Najpierw przewidź
Punkt przelatuje przez środek po prostej w laboratorium. Czy dla obserwatora obracającego się przeciwnie do wskazówek zegara odchyli się w stronę dodatniego czy ujemnego y′? Czy to samo stanie się po puszczeniu punktu nieruchomego względem tarczy poza jej środkiem?
Przykład bez animacji: początek (0; 0) m, stałe V = (1; 0) m/s w S, Ω = +0,50 rad/s i t = 2 s. W S położenie wynosi (2; 0) m, a przyspieszenie jest zerowe. W S′ położenie to około (1,080605; −1,682942) m, prędkość względna (−0,301169; −1,381773) m/s. Szybkość względna wynosi √2 m/s. K′/m = 1 J/kg, Uod/m = −0,50 J/kg, a ich suma 0,50 J/kg pozostaje równa energii w S na kilogram, ponieważ Lz = 0. Po odwróceniu Ω przy tych samych danych y′ zmienia znak. Pełne wyjaśnienie, założenia i samodzielne zadanie pozostają dostępne także bez animacji.
Odczyty modelu
Porównaj swoje próby
Zapisz ustawienia i odczyty, zmień jeden parametr i zapisz kolejną próbę. To wyniki modelu. Tabela pozostaje na tej stronie do jej zamknięcia; możesz pobrać ją jako CSV. Wyczyszczenie tabeli możesz cofnąć do chwili zapisania nowej próby.
Brak zapisanych prób. Możesz porównać do 20 prób.
| Próba | Ustawienia | Odczyty |
|---|
Jak działa ten model?
Obie mapy pokazują ten sam punkt w tej samej chwili. Lewa używa nieruchomych osi S, prawa — osi S′ obracających się ze stałym Ω wokół wspólnego nieruchomego początku. Dodatnie Ω oznacza obrót przeciwny do wskazówek zegara, ujemne — zgodny. Na początku osie się pokrywają. Siła wypadkowa na punkt jest zerowa. Obracająca się siatka jest układem opisu, a nie powierzchnią, która ciągnie punkt ze sobą.
Najpierw wybierz układ, w którym podajesz prędkość początkową. Dla wyboru S kontrolki są stałymi Vx i Vy w laboratorium. Dla wyboru S′ są początkowymi pochodnymi x′ i y′; wtedy Vx = v′x0 − Ωy0, Vy = v′y0 + Ωx0. Zerowa prędkość w S′ poza osią oznacza niezerową, styczną prędkość w S. Zmiana tego wyboru zachowuje liczby na kontrolkach, ale zmienia ich fizyczne znaczenie.
W S dokładny tor to x = x0 + Vx t oraz y = y0 + Vy t. Aby opisać to samo miejsce w S′, liczymy θ = Ωt, x′ = x cos θ + y sin θ i y′ = −x sin θ + y cos θ. To bierna zmiana współrzędnych. Nie obracamy fizycznego punktu po raz drugi. W obu panelach odległość od początku w danej chwili pozostaje taka sama.
Prędkości nie przelicza się samym obrotem. Zmieniają się także osie: v′x = Vx cos θ + Vy sin θ + Ωy′, v′y = −Vx sin θ + Vy cos θ − Ωx′. Dlatego szybkość względem S′ może się zmieniać mimo stałej szybkości w S. Sprawdź ten efekt, puszczając punkt z centrum z V = (1; 0) m/s i Ω = 0,50 rad/s.
Przy zerowej sile rzeczywistej względne przyspieszenie składa się z aC = (2Ωv′y; −2Ωv′x) oraz aod = (Ω²x′; Ω²y′). Odczyty pokazują każdą parę oddzielnie i ich sumę. Na osi aod znika, ale aC może być niezerowe, jeśli punkt ma prędkość względną. Przemnożenie tych przyspieszeń przez masę dałoby odpowiednie siły bezwładności.
Coriolis jest prostopadły do v′ i nie wykonuje pracy względem S′. Jednak K′ może się zmieniać wskutek członu odśrodkowego. Na kilogram masy zachowuje się J/m = |v′|²/2 − Ω²|r′|²/2. Ostatnie dwa odczyty porównują tę sumę z niezależnie stałym ES/m − ΩLz/m, gdzie Lz/m = x0 Vy − y0 Vx. Zerowa moc Coriolisa nie oznacza stałego K′.
Zacznij od Ω = 0. Oba tory i prędkości muszą się zgadzać. Potem ustaw Ω = +0,50 oraz −0,50 rad/s przy początku (0; 0) m i inercjalnym V = (1; 0) m/s. Po 2 s x′ wynosi w obu przypadkach około 1,080605 m, a y′ ma przeciwne znaki. Jeżeli ustawisz V = 0 poza osią, lewy punkt pozostanie na miejscu, natomiast prawy zakreśli okrąg. Nie jest to ruch wymuszony przez rzeczywistą siłę dośrodkową.
Próba pomiarowa: start z centrum, V = (2; 0) m/s, Ω = 0,40 rad/s. Zapisz odczyty y′ po 0,50 s oraz 2,00 s w notatniku. Porównaj je z przybliżeniem −ΩVx t². Dokładne wyniki to około −0,198669 m i −2,869424 m; przybliżenie daje −0,200000 m i −3,200000 m. Błąd względny rośnie z około 0,67% do 11,52%. To modelowe liczby, nie pomiary z określoną niepewnością.
Linia przerywana pokazuje całą zaplanowaną trajektorię do 3 s, ciągła — odcinek do wybranej chwili, kropka — aktualne położenie. Skala jest taka sama w obu panelach i na obu osiach; pozostaje stała podczas animacji. Zmiana parametrów może ją dopasować ponownie. Rysunek nie pokazuje wymiarów materialnej tarczy ani kierunku lotu widzianego przez kamerę perspektywiczną.
Założenia i granice
- Punkt materialny porusza się w płaszczyźnie bez wypadkowej siły. W ewentualnym doświadczeniu poziomym siły pionowe musiałyby się równoważyć, a opory być pomijalne.
- Początek S′ jest nieruchomy w S; wektor Ω ma stały kierunek i stałą wartość ze znakiem. Pomijamy ruch początku, przyspieszanie obrotu i efekty relatywistyczne.
- Obliczenie korzysta z dokładnej transformacji prostoliniowego toru. Nie integruje przybliżonego równania małymi krokami, więc zmiana kroku animacji nie poprawia dokładności wzorów.
- Każda zmiana parametru przelicza nowy wariant od t = 0. Nie jest impulsem, uderzeniem ani nagłą zmianą rzeczywistej prędkości punktu.
- Energia, potencjał i moment pędu są podawane na kilogram masy. J jest sumą K′ i potencjału odśrodkowego, nie samą energią kinetyczną.
- Zakres Ω to −2 do +2 rad/s, początkowe współrzędne i zadane składowe prędkości są między −2 a +2 w jednostkach SI; czas to 0–3 s. Skalę rysunku wyznacza cała próba. Opis nie narzuca granicy fizycznej tarczy.
Sprawdź samodzielnie
Ustaw Ω = +1 rad/s, początek (1; 0) m i zerową prędkość początkową względem S′. Znajdź prędkość inercjalną, położenia w obu układach oraz v′ po 1 s. Sprawdź J/m. Co byłoby inne, gdyby zero prędkości oznaczało spoczynek w S?
Sprawdź rozwiązanie
Przy zerowym v′0 punkt ma V = Ω × r0 = (0; 1) m/s. Po 1 s w S leży w (1; 1) m. Obrót osi o 1 rad daje x′ = cos 1 + sin 1 ≈ 1,381773 m oraz y′ = −sin 1 + cos 1 ≈ −0,301169 m. Po przeliczeniu prędkości v′ = (cos 1; −sin 1) m/s ≈ (0,540302; −0,841471) m/s. Zatem K′/m = 0,50 J/kg, Uod/m = −1,00 J/kg i J/m = −0,50 J/kg. W S energia na kilogram to 0,50 J/kg, a Lz/m = 1 m²/s, więc ES/m − ΩLz/m również wynosi −0,50 J/kg. Gdy zadane zero dotyczy S, punkt pozostaje w (1; 0) m w laboratorium. W S′ ma po 1 s położenie (cos 1; −sin 1) m, a jego prędkość względna już od początku jest niezerowa. W tej drugiej próbie ES = Lz = J = 0. To inne warunki początkowe, mimo takich samych zer na kontrolkach.