielnie i ich sumę. Na osi aod znika, ale aC może być niezerowe, jeśli punkt ma prędkość względną. Przemnożenie tych przyspieszeń przez masę dałoby odpowiednie siły bezwładności.

Coriolis jest prostopadły do v′ i nie wykonuje pracy względem S′. Jednak K′ może się zmieniać wskutek członu odśrodkowego. Na kilogram masy zachowuje się J/m = |v′|²/2 − Ω²|r′|²/2. Ostatnie dwa odczyty porównują tę sumę z niezależnie stałym ES/m − ΩLz/m, gdzie Lz/m = x0 Vy − y0 Vx. Zerowa moc Coriolisa nie oznacza stałego K′.

Zacznij od Ω = 0. Oba tory i prędkości muszą się zgadzać. Potem ustaw Ω = +0,50 oraz −0,50 rad/s przy początku (0; 0) m i inercjalnym V = (1; 0) m/s. Po 2 s x′ wynosi w obu przypadkach około 1,080605 m, a y′ ma przeciwne znaki. Jeżeli ustawisz V = 0 poza osią, lewy punkt pozostanie na miejscu, natomiast prawy zakreśli okrąg. Nie jest to ruch wymuszony przez rzeczywistą siłę dośrodkową.

Próba pomiarowa: start z centrum, V = (2; 0) m/s, Ω = 0,40 rad/s. Zapisz odczyty y′ po 0,50 s oraz 2,00 s w notatniku. Porównaj je z przybliżeniem −ΩVx t². Dokładne wyniki to około −0,198669 m i −2,869424 m; przybliżenie daje −0,200000 m i −3,200000 m. Błąd względny rośnie z około 0,67% do 11,52%. To modelowe liczby, nie pomiary z określoną niepewnością.

Linia przerywana pokazuje całą zaplanowaną trajektorię do 3 s, ciągła — odcinek do wybranej chwili, kropka — aktualne położenie. Skala jest taka sama w obu panelach i na obu osiach; pozostaje stała podczas animacji. Zmiana parametrów może ją dopasować ponownie. Rysunek nie pokazuje wymiarów materialnej tarczy ani kierunku lotu widzianego przez kamerę perspektywiczną.

Założenia i granice

  • Punkt materialny porusza się w płaszczyźnie bez wypadkowej siły. W ewentualnym doświadczeniu poziomym siły pionowe musiałyby się równoważyć, a opory być pomijalne.
  • Początek S′ jest nieruchomy w S; wektor Ω ma stały kierunek i stałą wartość ze znakiem. Pomijamy ruch początku, przyspieszanie obrotu i efekty relatywistyczne.
  • Obliczenie korzysta z dokładnej transformacji prostoliniowego toru. Nie integruje przybliżonego równania małymi krokami, więc zmiana kroku animacji nie poprawia dokładności wzorów.
  • Każda zmiana parametru przelicza nowy wariant od t = 0. Nie jest impulsem, uderzeniem ani nagłą zmianą rzeczywistej prędkości punktu.
  • Energia, potencjał i moment pędu są podawane na kilogram masy. J jest sumą K′ i potencjału odśrodkowego, nie samą energią kinetyczną.
  • Zakres Ω to −2 do +2 rad/s, początkowe współrzędne i zadane składowe prędkości są między −2 a +2 w jednostkach SI; czas to 0–3 s. Skalę rysunku wyznacza cała próba. Opis nie narzuca granicy fizycznej tarczy.

Sprawdź samodzielnie

Ustaw Ω = +1 rad/s, początek (1; 0) m i zerową prędkość początkową względem S′. Znajdź prędkość inercjalną, położenia w obu układach oraz v′ po 1 s. Sprawdź J/m. Co byłoby inne, gdyby zero prędkości oznaczało spoczynek w S?

Sprawdź rozwiązanie

Przy zerowym v′0 punkt ma V = Ω × r0 = (0; 1) m/s. Po 1 s w S leży w (1; 1) m. Obrót osi o 1 rad daje x′ = cos 1 + sin 1 ≈ 1,381773 m oraz y′ = −sin 1 + cos 1 ≈ −0,301169 m. Po przeliczeniu prędkości v′ = (cos 1; −sin 1) m/s ≈ (0,540302; −0,841471) m/s. Zatem K′/m = 0,50 J/kg, Uod/m = −1,00 J/kg i J/m = −0,50 J/kg. W S energia na kilogram to 0,50 J/kg, a Lz/m = 1 m²/s, więc ES/m − ΩLz/m również wynosi −0,50 J/kg. Gdy zadane zero dotyczy S, punkt pozostaje w (1; 0) m w laboratorium. W S′ ma po 1 s położenie (cos 1; −sin 1) m, a jego prędkość względna już od początku jest niezerowa. W tej drugiej próbie ES = Lz = J = 0. To inne warunki początkowe, mimo takich samych zer na kontrolkach.

Podstawy fizyczne

Nie znalazłeś szukanego materiału? Napisz do nas — pomóż nam rozwijać Fizykę dla każdego.